79-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Дербес деректер және оларды қорғау туралы Заңнамасын Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексін бұзу  

     1. Егер бұл әрекеттерде қылмыстық жазаланатын әрекет белгілері болмаса, дербес деректерді заңсыз жинау және (немесе) өңдеу, –

     Жеке тұлғаларға – он, лауазымды адамдарға, жеке нотариустарға, жеке сот орындаушыларына, адвокаттарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – жиырма, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – отыз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-жетпіс айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.) әкімшілік құқық бұзушылық құралдары немесе онсыз.

     2. Меншік иесі, оператор немесе үшінші тұлға өзінің қызметтік жағдайын пайдалана отырып жасаған, егер бұл әрекеттер заңда белгіленген қылмыстық жауаптылыққа әкеп соқпаса, сол әрекеттер –

     Жеке тұлғаларға – елу, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – жетпіс бес, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде, әкімшілік құқық бұзушылық заттары және (немесе) құралдары тәркілене отырып немесе онсыз айыппұл салуға әкеп соғады.

     3. Меншік иесінің, оператордың немесе үшінші тұлғаның дербес деректерді қорғау жөніндегі шараларды сақтамауы, егер бұл әрекетте қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса, –

     Жеке тұлғаларға – елу, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     4. Осы баптың үшінші бөлігінде көзделген, егер бұл әрекеттер заңда белгіленген қылмыстық жауаптылыққа әкеп соқпаса, дербес деректердің жоғалуына, заңсыз жиналуына және (немесе) өңделуіне әкеп соққан іс-әрекет, –

     Жеке тұлғаларға – екі жүз, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – бес жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жеті жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-мың айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     1 бөлім. Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіде (1966 ж.16 желтоқсан): "ешкім оның жеке және отбасылық өміріне ерікті немесе заңсыз араласуға, оның үйінің тұтастығына немесе хат-хабарларының құпиясына ерікті немесе заңсыз қол сұғуға немесе оның ар-намысы мен беделіне заңсыз қол сұғуға ұшырамайды" (17-бап).

     ҚР Конституциясының 18-бабы әркімнің жеке өміріне, жеке және отбасылық құпиясына қол сұғылмаушылық, өзінің ар-намысы мен қадір-қасиетін қорғау құқығын жариялайды. ҚК алғаш рет 142-бапта жеке өмірге қол сұғылмаушылықты бұзғаны үшін жауапкершілікті қарастырды.

     Осы Әкімшілік құқық бұзушылықтың тікелей объектісі "Дербес деректер және оларды қорғау туралы"2013 жылғы 21 мамырдағы ҚР Заңында белгіленген дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау процесінде қалыптасатын қоғамдық қатынастар болып табылады.  

     Осы Заңда Дербес деректер – Бұл электрондық, қағаз және (немесе) өзге де материалдық тасығышта тіркелген белгілі бір немесе олардың негізінде айқындалатын Дербес деректер субъектісіне қатысты мәліметтер екені айқындалған.

     Мұндай мәліметтерге, мысалы: Тегі, Аты, Әкесінің аты (бар болса), туған күні мен орны, жеке сәйкестендіру нөмірі, тұрғылықты жерінің мекенжайы, жеке басын куәландыратын құжаттың нөмірі, отбасылық және әлеуметтік жағдайы, қан тобы, мүліктің болуы, білімі, жұмыс орны және басқа да жеке сипаттағы мәліметтер,  адамның жеке басын анықтау.

     Түсініктеме берілген құрам бойынша іс-әрекеттерді саралау кезінде "дербес деректерді жинау" және "дербес деректерді өңдеу" терминдерінің мазмұнын ескеру қажет, олар дербес деректерді жинауды білдіреді-дербес деректерді алуға бағытталған іс-әрекеттер; дербес деректерді өңдеу-дербес деректерді жинақтауға, сақтауға, өзгертуге, толықтыруға, пайдалануға, таратуға, иесіздендіруге, бұғаттауға және жоюға бағытталған іс-әрекеттер.

     Өз кезегінде, дербес деректерді қорғау деп заңнамада белгіленген мақсаттарда жүзеге асырылатын шаралар, оның ішінде құқықтық, ұйымдастырушылық және техникалық шаралар кешені түсініледі.

     Түсініктеме берілген іс-әрекеттің 1-бөлігі бойынша объективті Тарап дербес деректерді заңсыз жинау және (немесе) өңдеу арқылы көрініс табатын іс-әрекетте көрсетіледі.

     Диспозицияда заң шығарушы объективті жағының Қос белгісін белгілейді: бірінші аяқталған құрам дербес деректерді заңсыз жинауды, екінші аяқталған құрам — деректерді заңсыз өңдеуді құрайды. Сонымен қатар, мұндай әрекеттер арасында барлық жағдайда байланыс міндетті емес. Жеке деректер заңды түрде жиналуы мүмкін және заңсыз өңделуі мүмкін.

     Заң шығарушы осы Әкімшілік құқық бұзушылықты қылмыстық жазаланатын әрекеттен ажыратуға назар аударады. Адамның жеке өмірі туралы мәліметтерді жинау және тарату қылмыстық жазаланатын іс-әрекет деп танылуы үшін азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделеріне елеулі зиян келтіру түріндегі зардаптардың басталуы талап етіледі, бұл ҚК-нің 3-бабының 14) тармағына сәйкес адамның және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын, құқықтарын бұзу түрінде көрсетілуі мүмкін ұйымдардың заңды мүдделерін, қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін; елеулі залал келтіру; жәбірленушіде өмірлік қиын жағдайдың туындауы; ұйымдардың немесе Мемлекеттік органдардың қалыпты жұмысының бұзылуы; маңызды әскери іс-шаралардың бұзылуы не әскери бөлімдер мен бөлімшелердің жауынгерлік әзірлігі мен жауынгерлік қабілеттілігі деңгейінің қысқа мерзімді төмендеуі; қарулы топтардың немесе жекелеген қарулы адамдардың, құрлықтағы, әуе немесе теңіз жауынгерлік техникасының шабуылын уақтылы анықтамау немесе тойтару, адамдар мен көлік құралдарының Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы арқылы кедергісіз заңсыз өтуіне, контрабандалық жүктердің орнын ауыстыруға жол беру, шекара құрылыстарына, шекараны күзетудің техникалық құралдарына залал келтіретін әрекеттерге жол бермеу; келтірілген зиянның маңыздылығын куәландыратын өзге де салдарлар.

     Құқық бұзушылықтың субъективті жағы кінәнің қасақана түрімен сипатталады.

     Осы құқық бұзушылықтың субъектісі жалпы болып табылады және түсіндірме мақалада жеке тұлғалар, жеке нотариустар, жеке сот орындаушылары, адвокаттар, шағын және ірі кәсіпкерлік субъектілері, коммерциялық емес ұйымдар субъектілер ретінде әрекет етеді  

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі, бірінші бөліктен айырмашылығы, біліктілік мән-жайымен дербес деректерді заңсыз жинау және (немесе) өңдеу үшін жауапкершіліктің арнайы субъектісін айқындайды. Сондықтан субъектілер меншік иесі, оператор немесе үшінші тұлға болып табылады.

     "Дербес деректер және оларды қорғау туралы" ҚР Заңының 1-бабына сәйкес дербес деректерді қамтитын базаны иелену, пайдалану және оған билік ету құқығын Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес іске асыратын мемлекеттік орган, жеке және (немесе) заңды тұлға дербес деректердің меншік иесі болып табылады. Оператор дербес деректерді жинауды, өңдеуді және қорғауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган, жеке және (немесе) заңды тұлға болып табылады. Үшінші тұлға-субъект, меншік иесі және (немесе) оператор болып табылмайтын, бірақ оған (олармен) дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау жөніндегі мән-жайлармен немесе құқықтық қатынастармен байланысты тұлға.

     Кінәні анықтау үшін қызметтік жағдайды пайдалану объективті Тараптың міндетті белгісі болып табылады.

     Субъективті жағы кінәнің қасақана түрімен сипатталады.

     Түсініктеме берілген баптың 3-бөлігі меншік иесінің, оператордың немесе үшінші тұлғаның меншік иесі мен оператордың, сондай-ақ үшінші тұлғаның ҚР Үкіметінің 2013 жылғы 3 қыркүйектегі № 909 қаулысымен бекітілген Дербес деректерді қорғау жөніндегі шараларды жүзеге асыру қағидаларында көзделген дербес деректерді қорғау жөніндегі шараларды сақтамағаны үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді.

     Көрсетілген қағидаларға сәйкес меншік иесінің және (немесе) оператордың, сондай-ақ үшінші тұлғаның дербес деректерді қорғау жөніндегі міндеттері дербес деректерді жинау сәтінен бастап туындайды және олар жойылған не иесіздендірілген сәтке дейін қолданылады. Қарастырылып отырған міндеттерді бұзу деп дербес деректерге рұқсатсыз қол жеткізудің алдын алуды қамтамасыз ететін дербес деректерді қорғау жөнінде шаралар қолданбауды түсіну керек; дербес деректерге рұқсатсыз қол жеткізу фактілерін уақтылы анықтау, дербес деректерге рұқсатсыз қол жеткізудің қолайсыз салдарын барынша азайту.

     Осылайша, түсініктеме берілген баптың 3-бөлігінің объективті жағы меншік иесінің және (немесе) оператордың, сондай-ақ үшінші тұлғаның жоғарыда көрсетілген міндеттерді сақтамауында көрініс табатын болады. Өрнек формалары — әрекет, әрекетсіздік.

     Мұндағы заң шығарушы сонымен бірге біз жоғарыда түсіндірген ҚК-нің 147-бабында көзделген қылмыстық жазаланатын әрекеттен аражігін ажыратуға назар аударады.

     Субъективті тарап кінәнің қасақана да, абайсыз түрімен де сипатталуы мүмкін (міндеттерді орындауға немқұрайлы қарау).

     Құқық бұзушылық субъектісі түсініктеме берілген баптың екінші бөлігіне ұқсас.

     4 бөлім. Бұл норманың ерекшелігі-жеке деректерді жоғалту немесе заңсыз жинау және (немесе) өңдеу түріндегі объективті тараптың сындарлы белгісі. Әкімшілік жауапкершіліктің басталуының маңызды шарты меншік иесінің, оператордың немесе үшінші тұлғаның дербес деректерді қорғау жөніндегі шараларды сақтамауымен себепті байланыстың болуы болып табылады.

ӘҚБтК 79-бабының 4-тармағында көзделген құқық бұзушылықтың құрамы материалдық болып табылады, яғни құқық бұзушылық деректер жоғалған немесе оларды заңсыз жинаған немесе өңдеген кезден бастап аяқталған болып табылады. Осылайша, бір жағдайда жинау және өңдеу-бұл әрекет (ӘҚБтК 79-бабының 1-бөлігі), ал бұл жағдайда оның салдары (ӘҚБтК 79-бабының 4-бөлігі).

     ӘҚБтК-нің 684-бабының 1-бөлігіне сәйкес осы құқық бұзушылықтар бойынша істерді мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьялары қарайды.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы