177-бап. Уран өндіру салдарын жою Қазақстан Республикасының Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы кодексі    

     1. Уран бойынша жер қойнауын пайдалану салдарын жоюды Қазақстан Республикасының радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу саласындағы заңнамасына сәйкес айқындалған радиоактивті қалдықтармен жұмыс істеу жөніндегі ұлттық оператор жүзеге асырады.

     Уран бойынша жер қойнауын пайдалану салдарын жою жер қойнауын пайдаланушы бекіткен және осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген сараптамалардың оң қорытындыларын алған жер қойнауын пайдалану салдарын жою жобасына сәйкес жүргізіледі.

     Жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі жұмыстарды жүргізуге қойылатын талаптар уран саласындағы уәкілетті орган бекітетін уранды барлау мен өндіруді жүргізу кезінде консервациялау және жою қағидаларында белгіленеді.

1-1. Барлау учаскесінде не жер қойнауын пайдаланушы бас тартқан барлау учаскесінің бөлігінде уранды барлау жөніндегі операциялар болмаған кезде не мұндай операцияларды жер бетін (су айдындарының түбін) бұзбай жүргізген кезде осы барлау учаскесінде не оның бір бөлігінде жою жұмыстарын жүргізу талап етілмейді.

     Бұл ретте барлау учаскесін не оның бір бөлігін зерттеу актісі жасалады, оған тарату жұмыстарын жүргізу қажеттілігінің жоқтығын растайды, оған осы баптың 4-тармағында көрсетілген адамдар қол қояды.

     2. Уран өндірудің салдарын жою жүргізіледі:

     1) осы кодекстің 164-бабы 3-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көзделген жағдайларды қоспағанда, жер қойнауын пайдалану құқығы тоқтатылған жер қойнауы учаскесінде;

     2) жер қойнауын пайдаланушы мемлекетке қайтаруға ниеттенетін жер қойнауы учаскесінде (оның бір бөлігінде).

    3. Жер қойнауын пайдаланушы:

     1) осы Кодекске және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарына сәйкес жер қойнауын пайдалану салдарларын жою жөніндегі жұмыстардың жобасын келісімшарт мерзімі өткенге дейін бір жылдан кешіктірмей әзірлеуді, келісуді, сараптаманы және бекітуді қамтамасыз етсін;

     2) осы кодекстің 163-бабының 1 және 3-тармақтарында көзделген жағдайларда алты ай ішінде осы Кодексте көзделген сараптамалардан өту үшін уран бойынша жер қойнауын пайдалану салдарын жою жобасын әзірлесін және ұсынсын;

     3) жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялардың салдарын жоюға осындай тоқтатылған күннен бастап он екі айдан кешіктірілмейтін мерзімде кірісуге;

     4) уран бойынша жер қойнауын пайдалану салдарын жою жобасында белгіленген мерзімдерде жер қойнауы учаскесінде жер қойнауын пайдалану салдарын жоюды аяқтауға міндетті.

     4. Уран бойынша жер қойнауын пайдалану салдарын жою тарату актісіне қол қойылған күннен бастап аяқталды деп есептеледі:

     1) жер қойнауын пайдаланушы не жер қойнауын пайдалану құқығы тиісті жер қойнауы учаскесінде тоқтатылған тұлға;

     2) құзыретті органның өкілі;

3) қоршаған ортаны қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы, жер қойнауын зерделеу жөніндегі уәкілетті органдардың және облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдарының өкілдерімен;

     4) жеке меншіктегі немесе ұзақ мерзімді жер пайдаланудағы жер учаскесінде жер қойнауын пайдалану салдарын жоюды жүргізген жағдайда – жер учаскесінің меншік иесі немесе жер пайдаланушы.

     Бұл ретте, егер тарату актісіне қол қойылғаннан кейін он жыл ішінде жер қойнауын пайдаланушы не жер қойнауын пайдалану құқығы тиісті жер қойнауы учаскесі бойынша тоқтатылған адам жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі жұмыстарды жою жобасын бұза отырып орындағаны анықталса, онда мұндай адамдар анықталған бұзушылықты құзыретті органмен келісілген мерзімдерде өз есебінен жоюға міндетті.

Жер қойнауын пайдаланушы не қатысу үлесі жер қойнауының тиісті учаскесі бойынша жер қойнауын пайдалану құқығы тоқтатылған уран саласындағы ұлттық компанияға тікелей немесе жанама тиесілі тұлға болмаған жағдайда, анықталған бұзушылықтарды жою жөніндегі міндеттемелер уран саласындағы ұлттық компанияға жүктеледі.

     5. Жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі міндеттемені орындау банк салымының кепілімен қамтамасыз етіледі.

5-1. Барлау салдарын жою жөніндегі міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету осындай жобалау құжатында көзделген операцияларды жүргізу басталғанға дейін уранды барлау салдарын жою жөніндегі жұмыстардың нарықтық құны негізінде барлау жұмыстарының жобасында айқындалған сома мөлшерінде ақша жарнасы арқылы қалыптастырылады.

     Барлау салдарын жою жөніндегі жұмыстардың құнын ұлғайтуды көздейтін барлау жұмыстарының жобасына толықтыру бекітілген жағдайда, қамтамасыз етудің тиісті қосымша сомасы осындай жобалау құжатында көзделген жұмыстарды жүргізу басталғанға дейін енгізілуге тиіс.

  6. Өндіру салдарын жою жөніндегі міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ететін кепіл нысанасы болып табылатын банк салымы уран өндірудің жоспарланған көлеміне барабар тарату жоспарында айқындалған сома мөлшерінде ақша жарнасы арқылы қалыптастырылады.

     Уран бойынша жер қойнауын пайдалану салдарын жоюға арналған шығындардың жалпы сомасы уран өндіру салдарын жою жөніндегі жұмыстардың нарықтық құны негізінде айқындалады және жою жоспарын әзірлеу шеңберінде кемінде үш жылда бір рет қайта есептелуге жатады.

     7. Жер қойнауын пайдалану құқығын беру келісімшарт талаптары бойынша қалыптастырылған кепілге салынған банк салымы бойынша құқықтарды қайта ресімдеудің (берудің) сөзсіз негізі болып табылады.

     8. Келісімшарт тоқтатылған кезде қамтамасыз ету сомасы құзыретті органның келісімімен жер қойнауы учаскесінде орындалған және осы баптың 4-тармағында көзделген тәртіппен қабылданған тарату жұмыстары құнының бір бөлігіне сәйкес азайтылуы мүмкін.

     9. Егер жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялардың салдарын жоюға арналған нақты шығындар қамтамасыз ету мөлшерінен асып кетсе, онда жер қойнауын пайдаланушы жою жөніндегі жұмыстарды қосымша қаржыландыруды жүзеге асыруға міндетті. Егер таратуға арналған нақты шығындар қамтамасыз ету мөлшерінен аз болса, онда осы Кодексте белгіленген жағдайларды қоспағанда, қалған ақша жер қойнауын пайдаланушыда қалады.

10. Жер қойнауын пайдаланушының өтініші бойынша уран саласындағы уәкілетті орган, егер ауа-райына және (немесе) табиғи-климаттық жағдайларға байланысты жою жүргізу мүмкін болмаса немесе айтарлықтай кедергі келтірсе, уран өндіру жөніндегі операциялардың салдарын жою мерзімін жою жобасында көзделген мерзім өткен күннен бастап бір жылға дейінгі кезеңге ұзартады.

     11. Уран өндіру салдарын үдемелі жою осы Кодекстің 182-3-бабына сәйкес әзірленген уран өндіру салдарын жою жоспарына сәйкес жүргізіледі. 

Қазақстан Республикасының Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы Кодексі 2017 жылғы 27 желтоқсандағы № 125-VІ ҚРЗ. 

Бапқа өзгерістер мен толықтырулар енгізілген Қазақстан Республикасының Заңымен 2026 жылғы 7 шiлдедегi № 337-VIII ҚРЗ 

Қазақстан Республикасының  

Президенті  

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау