Апелляциялық сот сатысы құқық қорғау органының қатарына жатпайтын орган жауапкершілікке тартқан адам алқаби ретінде қылмыстық істі қарауға қатыса алмайды деп қате тұжырым жасаған
Оңтүстік Қазақстан облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының алқабилердің қатысуымен шығарылған 2013 жылғы 25 шілдедегі үкімімен: Қ., бұрынғы соттылығы жойылған, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 96-бабының 1-бөлігімен кінәлі деп танылып, 6 жыл 6 айға бас бостандығынан айыруға, жазаны қатаң режимді түзеу колониясында өтеуге сотталған. Жаза өтеу мерзімі 2013 жылғы 19 наурыздан бастап есептелген. Қылмыстық іс бойынша іс жүргізу шығындары ретінде сотталған Қ.-дан мемлекет пайдасына 3472 теңге 92 тиын өндірілген. Айғақ заттар жөнінде заң талабына сай шешім қабылданған. Соттың алқабилердің қатысуымен шығарған үкімі бойынша, Қ. алдын ала спирттік ішімдік ішкен мас халде, бас араздық салдарынан жәбірленуші С.-ның сол жақ көкірегіне аспышақпен бір рет соғып, құқыққа қарсы қасақана қазаға ұшыратқаны үшін кінәлі деп танылған. Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2013 жылғы 10 қыркүйектегі қаулысымен сот үкімінің күші жойылып, қылмыстық іс сол сотқа, басқа құрамда қайта қарауға жолданды. Сотталған Қ.-ның апелляциялық шағымы қанағаттандырусыз қалдырылды.
Прокурор кассациялық наразылығында сот қаулысы заңсыз және негізсіз екенін, алқаби Е.-нің әкімшілік жауапкершілікке тартылуы үкімнің күшін жойуға негіз бола алмайтынын, себебі Е.-ні әкімшілік жауапкершілікке құқық қорғау органына жатпайтын санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау басқармасы тартқанын, яғни оның құқық қорғау немесе сот органы жөнінде ағат пікірі жоқтығын көрсетіп, Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының қаулысын бұзып, Оңтүстік Қазақстан облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының алқабилердің қатысуымен шығарылған үкімін өзгеріссіз қалдыруды сұраған. Кассациялық сот алқасы прокурордың наразылықты қолдаған пікірін, қорғаушының апелляциялық сот алқасының қаулысын күшінде қалдыруды сұраған сөзін, кассациялық наразылықтың уәждері мен іс материалдарын тексеріп, апелляциялық сот алқасы қаулысының күші жойылуға, кассациялық наразылық қанағаттандырылуға жатады деген тұжырымға келді. Апелляциялық сот алқасы алқабилердің қатарында әкімшілік жауапкершілікке тартылған Е.-нің болуы қылмыстық іс жүргізу заңының елеулі түрде бұзылуына әкеліп соғып, бұл жағдай алқабилердің іс бойынша объективті шешім қабылдауына әсер еткен деген негізбен алқабилердің қатысуымен қылмыстық іс қараған мамандандырылған ауданаралық сот үкімінің күшін жойған. Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің (бұдан әріҚІЖК) 552-бабының 5-бөлігінің талабына сәйкес, сот отырысына төрағалық етуші кез келген алқабиге кандидатты осы адамға көрсетілген заңсыз ықпал ету, онда ағат пікір болуы, сондай-ақ алқабиге кандидаттың алқаби ретінде іс қарауға қатысуы кезінде объективті болмауы мүмкіндігін көрсететін басқа да себептермен алқаби міндеттерін атқарудан босатады.
Апелляциялық сот сатысы құқық қорғау органының қатарына жатпайтын орган жауапкершілікке тартқан адам алқаби ретінде қылмыстық істі қарауға қатыса алмайды деп қате тұжырым жасаған
«Алқабилерді қатыстырып қылмыстық істерді қарауды реттейтін заңдарды соттардың қолдану тәжірибесі туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2012 жылғы 23 тамыздағы № 4 нормативтік қаулысының 7-тармағында, ҚІЖК-нің 551-бабының төртінші бөлігінде алқабиге кандидаттың соттылығы, қылмыстық немесе әкімшілік жауапкершілікке тартылуы, құқық қорғау немесе сот органдарына күштеп әкелінуі, сондай-ақ олардың жақын туыстарында сот немесе құқық қорғау орындары туралы теріс пікір қалыптастыруы мүмкін осындай мән-жайлардың бар-жоғын анықтау үшін жәбірленуші, айыпталушы және оның қорғаушысы сұрақтарын судьяға жазбаша түрде қоя алады, сондай-ақ алқабиге кандидаттың іс қарауға алқаби ретінде қатысуы кезінде объективті болмауы ықтималдығына негізді күмән келтіретін өзге де мән-жайлар (кандидатқа ықпал ету, онда ағат пікірдің болуы, оның істің мән-жайын іс жүргізуден тыс көздерден білуінің салдары және т.б.) анықталған жағдайда судья алқабиге кандидатты алқабидің міндеттерін атқарудан босатады делінген.
Іс құжаттарына қарағанда, сотта қылмыстық істі қараған алқабилер алқасының құрамында санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылық саласындағы нормативтік-құқықтық актілерді, сондай-ақ гигиеналық нормативтерді бұзғаны үшін Шымкент қаласы Әл-Фараби ауданы санитарлықэпидемиологиялық қадағалау басқармасының қаулысымен ӘҚБтК-нің 323-бабының 1-бөлігімен әкімшілік жауапкершілікке тартылған балабақша аспазшысы Е.болған. Қылмыстық істі қарауға қатысу үшін алқабиге кандидаттарды іріктеу және іске алқаби ретінде қатысуға кедергі болатын мән-жайларды анықтау кезінде Е. өзінің әкімшілік жауапкершілікке тартылғанын білмегендіктен төрағалық етушіге бұл туралы ескертпеген, сондықтан оның іс қарауға алқаби ретінде қатысқан кезде объективті болмауы күмән тудырмаған.
Апелляциялық сот сатысы құқық қорғау органының қатарына жатпайтын орган жауапкершілікке тартқан адам алқаби ретінде қылмыстық істі қарауға қатыса алмайды деп қате тұжырым жасаған
Сонымен қатар, Е.-ні әкімшілік жауапкершілікке құқық қорғау органы қатарына кірмейтін санитарлық-эпидемиологиялық басқарма тартқандықтан, онда құқық қорғау немесе сот органдары туралы теріс ой-пікір болмаған. ҚІЖК-нің 566-бабының 1-бөлігінде көрсетілген үш сұрақтың әрқайсысына барлық алқабилер, оның ішінде, Е. мақұлдаған жауаптар беріп, айыптау шешімі қабылданған. Бұл ретте апелляциялық сот сатысы, алқабилер құрамында әкімшілік жауапкершілікке тартылған Е.-нің болуы қылмыстық іс жүргізу заңының елеулі түрде бұзылуына әкеліп соғып, бұл жағдай алқабилердің іс бойынша объективті шешім қабылдауына әсер еткен деген теріс тұжырым жасаған. Бірінші сатыдағы сот істі қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңдарының талаптарына сай қарап, Қ.-ның мас күйде жәбірленуші С.-ға пышақ салып, құқыққа қарсы қазаға ұшыратқанын нақты анықтап, оның әрекетін ҚКнің 96-бабының 1-бөлігімен дұрыс дәрежелеген. Сондай-ақ бірінші сатыдағы сот жасалған қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесін, қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін, ауырлататын мән-жайларды толық ескере отырып Қ.-ға дұрыс жаза тағайындаған. Сондықтан апелляциялық сот алқасы қаулысының күші жойылып, қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соттың алқабилердің қатысуымен шығарған үкімі өзгеріссіз қалдырылуға жатады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
