Өз бетінше құрылысқа меншік құқығын тану туралы талап-арыздар
Өз бетінше тұрғызуға меншік құқығын тану туралы талаптарды соттар талап қою іс жүргізу тәртібімен қарайды және жергілікті атқарушы органға ұсынады. Мұндай істер бойынша жауапкер жергілікті атқарушы органды басқаратын тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің әкімдері болуға тиіс. Сондай-ақ, даудың санатына байланысты мұндай талап-арыздар жер учаскесінің иесіне немесе құрылыс салушыға (өз бетінше ғимарат салған адамға) қойылуы мүмкін. Істі дұрыс шешу үшін қатысуы қажет өзге де адамдардың құрамын сот талапкер талаптарының нысанасы мен негіздерінің, жауапкердің қарсылықтарының және қолдануға жататын заңдардың мазмұнымен айқындайды. "Тұрғын үйге меншік құқығын қорғауға байланысты дауларды шешудің кейбір мәселелері туралы" нормативтік қаулының 11-тармағында өз бетінше салынған тұрғын үйге меншік құқығын тану туралы талап Жергілікті атқарушы органға қойылатыны түсіндірілді. Талапкерлер негізінен жауапкерді дұрыс көрсететіні анықталды. Талапкердің өз бетінше салу құқығын тану туралы талаптары тиісті емес жауапкерге қойылған кезде даулар туындайды. АІЖК-нің 50-бабының мағынасынан тиісті емес жауапкерге талап қойылған жағдайда сот істі сот талқылауына дайындау тәртібімен талапкерге тиісті емес жауапкерді тиісті жауапкерге ауыстыру туралы өтініш беру құқығын түсіндіретіні шығады. Тиісті емес жауапкерді ауыстыруға талапкердің өзінің, процестің кез келген басқа қатысушысының өтініші бойынша не соттың бастамасы бойынша жол беріледі, алайда мұндай ауыстыру талапкердің келісімімен ғана мүмкін болады.
Соттар бұл норманы барлық жағдайда қолдана бермейді. М.сотқа "Шымкент қаласы әкімінің аппараты" ММ-ге мемлекетке тиесілі жерде тұрғызылған өз бетінше құрылысқа меншік құқығын тану туралы талап арызбен жүгінді. Осы дау бойынша тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің әкімі тиісті жауапкер болуға тиіс, алайда сот талапкерге оның тиісті емес жауапкерді тиісінше ауыстыруға құқығын түсіндірмеді. Шымкент қаласы Қаратау аудандық сотының 2018 жылғы 5 қазандағы шешімімен талап қанағаттандырылды. Осыған ұқсас шешімдерді Қызылорда, Қарағанды, Павлодар облыстарының соттары шығарды ("Шиелі кенті әкімінің аппараты" КММ А. - ның өз бетінше тұрғызуға меншік құқығын тану туралы талабы Қызылорда облысы Шиелі аудандық сотының 2018 жылғы 11 мамырдағы шешімімен қанағаттандырылды; "Бұқар жырау ауданы әкімінің аппараты" КММ-нің өз бетінше тұрғызуға меншік құқығын тану туралы талабы Қарағанды облысы Бұқар жырау аудандық сотының 2018 жылғы 25 маусымдағы шешіміне қанағаттанды. "Қашыр ауданының құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі" ММ-не өз бетінше құрылыс салуға меншік құқығын тану туралы Павлодар облысы Қашыр аудандық сотының 2017 жылғы 25 қазандағы шешімімен қанағаттандырылды). Қорытындылай келе, соттар АІЖК-нің 50-бабын қолданбайды, өйткені олар іс бойынша істі сот талқылауына тиісті түрде дайындамайды (АІЖК-нің 16-тарауы). 2018 жылғы 13 қарашада Астана қаласының әкімдігі Б. - ға өз еркімен салынған құрылысты бұзу туралы талап арызбен сотқа жүгінді. 2018 жылдың 20 қарашасында судья талап арызды өндіріске қабылдап, істі сот талқылауына дайындауды 2018 жылдың 6 желтоқсанына тағайындады. Алайда, шешім шығарылғанға дейін іс жүзінде ешқандай дайындық шаралары болған жоқ.
Істі сот отырысында қарау кезінде 2019 жылғы 24 қаңтардағы Жылжымайтын мүлікке тіркелген құқықтар туралы анықтамаға сәйкес, өз бетінше салынған жер учаскесі жауапкерге емес, Б. - ға, яғни басқа тұлғаға тиесілі екендігі анықталды. Осыған байланысты 2019 жылғы 28 қаңтарда сот (Нұр-сұлтан қаласының Байқоңыр ауданының соты) талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы шешім шығарды. Өз бетінше салынған ғимаратты бұзу туралы талап екі айдан астам уақыт бойы сотта қаралды және тиісті рұқсат берілмеді, өйткені талап қоюшыға жауапкерді ауыстыру құқығы түсіндірілмеген жағдайда, тиісті емес адамға талап қоюдан бас тартылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
