662-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің алқабилерінің қатысуымен сот қараған істерді апелляциялық сатыда жүргізудің ерекшеліктері
Апелляциялық сатыдағы сот үкімдерге шағымдарды, наразылықтарды, сот қаулыларын алқабилердің қатысуымен қарау кезінде үкім шығарған соттың, қаулының, қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңының нормаларын сақтауын тексереді және осының негізінде үкімнің, қаулының заңдылығын , негізділігі мен әділдігін тексереді.
Апелляциялық сатының сот шешімдерін жоюы немесе өзгертуі үшін негіз болып табылады:
1) істің нәтижесі үшін елеулі маңызы болуы мүмкін жол берілетін дәлелдемелерді талқылаудан негізсіз алып тастау;
2) істің нәтижесі үшін елеулі маңызы болуы мүмкін дәлелдемелерді зерттеуде тарапқа негізсіз бас тарту;
3) сот отырысында істің нәтижесіне әсер еткен дәлелдемелер ретінде жол берілмейтін нақты деректерді зерттеу;
4) осы Кодексте көзделген қылмыстық-процестік заңды елеулі түрде бұзу;
5) сот үкімінің қаулысына әсер еткен немесе әсер етуі мүмкін бұзушылықтар:
алқабилер алқасын қалыптастыру;
алқабилердің қатысуымен талқылауға жатпайтын мәселелерді талқылау;
алқабилердің шешуіне жататын мәселелерді тұжырымдау;
сот жарыссөздерін өткізу.
Апелляциялық саты сотталған адамға онша ауыр емес қылмыс туралы қылмыстық заңды қолдануға және жасалған әрекеттің өзгертілген біліктілігіне сәйкес не жаза тағайындау кезінде Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің жалпы және ерекше бөліктерінің нормаларын дұрыс қолданбауына байланысты жазаны азайтуға құқылы. Бұл ретте апелляциялық сатының неғұрлым ауыр қылмыс туралы қылмыстық заңды қолдануға немесе тағайындалған жазаны күшейтуге құқығы жоқ.
Прокурордың, жәбірленушінің немесе оның өкілінің дәлелдемелер беру құқығын шектеген, сондай-ақ осы баптың екінші бөлігінің 5) тармағында көзделген, оның ішінде жол берілетін дәлелдемелерді негізсіз алып тастаған Қылмыстық-процестік заңды бұзған жағдайларды қоспағанда, апелляциялық саты алқабилердің қатысуымен соттың ақтау үкімінің күшін жоя алмайды.
Алқабилердің қатысуымен қаралған іс бойынша соттың заңды күшіне енген ақтау үкімі мен апелляциялық алқаның оны күшінде қалдыру туралы қаулысының күшін кассациялық сатыдағы сот, егер жәбірленушінің кассациялық шағымында немесе прокурордың кассациялық наразылығында, осы Кодекс нормаларының елеулі бұзушылықтарын көрсетуден басқа, ақтау үкімінің мәні де, оның күші жойылған жағдайда ғана жоя алады. кассациялық қарау барысында осы Кодекстің 664-бабы бірінші бөлігінің 1) және 2) тармақтарында көзделген мән-жайлар белгіленетін болады, және ақтау үкімінің заңсыздығы.
Жоғарыда аталған бап алқабилердің қатысуымен сот үкімінің күшін жоюға немесе өзгертуге негіздердің толық тізбесін келтіреді.
2.Егер апелляциялық сатыдағы сот ҚІЖК-нің 436-бабының 3-бөлігінде келтірілген бірінші сатыдағы соттың қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі бұзу фактілерін анықтаса, үкімнің күші жойылуға жатады. Мысалы, негіздер болған кезде қылмыстық іс тоқтатылған жоқ; үкімді соттың заңсыз құрамы шығарды, іс сотталушының қатысуынсыз қаралды, іс қорғаушының қатысуынсыз қаралды және т. б.
ҚІЖК талаптарына сәйкес үкімнің сөзсіз күшін жоюдың негіздерінің бірі үкімнің қаулысы соттың заңсыз құрамы болып табылады. Осыған байланысты алқабилерге кандидаттардың кейіннен алқаның құрамына енгізілген, іс бойынша шешім қабылдауға әсер етуі мүмкін және тараптарды дәлелді және уәжсіз қарсылық білдіру құқығынан айырған ақпаратты жасыруы үкімнің күшін жоюға негіз болуы тиіс.
4.Алқабилердің қатысуымен сот үкімінің күшін жою үшін негіздердің бірі рұқсат етілген дәлелдемелерді талқылаудан қате алып тастау болып табылады, өйткені мұндай бұзушылық қылмыстық процеске қатысушылардың дәлелдемелер беруге заңмен кепілдік берілген құқықтарын шектейді және алқабилер алдында қойылған сұрақтар мен оларға жауаптардың мазмұнына, ал одан әрі заңды және әділ үкім шығаруға әсер етуі мүмкін.
Сондықтан істі қараудан дәлелдемелерді алып тастауды қабылданған шешімді міндетті негіздей отырып, төрағалық етуші судья жүргізуге тиіс.
5.Прокурордың наразылығында немесе жәбірленушінің шағымында қылмыстық іс жүргізу заңының жол берілген бұзушылықтары туралы және ұсынылмаған дәлелдемелер туралы мәліметтер не осы бұзушылықтардың алқабилердің үкім шығаруына ықпал етуінің негіздемесі болуға тиіс.
6.Заң алқабилердің ақтау үкімі негізінде шешілген ақтау үкімінің күшін жоюға өте қатаң талаптар қояды.
7.Тараптың дәлелдемелер беру құқығын шектейтін немесе алқабилердің алдына қойылған сұрақтар мен оларға жауаптардың мазмұнына әсер еткен осындай қылмыстық-процестік бұзушылықтар болған кезде ақтау үкімінің күші жойылуы мүмкін.
Прокурордың наразылығында және процеске қатысушылардың шағымдарында тиісті себептер мен негіздемелерді негіздей отырып, ақтау үкімінің күшін жою туралы нақты өтініш болуға тиіс.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктемесі
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
