Толық серіктестікті тарату
📘 ҚР Азаматтық кодексінің 71-бабы: Толық серіктестікті тарату
🔷 Жалпы сипаттама
Толық серіктестік ұйымдық-құқықтық нысан ретінде қатысушылардың жеке қатысуы мен жауапкершілігінің жоғары деңгейімен ерекшеленеді. Сондықтан оның өмір сүруі тек меншік иесінің еркіне ғана емес (ЖШС немесе АҚ сияқты), ең алдымен қатысушылардың саны мен құқықтық мәртебесіне тығыз байланысты.
🔹 1-тармақ. Жалғыз қатысушы — қайта ұйымдастырмаса, таратылады
«…серіктестікте жалғыз қатысушы қалған жағдайда, егер ол алты ай ішінде серіктестікті қайта құрмаса немесе жаңа қатысушыларды қабылдамаса».
· Егер серіктестікте бір ғана қатысушы қалса:o Оның 6 ай мерзімі бар:§ Толық серіктестікті басқа ұйымдық-құқықтық нысанға қайта құруға (мысалы, ЖШС — ҚР АК 62-бабын қараңыз);§ Немесе жаңа қатысушыларды қабылдауға (құрылтай шартына сәйкес).
· Аталған мерзімде бұл әрекеттер жасалмаса, міндетті түрде тарату басталады.
📌 Құқықтық мақсаты — толық серіктестіктің бір ғана қатысушымен өмір сүруіне жол бермеу, өйткені ол жеке сенімге, ортақ (солидарлық) жауапкершілікке және алқалы басқаруға негізделген.
📌 Сот практикасы:
· Мұндай жағдайларда мәжбүрлеп тарату туралы дауларды қарау кезінде соттар қызметті тоқтатудың негізі ретінде ҚР АК 49 және 71-баптарына сілтеме жасайды.
🔹 2-тармақ. Қатысушы шыққан кездегі құқықтық мәртебе
«…қатысушының шығуы, қайтыс болуы, хабар-ошарсыз кетуі, әрекетке қабілетсіз деп танылуы, банкроттығы…»
· Қатысушылардың біреуі шыққан жағдайда да толық серіктестік қызметін жалғастыра алады, егер:o Бұл құрылтай құжаттарында көзделсе;o Немесе қалған қатысушылар арасында жаңа келісім жасалса.
📌 Бұл норма серіктестіктің икемді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді: мысалы, бір қатысушының қайтыс болуы, егер қалғандары үшін кедергі келтірмесе, серіктестікті автоматты түрде таратуға әкеп соқпайды.
🔹 3-тармақ. Үлестерді қайта бөлу
«…қалған қатысушылардың үлестері олардың салымдарына пропорционалды түрде ұлғаяды…»
· Қатысушылардың бірі шыққан жағдайда:o Оның үлесі қалған қатысушылар арасында бөлінеді;o Олардың салымдарының мөлшеріне пропорционалды түрде;o Құрылтай құжаттарында өзгеше көзделуі мүмкін.
📌 Бұл ереже меншік теңгерімін сақтауға және қалған қатысушылар арасында құқықтық даулардың алдын алуға бағытталған.
⚖️ Салыстырмалы-құқықтық аспект
| Мәселе | Толық серіктестік | ЖШС |
|---|---|---|
| Қатысушылардың ең аз саны | 2 | 1 |
| Жалғыз қатысушы қалған жағдайда | Серіктестік таратылуы немесе қайта құрылуы тиіс | Шектеу жоқ |
| Үлестерді қайта бөлу | Пропорционалды, егер өзгеше көзделмесе | Қатысушылардың шешімімен |
| Қызметті тоқтатудың негізі | Екіден аз қатысушы — тарату | Жоқ |
📌 Практикалық салдарлар
· Толық серіктестікті бір ғана қатысушымен 6 айдан артық ұстауға болмайды;· Қатысушының қайтыс болуы немесе банкроттығы кезінде қатысушылар құрамына уақытында өзгерістер енгізу немесе серіктестікті тарату қажет;· Үлестерді қайта бөлуден бас тарту басқаруда қақтығыстар мен мүлікке қатысты дауларға әкеледі;· Қатысушылар шыққан жағдайда құрылтай құжаттарын уақтылы өзгерту қажеттілігі туындайды.
🧾 Нормативтік сілтемелер:
· ҚР АК 49-бабы — Таратудың жалпы негіздері;· ҚР АК 70-бабы — Қатысушылардың жауапкершілігі;· ҚР АК 62-бабы — Ұйымдық-құқықтық нысанды қайта құру;· «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы» ҚР Заңы — тарату рәсімі үшін;· ҚР Жоғарғы Сотының 1998 жылғы 19 маусымдағы №3 нормативтік қаулысы — корпоративтік заңнаманы қолданудың жекелеген мәселелері туралы (түсіндірме болған жағдайда).
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
