Қызметінен босату жөніндегі бұйрығының күшін жою, бұрынғы қызметіне қайта орналастыру, амалсыздан бос жүрген уақытына еңбекақы өндіріп алу туралы талап арызбен сотқа жүгінген
Талап қоюшы А. «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» КММ-нің қызметінен босату жөніндегі бұйрығының күшін жою, бұрынғы қызметіне қайта орналастыру, амалсыздан бос жүрген уақытына еңбекақы өндіріп алу туралы талап арызбен сотқа жүгінген. Ақтөбе облысы Әйтеке би аудандық сотының 2016 жылғы 24 қарашадағы шешімімен талап арыз қанағаттандырылған. «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» КММ-нің А.-ны Қарабұтақ ауылдық балалар кітапханасының кітапханашысы қызметінен босату туралы 2016 жылғы 15 қыркүйектегі № 60 бұйрығы заңсыз деп танылып, А. Қарабұтақ ауылдық балалар кітапханасының кітапханашысы қызметіне қайта орналастырылған. Жауапкерден А.-ның пайдасына екі ай жеті күн мерзімде амалсыз бос жүрген уақыттағы жалақысы 155 762 теңге өндірілген. Ақтөбе облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2017 жылғы 18 қаңтардағы қаулысымен сот шешімі өзгеріссіз қалдырылған. Өтінішхат иесі іс бойынша қабылданған сот актілері материалдық және процестік заң нормаларына қайшы болғандықтан, олардың күшін жойып, талап арызды қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығаруды сұраған. Тараптарға істі қарау уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабарлама берілген, алайда олар сот отырысына белгісіз себептер бойынша келмеген.
Қазақстан Республикасы Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі – АПК) 450-бабының екінші бөлігіне сәйкес, істі қарау уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабардар етілген өтінішхат берген адамның болмауы сот отырысын жалғастыру мүмкіндігін жоққа шығармайды. Кассациялық сот алқасы іс материалдарын зерттеп, дау айтылған сот актілерінің күші төмендегі негіздерге байланысты жойылуға жатады деген қорытындыға келді. АПК-нің 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес, заңсыз сот актiсiн шығаруға әкеп соққан материалдық және процестік құқық нормаларының елеулi түрде бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негiз болады. Іс бойынша мұндай заң бұзушылықтарға жол берілген. Азаматтық іс құжаттарына қарағанда, А. 2003 жылдан бастап Әйтеке би ауданы Қарабұтақ ауылдық балалар кітапханасына кітапханашы болып жұмысқа қабылданған. «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» КММ-нің директоры Қ.-ның 2016 жылғы 15 қыркүйектегі № 60 бұйрығы бойынша Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі – Еңбек кодексі) 49-бабының 5-тармағына сәйкес, Қарабұтақ ауылдық балалар кітапханасының кітапханашысы А. өз еркімен жұмыстан босатылған. Жергілікті соттар істі қарау барысында, «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» КММ талап қоюшы А.-ны жұмыстан босату туралы бұйрықты шығарған кезде, Еңбек кодексінің 56-бабына сәйкес жұмыс берушінің мүлкін (құжаттамаларын) қабылдауберу аяқталған күн материалдық жауапты жұмыскерлермен еңбек шартын бұзған күн болып табылады деген заң нормасының талабын өрескел бұзған деген тұжырымға келіп, А.-ның талап арызын қанағаттандыру туралы шешім қабылдаған.
Сондықтан, қабылданған сот актілерін заңды және негізді деп тануға болмайды. Еңбек кодексінің 56-бабының 1-тармағында осы баптың 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, жұмыскер жұмыс берушіні кемінде бір ай бұрын жазбаша хабардар ете отырып, еңбек шартын өзінің бастамасы бойынша бұзуға құқылы екендігі көрсетілген. Алайда, талап қоюшы заңның бұл талабын сақтамай, ол өзін 2016 жылғы 15 қыркүйекте, яғни арыз берген күні жұмыстан өз еркімен босатуды сұраған. Еңбек кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес, еңбек шарты жұмыскердің бастамасы бойынша жұмыс берушінің жазбаша келісімімен, осы баптың 1-тармағында көзделген хабардар ету мерзімі аяқталғанға дейін бұзылуы мүмкін. Бұл ретте, А. жұмыстан босату туралы арызында оны сол арыз жазған күннен бастап босатуды сұраған, яғни заңмен көзделген бір ай мерзім аяқталғанға дейін еңбек қатынасының тоқтатылуына келісімін берген. Арыз жазылған күнмен талап қоюшыны жұмыстан босату туралы бұйрық шығару жұмыс берушінің бір айлық мерзімнің аяқталуына дейін еңбек шартын бұзуға қарсы еместігін білдіреді. Жергілікті соттардың жұмыс беруші А.-ның аталған баптың 4-тармағында көзделген құқығының бұзылуы орын алды деген тұжырымы негізсіз болып табылады. Сондықтан, кассациялық сот алқасы өтінішхат иесінің істі қарау барысында материалдық және процестік құқық нормаларының бұзылғаны туралы уәждерін негізді деп санайды. Жергілікті сот сатыларының қабылдаған сот актілерінде баяндалған тұжырымдар істің мән-жайларына сәйкес келмеуі заңсыз сот актілерін қабылдауға әкеп соққан. Аталған заң бұзушылықтар АПК-тің 438-бабының 5-бөлігіне және «Соттардың азаматтық процестік заңнаманың кейбір нормаларын қолдануы туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 20 наурыздағы № 2 нормативтік қаулысының 30-тармағына сәйкес, іс бойынша қабылданған сот актілерінің күшін жоюға негіз болады. Өйткені жергілікті соттар заңның нормаларын дұрыс және әділетті қолданбаған, осыған байланысты өтінішхат қанағаттандырылып, «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» КММ-нің А.-ға қатысты бұйрығының күшін жою, жұмысқа қайта орналастыру және амалсыздан бос жүрген күндеріне еңбек ақысын өндіру туралы талабы қанағаттандырудан бас тартуға жатады. АПК-нің 109-бабының 1-бөлігіне сәйкес сот, өзінің пайдасына шешім шығарылған тарапқа іс бойынша жұмсалған барлық сот шығыстарын басқа тараптан алып береді. АПК-нің 247-бабының 1-бөлігіне сәйкес, заңды күшіне енген, толық немесе бір бөлігінде орындалған бірінші сатыдағы сот шешiмiнің, апелляциялық сатыдағы сот қаулысының күшi жойылған және сот талап қоюдан толық немесе оның бір бөлігінен бас тарту туралы жаңа шешiм шығарған жағдайда талап қоюшыдан күшi жойылған шешiм бойынша ол алғанның барлығы өндiрiп алынады (шешiмнiң орындалуын бұру). Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі кассациялық сот алқасы жергілікті сот актілерінің күшін жойып, іс бойынша жаңа шешім қабылдады, яғни талап қоюшы А.-ның жауапкер «Әйтеке би аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің еңбек бұйрығының күшін жойып, өзінің бұрынғы қызметіне қайта орналастыру, амалсыздан бос жүрген уақытына еңбек ақысын өндіру туралы талап арызын қанағаттандырудан бас тартты. Сот актілерінің орындалуын бұрып, А.-дан «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің пайдасына 155 762 теңге өндірілді. «Әйтеке би аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» КММ-нің директоры Қ.-ның өтінішхаты қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
