160-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының мемлекеттік монополия туралы Заңнамасын Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексін бұзу  

     1. Мемлекеттік монополия субъектісінің Қазақстан Республикасының мемлекеттік монополия туралы заңнамасында белгіленген шектеулерді сақтамауы, -

     үш жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Уәкілетті емес тұлғаның мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызметті жүзеге асыруы -

     Жеке тұлғаларға - елу, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - бір жүз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - бір жүз елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-екі жүз елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде, әкімшілік құқық бұзушылық жасау заттары және (немесе) құралдары тәркіленіп немесе онсыз айыппұл салуға әкеп соғады.

     Түсініктеме берілген бап Қазақстан Республикасының мемлекеттік монополия туралы заңнамасын бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді және осы құқықтық қатынастар саласындағы әкімшілік құқық бұзушылықтардың екі дербес құрамын қамтиды.

     ӘҚБтК-нің 160-бабында көзделген құқық бұзушылықтардың жалпы объектісі ҚР заңнамасында белгіленген және Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың мемлекет қорғайтын тәртібі болып табылады.  

     ӘҚБтК-нің 160-бабында көзделген құқық бұзушылықтардың тікелей объектісі ҚР заңнамасында белгіленген және мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызмет түрінде мемлекеттік кәсіпкерлікті жүзеге асырудың мемлекет қорғайтын тәртібі болып табылады.

     Субъектілері жеке тұлғалар болып табылатын ӘҚБтК-нің 160-бабында көзделген құқыққа қайшы әрекеттердің субъективті жағы ниет немесе абайсыздық түріндегі кінәсімен сипатталады. Адамның кінәсі оның жасаған заңсыз әрекеттеріне және олардың зиянды салдарына психикалық қатынасы арқылы анықталады.  

     Субъектілері заңды тұлғалар болып табылатын құқық бұзушылықтардың субъективті жағы тек жеке тұлғаларға қатысты әкімшілік жауаптылыққа тарту шарты ретінде кінәні белгілеу туралы заңнамалық талаптың болуы салдарынан белгіленуге жатпайды. ҚР әкімшілік жауапкершілік туралы заңнамасы бойынша заңды тұлғалар осы әрекетті жасаған заңды тұлғаның лауазымды адамдарының кінәсін ескермей, ӘҚБтК-де әкімшілік жауаптылық көзделген құқыққа қайшы әрекетті не әрекетсіздікті жасау фактісі үшін ғана әкімшілік жауаптылықта болады.

     ӘҚБтК-нің 160-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтардың құрамы ресми болып табылады. Оларды жасағаны үшін әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін құқық бұзушының мемлекетке, ұйымға немесе азаматқа материалдық залал келтіру фактісін анықтау талап етілмейді.  

     Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі мемлекеттік монополия субъектісінің ҚР Мемлекеттік монополия туралы заңнамасында белгіленген шектеулерді сақтамағаны үшін әкімшілік жауаптылықты белгілейді.

     Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері мемлекеттік монополия субъектілері – ҚР Үкіметінің шешімі бойынша ҚР Үкіметі не облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары арнайы құрған мемлекеттік кәсіпорындар (ҚР ӨК 193-бабының 3-тармағы), сондай-ақ "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы және әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры болып табылады.  

     Заң шығарушының ҚР ӨК 193-бабының 8-тармағында тікелей көрсетілуіне байланысты ҚР Мемлекеттік монополия туралы Заңнамасының ережелері, оның ішінде ҚР Мемлекеттік монополия туралы заңнамасында белгіленген шектеулер Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының қызметіне қолданылмайды.

     Түсініктеме берілген баптың 1-бөлімінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтың объективті жағы мемлекеттік монополия субъектісінің ҚР Мемлекеттік монополия туралы заңнамасында белгіленген тыйымдар мен шектеулерді сақтамауы болып табылады.  

     ҚР ӨК 193-бабы 4-тармағының императивті нормасының талап етуі бойынша мемлекеттік монополия субъектісіне тыйым салынады:

     1) тауарларды өндірумен технологиялық байланысты қызметті қоспағанда, мемлекеттік монополия саласына жатпайтын тауарларды өндіруге;

     2) акцияларға (жарғылық капиталға қатысу үлестеріне) иелік етуге, сондай-ақ заңды тұлғалардың қызметіне өзге де жолмен қатысуға;

     3) мемлекеттік монополияға байланысты құқықтарды беру;

     4) өзі өндіретін немесе өткізетін тауарлардың ҚР заңнамасына сәйкес белгіленген бағадан өзгеше бағаларын белгілеуге міндетті.

     ҚР ӨК 193-бабы 4-тармағының бірінші бөлігінің 1) және 2) тармақшаларында көзделген шектеулер "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясына және әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына қолданылмайды.

     Тиісінше, мемлекеттік монополия субъектісінің өзі үшін белгіленген заңнамалық шектеулердің кез келгенін сақтамауы ол жасаған әкімшілік құқық бұзушылықтың түсініктеме берілген баптың 1-бөлімінде көзделген дербес құрамы ретінде қаралады.

     ӘҚБтК-нің 160-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін түсініктеме берілген норманың санкциясында айыппұл түрінде әкімшілік жаза белгіленді.  

     ӘҚБтК-нің 160-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұлдың мөлшері 300 АЕК құрайды, тіркелген болып табылады және оны жүктейтін орган өзгертуге жатпайды.  

     Бұл жазаны құқық бұзушыларға монополияға қарсы орган немесе сот, іс сотта қаралған жағдайда қолданады.

     Құқық бұзушыға әкімшілік жаза қолдану оны ҚР Мемлекеттік монополия туралы заңнамасын бұзушылықтарды жою міндетінен босатпайды.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі уәкілетті емес тұлғаның мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызметті жүзеге асыруы үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді.

     ӘҚБтК-нің 160-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектілері мемлекеттік монополия саласындағы қызметті жүзеге асыруға оның құзыретті органдары атынан мемлекет уәкілеттік бермеген және осындай қызметті заңсыз жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғалар болып табылады.  

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы мемлекет уәкілеттік бермеген адамның осы адамның ҚР заңнамасымен мемлекеттік монополия саласына жатқызылған қызметті жүзеге асыруында көрініс табатын құқыққа қайшы (ал жеке тұлғалар үшін – сондай-ақ кінәлі) іс-әрекеттер жасауымен сипатталады.

     Мемлекеттік монополияға жатқызылған салаларда қызметті жүзеге асыру ҚР ӨК 192-бабының 1-тармағында көзделген мемлекеттің кәсіпкерлік қызметке қатысу жағдайларының бірі болып табылады.

     ҚР ӨК 193-бабының 1-тармағына сәйкес, мемлекеттік монополия ҚР ӨК-де көзделген тәртіппен енгізілетін бәсекелестік нарықта қандай да бір тауарды өндіруге, сатуға немесе сатып алуға мемлекеттің айрықша құқығы болып табылады.

     Мемлекеттің бәсекелестік нарықта (мемлекеттік монополияда) қандай да бір тауарды өндіруге, өткізуге немесе сатып алуға өзінің айрықша құқығын өткізуі мемлекеттік монополия субъектісін құру жолымен жүзеге асырылады. Императивті норманың талабы бойынша 3-тармақ. 193 ҚР ӨК, "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясын, әлеуметтік медициналық сақтандыру қорын қоспағанда, мемлекеттік монополия субъектісі ҚР Үкіметінің шешімі бойынша ҚР Үкіметі не облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған мемлекеттік кәсіпорын ғана бола алады.  

     Тиісінше, өзге тұлғаларға заң бойынша мемлекет мемлекеттік монополия саласына жатқызған қызметті жүзеге асыруға уәкілеттік берілмейді.  

     Уәкілетті емес адамның мұндай қызметті заңсыз жүзеге асыруы түсіндірме баптың 2-бөлімінде көзделген әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.

     Түсініктеме берілген бапта көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін құқық бұзушы әкімшілік құқық бұзушылық жасау заттары және (немесе) құралдары тәркіленіп немесе онсыз айыппұл түрінде әкімшілік жазаға тартылады.

     ӘҚБтК-нің 160-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұл мөлшері құқық бұзушының құқықтық мәртебесіне қарай сараланған болып табылады, ал егер құқық бұзушы кәсіпкерлік субъектісі болып табылса, сондай-ақ ол кәсіпкерлік субъектілерінің қай санатына жататынына байланысты болады. Көрсетілген байланыста құқық бұзушыны әкімшілік жауаптылыққа тартатын орган адамды жауапқа тартпас бұрын осы адамның құқықтық жағдайын және ол жататын кәсіпкерлік санатын алдын ала белгілеуі қажет.  

     Құқық бұзушының құқықтық жағдайына және ол жататын кәсіпкерлік санатына байланысты айыппұл мөлшері:  

     - жеке тұлғалар үшін-50 АЕК;

     - шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін-100 АЕК;

     – орта кәсіпкерлік субъектілері үшін-150 АЕК;

     - ірі кәсіпкерлік субъектілері үшін-250 АЕК.

     Сондай-ақ, түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде белгіленген құқық бұзушылық жасағаны үшін жаза ретінде оның санкциясында жаза қолданушының қалауы бойынша қолданылатын әкімшілік құқық бұзушылық жасау заттарын және (немесе) құралдарын тәркілеу көзделген.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі бойынша әкімшілік жазаны құқық бұзушыға тек сот қолданады, өйткені әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс, оны жасағаны үшін заңда тәркілеу түріндегі санкция көзделеді, сотта қаралуы керек.

Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы хаттамаларды ішкі істер органдарының, орман, балық және аңшылық шаруашылығы саласындағы органдардың, монополияға қарсы органның лауазымды адамдары жасауға құқылы.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы