Түсініктеме  408-1-бабына Органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзу туралы Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 

1. Органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзу, органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес келмейтін органикалық өнімді шығару және өткізу түрінде жасалған –

жеке тұлғаларға отыз, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – алпыс бес, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

1. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген әрекет (әрекетсіздік) әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған –

жеке тұлғаларға қырық бес, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға – жүз жиырма, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – екі жүз, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне төрт жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Түсіндіріліп отырған құқық бұзушылық құрамының объектісі органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес келетін органикалық өнімді шығару және өткізу кезінде туындайтын қоғамдық-құқықтық қатынастар болып табылады.

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 27 қарашадағы № 423-V ҚРЗ «Органикалық өнім өндіру туралы» Заңының 1-бабының 1) тармақшасында «органикалық өнім» ұғымы «осы Заңның талаптарына сәйкес өндірілген ауыл шаруашылығы өнімі, аквамәдениет (балық өсіру) өнімі, жабайы өсімдіктерден алынған өнім және оларды қайта өңдеу өнімдері, оның ішінде тамақ өнімі» деп түсіндіріледі.

«Органикалық өнім өндіру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабының 1-тармағына сәйкес органикалық өнім өндірушілер және оның айналымын жүзеге асыратын тұлғалар органикалық өнім өндірісінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасын сақтауға міндетті.

Құқық бұзушылықтың объективтік жағы органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзатын, органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес келмейтін органикалық өнімді шығару және өткізу түрінде жасалатын әрекеттермен көрініс табады.

«Органикалық өнім өндіру туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабының 1-тармағына сәйкес органикалық өнім өндіру кезінде мынадай шарттар сақталуға тиіс:

1. сау жануарлар мен өсімдіктерді, жануарлар мен өсімдіктерден алынған қауіпсіз өнімдер мен шикізатты пайдалану;
2. органикалық өнімді өндіру және оның айналымы қағидаларында көзделген ерекшеліктерді қоспағанда, синтетикалық заттарды, пестицидтерді (улы химикаттарды), гормондарды, антибиотиктерді және тағамдық қоспаларды қолдануды болдырмау;
3. генетикалық түрлендірілген объектілерді қолдануды болдырмау;
4. топырақты пайдаланбай өсімдік шаруашылығы өнімін өндіру әдістерін қолдануды болдырмау;
5. иондаушы сәулеленуді қолдануды болдырмау;
6. топырақ құнарлылығын сақтау және молайту;
7. жаңартылмайтын табиғи ресурстарды пайдалануды барынша азайту;
8. жабайы өсімдіктерді өңдеудің химиялық әдістерін қолдануды болдырмау;
9. өсімдік және жануарлардан алынатын қалдықтар мен жанама өнімдерді қайта пайдалану оларға органикалық өндіріс жағдайында қол жеткізілген жағдайда ғана мүмкін болады;
10. өндіру үшін органикалық өнімнің нақты түрін таңдау кезінде экологиялық жүйелерді сақтау;
11. өсімдіктерді зиянкестерден, арамшөптерден және өсімдік ауруларынан қорғаудың алдын алу шараларын қолдану арқылы қорғау, оның ішінде тиісті ауыспалы егісті, зиянкестерге, арамшөптерге және өсімдік ауруларына төзімді өсімдіктердің түрлері мен сорттарын таңдау;
12. өсімдіктерді зиянкестерден, арамшөптерден және өсімдік ауруларынан қорғаудың механикалық, биологиялық және физикалық әдістерін басымдықпен қолдану;
13. тиісті үй-жайлар мен жайылым жағдайларын қамтамасыз ету, олардың табиғи мінез-құлқын ескеру, табиғи иммунитетін ынталандыру арқылы жануарлардың денсаулығына қамқорлық жасау;
14. жергілікті жағдайларға бейімделген төзімді өсімдік түрлерін, сорттарын және жануарлар тұқымдарын таңдау;
15. мал шаруашылығында органикалық өнім өндіру нәтижесінде алынған ингредиенттерден, сондай-ақ табиғи текті заттардан тұратын жемшөп пен жемшөп қоспаларын қолдану.

Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 408-бабының бірінші бөлігінің диспозициясы бланкеттік сипатқа ие және басқа нормативтік құқықтық актіге сілтеме жасайды. Құқық бұзушылықтың осы түрінің объективтік жағын құрайтын әрекеттер жеткілікті дәрежеде алуан түрлі.

Мысалы, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2016 жылғы 23 мамырдағы № 230 бұйрығымен бекітілген «Органикалық өнімді өндіру және оның айналымы қағидаларының» 12-тармағына сәйкес органикалық өсімдік шаруашылығында топырақтағы органикалық материалдардың құрамын сақтайтын немесе олардың мөлшерін арттыратын, топырақтың тұрақтылығы мен биологиялық әртүрлілігін күшейтетін, топырақтың тығыздалуы мен эрозиясының алдын алатын, деградациялық процестердің дамуына жол бермейтін топырақты өңдеу және культивациялау әдістері пайдаланылады.

«Органикалық өнімді өндіру және оның айналымы қағидаларының» 19-тармағында топырақтың құнарлылығы мен биологиялық белсенділігі органикалық ауыл шаруашылығы жүйесінде алынған және компосттау немесе анаэробтық ашыту кезеңінен өткен топырақты жақсартатын заттар мен жануарлардан және өсімдіктерден алынатын заттарды қолдану арқылы сақталатыны және арттырылатыны көрсетілген:

1. органикалық өнім өндіретін шаруашылықтардан алынған төсенішті көң, құс саңғырығы – топыраққа енгізу кезінде өнім жиналғанға дейін 120 күнтізбелік күн бұрын биотермиялық өңдеуден кейін;
2. органикалық өнім өндіретін шаруашылықтардан алынған төсенішсіз көң, төсенішсіз құс саңғырығы – зарарсыздандыру және залалсыздандыру жүргізілгеннен кейін пайдаланылады;
3. үйдегі тамақ қалдықтары – фракцияларға бөлінгеннен және биотермиялық өңдеуден кейін;
4. синтетикалық қоспалар қосылған шымтезекті қоспағанда, шымтезек.

«Органикалық өнімді өндіру және оның айналымы қағидаларының» 26–33-тармақтарына сәйкес жануарларды таңдау кезінде олардың тұқымдары мен түрлерінің осы жергілікті жердің жағдайларында өсіруге жарамдылығы ескеріледі. Органикалық өндіріске арналған өндірістік бөлімшеде ұсталатын жануарлар, сондай-ақ осындай жануарлардан алынған өнімдер өтпелі кезеңнен өткеннен кейін органикалық өндіріс санатына ауыстырылады.

Жануарларға жайылымдарға, жаюға арналған аумақтарға немесе серуендеуге арналған қоршаулы алаңдарға, оның ішінде ішінара жабылған қоршаулы алаңдарға қол жеткізу мүмкіндігі және барлық жағдайда оларды пайдалану мүмкіндігі қамтамасыз етіледі. Органикалық өндіріске арналған жануарларды жаю кемінде алты ай бойы органикалық өндірісте қолдануға тыйым салынған заттармен өңделмеген жер учаскелерінде жүзеге асырылады.

Дәстүрлі тәсілмен өсірілетін жануарлар органикалық өндіріске арналған жануарлармен бір шаруашылық ауласының шегінде, олар нақты бөлінген жағдайда бірге ұсталуы мүмкін. Дәстүрлі тәсілмен өсірілетін жануарлар органикалық өндіріске арналған жануарлардан бөлек жайылады.

Бір жайылым ауданынан екіншісіне жаңа жайылымға айдау кезеңінде жануарларды органикалық өндіріске қойылатын талаптарға сәйкес келмейтін жайылымдарда жаюға жол беріледі. Шөпқоректі жануарларға арналған жемшөптің кемінде 50%-ы өз өндірісінде дайындалады немесе органикалық өндірісті жүргізетін сол өңірдегі басқа шаруашылықтарда өндіріледі.

«Органикалық өнімді өндіру және оның айналымы қағидаларының» 53-тармағында құстардың органикалық өндіріске арналған өндірістік бөлімшенің үй-жайларында ұсталатыны көрсетілген, олар:

1. саңылаусыз еденмен жабдықталып, төсеніш материалмен (сабанмен, ағаш үгінділерімен, құммен немесе шымтезекпен) жабылуға;
2. құстардың саны мен салмағына сәйкес келетін қонақтайтын орындармен жабдықталуға;
3. құстардың өлшемдеріне сәйкес келетін, құстардың еркін серуендеу алаңдарына еркін қол жеткізуін қамтамасыз ететін кіретін және шығатын ойықтары болуға тиіс.

Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі № 301 «Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» Заңының 26-1-бабының 1-тармағына сәйкес органикалық тамақ өнімдерін өндіру органикалық өнім өндіру саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

«Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабының 22-1) тармақшасында «органикалық тамақ өнімі» ұғымы «құрамында органикалық өнім өндіру қағидаларына сәйкес алынған тағамдық ингредиенттердің кемінде тоқсан бес пайызы бар, ал түпкілікті өнімдегі қалған ингредиенттердің ең жоғары мөлшері барлық ингредиенттер массасының бес пайызынан аспайтын (тағамдық тұз бен суды қоспағанда) қайта өңделген тамақ өнімі» деп түсіндіріледі.

Құқық бұзушылықтың субъективтік жағы әрекеттің қасақаналықпен де, абайсыздықпен де жасалуы мүмкін екендігімен сипатталады.

Құқық бұзушылықтың субъектісі арнайы болып табылады – органикалық өнім өндіруші, яғни органикалық өнімді әзірлеу (жасау), өндіру жөніндегі қызметті жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға (жеке тұлғалар, шағын кәсіпкерлік субъектілері немесе коммерциялық емес ұйымдар, орта кәсіпкерлік субъектілері, ірі кәсіпкерлік субъектілері).

ӘҚБтК-нің 408-бабының 2-бөлігі құқық бұзушылық құрамының бірінші бөлікте көзделген белгілерін (объект, объективтік жағы, субъективтік жағы, субъект) қамтиды, бұған осы әрекеттің әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалуы түріндегі қосымша белгі кірмейді.

ӘҚБтК-нің 701-бабына сәйкес халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласында бақылау мен қадағалауды жүзеге асыратын органдар ӘҚБтК-нің 408-1-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарайды. Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарауға және әкімшілік жазалар қолдануға халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органның басшысы, оның орынбасарлары, аумақтық бөлімшелердің басшылары және олардың орынбасарлары құқылы.

ӘҚБтК-нің 729-бабының бірінші және екінші бөліктеріне сәйкес облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органы ӘҚБтК-нің 408-1-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарайды. Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарауға және әкімшілік жазалар қолдануға облыстың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың, ауданның (республикалық, облыстық маңызы бар қаланың және астананың) әкімі және оның орынбасарлары құқылы.

ӘҚБтК-нің 804-бабы бірінші бөлігінің 22) және 50) тармақшаларында соттар қарайтын әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамалар жасауға мынадай уәкілетті лауазымды адамдардың құқығы бар екендігі көзделген:

• санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау органдарының лауазымды адамдары (ӘҚБтК-нің 408-1-бабы);
• облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының лауазымды адамдары (ӘҚБтК-нің 408-1-бабы).

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (баптар бойынша) авторлар ұжымы:

Бачурин Сергей Николаевич, заң ғылымдарының кандидаты, доцент – 48-тарау (Е.М. Хакимовпен бірлесіп);

Габдуалиев Мереке Трекович, заң ғылымдарының кандидаты – 11, 21, 22, 23-тараулар;

Жусипбекова Айнур Маратовна, заң магистрі – 13-тарау (А.В. Карпекинмен бірлесіп); 33, 39-тараулар (О.Т. Сейтжановпен бірлесіп);

Карпекин Александр Владимирович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент – 13-тарау (А.М. Жусипбековамен бірлесіп);

Корнейчук Сергей Васильевич – 2-тарау; 6-тарау (О.Т. Сейтжановпен, Е.М. Хакимовпен бірлесіп); 8-тарау; 25-тарау (Е.М. Хакимовпен бірлесіп); 457–470, 488, 488-1, 491–506-баптар; 28, 30, 52-тараулар;

Корякин Илья Петрович, заң ғылымдарының докторы, профессор – 49-тарау;

Кысыкова Гульнара Бауыржановна, заң ғылымдарының кандидаты – 20-тарау;

Омарова Ботагоз Акимгереевна – 17-тарау; 18-тарау (Б.А. Парманкуловамен бірлесіп); 26, 31-тараулар; 32-тарау (Б.А. Парманкуловамен бірлесіп);

Парманкулова Баян Асханбаевна – 18-тарау (Б.А. Омаровамен бірлесіп); 19-тарау; 32-тарау (Б.А. Омаровамен бірлесіп); 43-тарау (А.С. Тукиевпен бірлесіп);

Подопригора Роман Анатольевич, заң ғылымдарының докторы, профессор – 24-тарау, 489, 489-1, 490-баптар;

Порохов Евгений Викторович, заң ғылымдарының докторы – 14, 15, 16, 29-тараулар, 471–475-баптар;

Сейтжанов Олжас Темиржанович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент – 4-тарау; 5-тарау (Е.М. Хакимовпен бірлесіп); 6-тарау (С.В. Корнейчукпен, Е.М. Хакимовпен бірлесіп); 9-тарау; 10-тарау (Б.Е. Шаймерденовпен, В.В. Филинмен бірлесіп); 33-тарау (А.М. Жусипбековамен бірлесіп); 36-тарау (Б.Е. Шаймерденовпен бірлесіп); 39-тарау (А.М. Жусипбековамен бірлесіп);

Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А.С. Тукиевпен бірлесіп); 44-тарау;

Тукиев Аслан Султанович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент – 1, 3, 35-тараулар; 38, 40, 42-тараулар (А.С. Смышляевпен бірлесіп); 43-тарау (Б.А. Парманкуловамен бірлесіп); 43-1-тарау (А.С. Смышляевпен бірлесіп); 44-1-тарау (Д.А. Шипппен бірлесіп); 45, 46-тараулар (Д.А. Шипппен бірлесіп); 47-тарау;

Филин Владимир Владимирович, заң ғылымдарының кандидаты, доцент – 10-тарау (О.Т. Сейтжановпен, Б.Е. Шаймерденовпен бірлесіп);

Хакимов Ержан Маратович, заң магистрі – 5-тарау (О.Т. Сейтжановпен бірлесіп); 6-тарау (О.Т. Сейтжановпен, С.В. Корнейчукпен бірлесіп); 7-тарау; 25-тарау (С.В. Корнейчукпен бірлесіп); 34, 41-тараулар; 48-тарау (С.Н. Бачуринмен бірлесіп); 53-тарау;

Шаймерденов Болат Еркенович, заң магистрі – 10-тарау (О.Т. Сейтжановпен, В.В. Филинмен бірлесіп); 12-тарау; 476–487, 507–509-баптар; 36-тарау (О.Т. Сейтжановпен бірлесіп); 37, 50, 51-тараулар;

Шипп Денис Алексеевич – 44-1, 46-тараулар (А.С. Тукиевпен бірлесіп).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020Актінің қабылданған күні: 01.01.2020Қабылданған орны: 100050000000Актіні қабылдаған орган: 103001000000Нормашығармашылық орган берген нормативтік құқықтық актінің тіркеу нөмірі: 5Актінің мәртебесі: жаңаҚұқықтық қатынастар саласы: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000Актінің нысаны: ТҮСІНДІРМЕ / КОДЕКСЗаңдық күші: 1900Актінің тілі: орыс тілі

Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау