Толық серіктестіктің қатысушысын серіктестіктен шығару
📘 ҚР Азаматтық кодексінің 68-бабы: Толық серіктестіктің қатысушысын шығару
🔷 Жалпы сипаттама
Толық серіктестік — қатысушылары серіктестіктің міндеттемелері бойынша ортақ және шектеусіз жауапкершілік көтеретін, өзара сенімге негізделген коммерциялық ұйым. Осыған байланысты міндеттемелерді бұзатын немесе серіктестіктің ісін жүргізуге қабілетсіз қатысушының болуы бүкіл серіктестіктің мүдделеріне қауіп төндіруі мүмкін.
Қатысушыны шығару — серіктестіктің тұрақтылығы мен өміршеңдігін сақтауға мүмкіндік беретін құқықтық тетік.
🔹 1-тармақ. Сот арқылы шығару: шарттары мен тәртібі
«…қалған қатысушылардың бірауызды шешімімен және дәлелді себептер болған жағдайда…»
📌 Шарттары:
1. Қалған қатысушылардың бірауызды шешімі
Егер қалған қатысушылардың кем дегенде біреуі қарсы болса — қатысушыны шығару туралы талап қою мүмкін емес.
Бірауыздылық талабы серіктестіктегі өзара сенім мен толық жауапкершілік сипатының көрінісі болып табылады.
2. Дәлелді себептердің болуы, мысалы:
шарттық міндеттемелерді жүйелі түрде бұзу;
серіктестікке залал келтіру;
басқаруға қабілетсіздік (ауру, әрекетке қабілеттілігін жоғалту);
өкілеттіктерді теріс пайдалану;
жалпы жиналыс шешімдерін орындаудан бас тарту.
📍 Сот тәжірибесі:
ҚР сот тәжірибесінде (мысалы, № 2-327/2022 іс) жалпы жиналыс шешімдерін бірнеше рет орындамау, сондай-ақ серіктестік атынан бәсекелестердің мүддесіне мәмілелер жасау өрескел бұзушылық ретінде танылған.
📌 Маңызды: Талапты үшінші тұлғалар немесе мемлекеттік органдар емес, серіктестіктің өзі қатысушылары арқылы береді.
🔹 2-тармақ. Шығарылған қатысушымен есеп айырысу
«…ҚР АК 67-бабының 2-тармағында көзделген тәртіппен мүліктің тиісті бөлігінің құны төленеді»
📘 67-баптың 2-тармағының негізгі ережелері:
Үлесті төлеу шығару күніндегі баланс бойынша жүзеге асырылады.
Төлем жарияланған үлеске емес, нақты енгізілген салымға пропорционалды түрде жүргізіледі.
Тараптардың келісімі бойынша төлем мүліктік (заттай) нысанда да болуы мүмкін.
Сондай-ақ ағымдағы жылы қатысқан кезең үшін таза табыстың тиісті бөлігі төленеді.
Тек пайдалануға берілген мүлік сыйақысыз қайтарылады.
📍 Практикалық мысал:
Егер шығарылған қатысушы салымын толық енгізбесе, оның үлесі тек енгізілген бөлігі бойынша есептеледі. Бұл бухгалтерлік және/немесе аудиторлық құжаттармен расталады.
📚 Байланысты нормалар
| Норма | Мазмұны |
|---|---|
| ҚР АК 67-бабы | Қатысушының шығуы және есеп айырысу тәртібі |
| ҚР АК 65-бабы | Қатысушылардың құқықтары мен міндеттері |
| ҚР АК 60-бабы | Серіктестікті басқару |
| ҚР АК 94-бабы | ЖШС қатысушысын шығару (ұқсастық) |
| ҚР АК 102-бабы | Толық серіктестік қатысушыларының жауапкершілігі |
⚖️ Сот аспектілері
Дәлелді себептердің бар екенін дәлелдеу міндеті талап қойған серіктестікке жүктеледі.
Сот тек қатысушылар арасындағы субъективті жанжалдарды емес, нақты құқық бұзушылықтардың бар-жоғын мұқият бағалайды.
Егер дәлелді себептер болмаса, қатысушылардың бірауызды шешімі болғанның өзінде сот қатысушыны шығару туралы талапты қанағаттандырмайды.
📌 № 2-1448/2021 іс (Қарағанды облысы):Сот қатысушыны шығару туралы талапты қанағаттандырмады, себебі оның өрескел құқық бұзушылық жасағаны дәлелденбеген, тек қатысушылар арасындағы жеке жанжал болған.
🔚 Қорытындылар
Қатысушыны шығару тек сот арқылы және қалған қатысушылардың бірауызды шешімімен мүмкін.
Шығару үшін дәлелді себептер болуы және олар сотта дәлелденуі тиіс.
Шығарылған қатысушыға ерікті түрде шыққан кездегідей өтемақы төленеді.
Бұл тетік серіктестіктің тұрақтылығын сақтауға бағытталған, сонымен бірге шығарылатын қатысушының мүдделерін де теңестіреді.
Төленетін үлес мөлшері жөнінде дау туындаса, үлесті бағалау мәселесі бойынша сотта жеке қаралуы мүмкін.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
