829-14-бапқа түсініктеме. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулыға шағымды, наразылықты қарау нәтижелері бойынша қабылданатын шешімдер, айыппұл төлеу қажеттігі туралы нұсқама, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің шағымы, наразылығы бойынша жоғары тұрған органның (лауазымды адамның) қаулысы  

     1. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі, шағымды, наразылықты қарағаннан кейін сот мынадай қаулылардың бірін шығарады:

     1) әкімшілік жаза қолдану;

     2) іс бойынша іс жүргізуді тоқтату;

     3) қаулыны, нұсқаманы өзгеріссіз, ал шағымды, наразылықты қанағаттандырмай қалдыру;

     4) қаулының өзгеруі;

     5) қаулының, нұсқаманың күшін жою және істі тоқтату;

     6) іс бойынша қаулының, нұсқаманың күшін жою және жаңа қаулы шығару.

     2. Осы бапта көзделген қаулы заңды және негізделген болуға тиіс.

     Егер әкімшілік құқық бұзушылық үшін жаза қолдану туралы мәселені шешу кезінде судья кінәлінің мүліктік залалды өтеуі туралы мәселені бір мезгілде шешсе, онда қаулыда өндіріп алуға жататын залалдың мөлшері, оны өтеу мерзімі мен тәртібі көрсетіледі.

     Шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасының шегінен шығару туралы сот қаулысы ол шығарылған күннен бастап заңды күшіне енеді және шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасының шегінен шығаруға негіз болады. Сондай-ақ, онда шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасының аумағынан кету мерзімі көрсетіледі.

     3. Қаулыда мәліметтер көрсетілуге, сондай-ақ осы Кодекстің 822-бабында көзделген мәселелер шешілуге тиіс.

     4. Істі, шағымды, наразылықты қарау нәтижесінде жасалған әрекетті заңдық бағалауды дұрыс емес деп тани отырып, сот құқық бұзушылықтың біліктілігін әкімшілік жазаны неғұрлым қатаң көздейтін заң бабына өзгертуге міндетті.

     5. Көлік құралының жүргізушісін жол жүрісі қағидаларын білуін тексеру үшін емтихан тапсыруға жіберген кезде жол жүрісі қағидаларын білуін тексеруге жіберу туралы қаулы шығарылады, оның көшірмесі емтихан тапсыруға жіберілген адамға беріледі.

     6. Азаматтық және қызметтік қарудың иесін және (немесе) пайдаланушысын емтиханға жіберген кезде қаруды қауіпсіз ұстау қағидаларын білуін тексеру үшін қаруды қауіпсіз ұстау қағидаларын білуін тексеруге жіберу туралы қаулы шығарылады, оның көшірмесі емтихан тапсыруға жіберілген адамға беріледі.

     7. Іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы қаулы мынадай жағдайларда шығарылады:

     1) осы Кодекстің 741-бабында көзделген іс бойынша іс жүргізуді болдырмайтын мән-жайлардың болуы;

     2) осы Кодекстің 742-бабында көзделген әкімшілік жауаптылыққа тартпауға мүмкіндік беретін мән-жайлардың болуы;

     3) осы Кодекстің 32-бабына сәйкес адамды тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы мәселені шешу үшін іс материалдарын тиісті органдарға беру.  

     8. Істі, шағымды, наразылықты қарау нәтижелері бойынша шығарылған қаулы жазбаша ресімделеді және оған осындай қаулы шығарған судья не осындай қаулы шығарған судьяның электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанында қол қояды.

     1 бөлім. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі, шағымды, наразылықты қарау нәтижесінде судья түсініктеме берілген бапта көзделген (туралы)шешімдердің бірін қабылдайды:

     1) әкімшілік жаза қолдану. Бұл шешім негізгі шешімдердің қатарына жатады және ӘҚБтК-нің 44-1-тарауының баптарында баяндалған бірқатар сұрақтарға оң жауап беру нәтижесінде ғана мүмкін болады;  

     2) іс бойынша іс жүргізу тоқтатылған жағдайларда жүзеге асырылады. 741-бапта көзделген мән-жайлар анықталған жағдайда, сот ӘҚБтК-нің 742-бабына міндетті, ал сот іс бойынша іс жүргізуді тоқтатуға құқылы;

     3) қаулыны, нұсқаманы өзгеріссіз, ал шағымды, наразылықты қанағаттандырусыз қалдыруға құқылы. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулы өзгеріссіз, ал шағым, наразылық қанағаттандырусыз қалдырылады, егер: шағымда баяндалған дәлелдер қабылданған шешімге күмән келтіре алмаса; шағымда, наразылықта қамтылған дәлелдер әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша теріске шығарылмаған дәлелдемелерге қайшы келсе; шағымды, наразылықты қарау кезінде анықталмаса қаулының күшін жоюға немесе өзгертуге негіздер;

     4) қаулының өзгеруі. Жәбірленушінің наразылығы мен шағымынан айырмашылығы, әкімшілік жауаптылыққа тартылған адамның шағымы бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша Қаулы өзіне қатысты қаулы шығарылған адамға, тарапқа ғана қолайлы болып өзгертілуі мүмкін.  

     Бұл түсініктеме берілген мақаланың 4-бөлімінен тікелей шығады. Судья жасалған құқық бұзушылықтың сипатын, құқық бұзушының жеке басын, оның кінәсінің дәрежесін, мүліктік жағдайын, жауапкершілікті жеңілдететін мән-жайларды ескере отырып, ӘҚБтК-де көзделген шектерде жазалау шарасын өзгертуге құқылы.

     Санкцияны өзгерту мәселелерінде де, іс-әрекетті қайта саралау мәселелерінде де әкімшілік жазаны күшейтуге жол бермеу, егер ол ӘҚБтК талаптарын анық бұза отырып тағайындалса да, судьяның жаза мөлшерін ұлғайтуға құқығы жоқ екенін білдіреді. Сондай-ақ, ол өндіріп алу түрін неғұрлым қатаң түрге ауыстыруға немесе егер ол тағайындалмаған болса, өндіріп алудың қосымша түрін қолдануға құқылы емес.

     5) қаулының, нұсқаманың күшін жою және істі тоқтату. Мұндай шешім "әкімшілік жауаптылықтан және әкімшілік жазадан босату" ӘҚБтК-нің 8-тарауында санамаланған негіздер болған кезде немесе іс бойынша іс жүргізуді болдырмайтын жағдайлардың кем дегенде біреуі болған кезде (ӘҚБтК 741-бабының 1-бөлігі) қабылданады. ӘҚБтК-нің 741-бабының 2-бөлімін тікелей қолдану практикаға енгізуді талап етеді, оған сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу сағаттың 1) және 2) тармақшаларында көзделген негіздер бойынша тоқтатылады. Көрсетілген баптың 1-тармағы әкімшілік құқық бұзушылық оқиғасының немесе әкімшілік құқық бұзушылық құрамының жоқтығы дәлелденген кезде де, егер қосымша дәлелдемелер жинау үшін барлық мүмкіндіктер таусылған болса, сондай-ақ зиян келтіру заңды болып табылатын не іс-әрекет кодекстің 5-тарауына сәйкес әкімшілік жауаптылықты болдырмайтын мән-жайлар кезінде жасалған жағдайларда олардың бар екендігі дәлелденбеген кезде де.

     Іс бойынша іс жүргізуде қаралған дәлелдемелермен расталмайтын мән-жайлар дәлелденбеген болып саналуға тиіс; егер қаулыда, нұсқамада қандай негіздер бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізіліп жатқан адамның кінәсі немесе кінәсіздігі туралы мәселенің шешілуіне ықпал еткен немесе ықпал етуі мүмкін елеулі қайшылықтарды қамтитын судьяның кейбір тұжырымдары қабылданғаны және басқа тұжырымдары қабылданбағаны көрсетілмесе, судьяның қорытындылары үшін елеулі маңызы бар қарама-қайшы дәлелдемелер қолданудың дұрыстығына ӘҚБтК нормалары немесе әкімшілік жазаның түрі мен мөлшерін анықтау.

     Аталған негіздер, әдетте, әкімшілік тергеу мен қараудың толық нарушстігі сияқты бұзушылықтармен байланысты. Әкімшілік тергеу немесе әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарау толық емес деп танылады, оны жүргізу барысында барлық ықтимал дәлелдеу құралдары пайдаланылмаған, кейбір дәлелдемелер басқалардың көмегімен тексерілмеген: айғақтары іс үшін елеулі маңызы бар адамдардан түсініктемелер алынбаған; елеулі маңызы бар құжаттар немесе заттай дәлелдемелер талап етілмеген және т. б.

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі тоқтата отырып, қаулының, нұсқаманың күшін жою алып қойылған және тәркіленген заттар мен қаражатты қайтаруға, сондай-ақ бұрын қабылданған қаулыға, нұсқамаға байланысты басқа да шектеулердің күшін жоюға әкеп соғады;

     6) іс бойынша қаулының, нұсқаманың күшін жою және жаңа қаулы шығару. Шешімнің бұл түріне алдыңғы негіздерде айтылған барлық пікірлер жатады.  

     Сонымен қатар, заң шығарушы істі жаңа қарауға қайтаруды дербес мүмкіндік ретінде айтпайтынын атап өткім келеді. Бұл ӘҚБтК-нің соңғы реформасындағы ең тиімді және сенімді қадамдардың бірі. Мұндай істер апелляциялық сатының мақсатына да, әкімшілік істердің ерекшелігіне де негізделген көптеген себептерге байланысты жаңа қарауға жіберілмеуі керек.

     2-бөлім барлық іс жүргізу заңнамалық актілерінде осындай қорытынды шешімдерге қойылатын негізгі талапты қалыптастырады-шешімдер заңды және негізделген болуы керек. Заң шығарушы "дәлелді"деп айтпайды. Мұның себептері талдауға және шешімде негіздерді тізімдей отырып, қабылданбаған дәлелдерді келтіруге құлықсыздықта жатыр. Алайда, болашақта, жетілдіру тәртібімен, бұған ерекше назар аудару керек.

     Бұдан басқа, түсініктеме берілген баптың сегізінші бөлігіне сәйкес істі, шағымды, наразылықты қарау нәтижелері бойынша шығарылған қаулы жазбаша ресімделеді және оған осындай қаулы шығарған судья қол қояды. Бұдан басқа, мұндай қаулы "электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы"2003 жылғы 7 қаңтардағы ҚР Заңының талаптарына сәйкес осындай қаулы шығарған судьяның электрондық цифрлық қолтаңбасы арқылы куәландырылған электрондық құжат нысанында ресімделуі мүмкін.

     Егер әкімшілік құқық бұзушылық үшін жаза қолдану туралы мәселені шешу кезінде судья кінәлінің мүліктік залалды өтеуі туралы мәселені бір мезгілде шешсе, онда қаулыда өндіріп алуға жататын залалдың мөлшері, оны өтеу мерзімі мен тәртібі көрсетіледі.

Шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасынан шығару туралы сот қаулысының заңды күшіне ену ережесі ерекше атап өтуге лайық. Ол дереу күшіне енеді (ол шығарылған күннен бастап) және шетелдікті немесе азаматтығы жоқ адамды Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге шығарып жіберу үшін негіз болады. Сондай-ақ, онда шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның Қазақстан Республикасының аумағынан кету мерзімі көрсетіледі. Бұл жерде айта кету керек, бұл мақалада заң шығарушы ӘҚБтК-нің процедуралық бөлігіне тән емес мерзімді "күн" түрінде береді, ал күндермен есептелетін мерзімдер жиі қолданылады.

     3-бөлім қаулыда Кодекстің 822-бабында көзделген мәліметтерді көрсетуге және мәселелерді шешуге нұсқау береді. Оларға тиісті бөлімде түсініктеме беріңіз.

     4-бөлім сот онымен келіспеген кезде құқық бұзушының іс-әрекетінің уәкілетті органының заң біліктілігінің мәнін нақтылайды. Осы нормаға сәйкес, егер сот жасалған әрекетті заңдық бағалауды дұрыс емес деп тапса, онда құқық бұзушылықтың біліктілігін Заңның неғұрлым қатаң әкімшілік жазаны көздейтін бабына өзгертуге міндетті. Алайда, керісінше, бұл норма ӘҚБтК-нің 45-тарауында ғана жұмыс істейді, енді міндет емес, соттың біліктілігін неғұрлым қатаң әкімшілік жазаны көздейтін заңның бабына өзгерту құқығы түрінде және жәбірленуші немесе прокурор апелляциялық өтініште бұл туралы өз шағымында сұраған жағдайда ғана. Бұл шектеулерді заң шығарушы кінәсіздік презумпциясы қағидатын тиісінше іске асырудың кепілі ретінде енгізді. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізудің осы кезеңі үшін бірінші сатыдағы сот әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі немесе уәкілетті органның қаулысына шағымды қараған кезде сот құқық бұзушының іс-әрекетінің заңдық біліктілігін неғұрлым қатаң әкімшілік жазаны көздейтін заң бабына өзгертуге құқылы емес екенін есте ұстаған жөн, кем дегенде жәбірленуші мен прокурор бұл туралы сұрады.

     5 және 6 бөліктер. Іс, шағым, наразылық бойынша шешім шығарумен бір мезгілде сот (ӘҚБтК 3-бабы) 594 (төртінші бөлік), 596 (төртінші бөлік), 598 (үшінші бөлік), 599 (екінші бөлік), 600 (екінші бөлік)баптарында көзделген құқық бұзушылық жасаған көлік құралының жүргізушісін жіберу туралы шешім қабылдауға құқылы ӘҚБтК, жол қозғалысы ережелерін білуін тексеру үшін емтихан тапсыруға. Сол сияқты және қаруды қауіпсіз ұстау ережелерін білуін тексеруге қатысты (53-1-бап). ӘҚБтК-нің 436-бабының 1-бөлігі, 484-бабының 1-бөлігі, 485-бабының 1-бөлігі және 486-бабының 1-бөлігі көзделген құқық бұзушылықтар жасаған азаматтық және қызметтік қарудың иелері мен пайдаланушылары қаруды қауіпсіз ұстау қағидаларын білуін тексеру үшін емтихан тапсыруға жіберіледі. Жүргізушілерден айырмашылығы, заң шығарушы азаматтық және қызметтік қару иелері мен пайдаланушылары үшін ӘҚБтК-нің 53-1-бабы бойынша диспозиция құрылымын құрудың императивті әдісін қолданды.  

     Осы жағдайлардың барлығында тиісті қаулы шығарылады.

     7-бөлімге сәйкес сот қосымша (жоғарыда бірнеше рет жазылғандарға) іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы қаулы шығаруға ұйғарылады:

     1) ӘҚБтК-нің 741-бабында көзделген іс бойынша іс жүргізуді болдырмайтын мән-жайлардың болуы;

     2) ӘҚБтК-нің 742-бабында көзделген әкімшілік жауаптылыққа тартпауға мүмкіндік беретін мән-жайлардың болуы;

     3) Кодекстің 32-бабына сәйкес адамды тәртіптік жауаптылыққа тарту туралы мәселені шешу үшін іс материалдарын тиісті органдарға беру.  Бұл ережелер бұрын бірнеше рет түсіндірілді, осыған байланысты оларға қайта түсініктеме берудің қажеті жоқ (мақалаларға түсініктемелер 32, 741, 742, 829-6, 829-11, 829-14 және т. б.).

     Соттардың өрескел процестік бұзушылықтармен шығарылған уәкілетті органның қаулыларын жоюы және ӘҚБтК-нің 741 және 742-баптарында көзделген мән-жайлардың болуын немесе болмауын тиісті зерттемей әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі бір мезгілде тоқтатуы жалпы қателік болып табылады. Егер баяндалған мән-жайлар кезінде сот өзіне қатысты хаттама қалдырылған адамның құқық бұзушылық жасағаны дәлелденгені туралы қорытындыға келсе, онда уәкілетті органның қаулысы әкімшілік жаза қолдану туралы жаңа қаулы шығарыла отырып, күшін жоюға жатады.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы