Меншікке қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар және жаза тағайындау
Қостанай облысы Меңдіқара аудандық сотының 2017 жылғы 29 мамырдағы келісу ісінде қаулысымен Л., бұрын сотталмаған, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 189-бабы 3-бөлігінің 1) және 2) тармақтары бойынша 5 жылға бас бостандығынан айырылып, мүлкі тәркіленіп, мемлекеттік мекемелерде өмір бойы атқару құқығынан айырылды мемлекеттік қызметте материалдық-жауапты лауазымдар және жалпы режимдегі түзеу колониясында жазасын өтеу. ҚК-нің 74 - бабының 1-бөлігіне сәйкес сотталған адамға қатысты бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны орындау 5 жылға кейінге қалдырылды. Апелляциялық тәртіпте іс қаралмады. Сот үкімімен Л. "Меңдіқара ауданы әкімдігінің жұмыспен қамту орталығы" коммуналдық мемлекеттік мекемесінің бухгалтері ретінде өзіне сеніп тапсырылған 2 821 476 теңге сомасындағы ақшалай қаражатты ұрлағаны үшін кінәлі деп танылды. Наразылықта Бас Прокурор Л. - ға қатысты сот үкімін сұрайды. ҚК-нің 55-бабының 4-бөлігін қолдана отырып, оған жазаның барлық мерзіміне пробациялық бақылау белгілей отырып, 5 жыл мерзімге бас бостандығын шектеуді тағайындасын, ҚК-нің 74-бабының 1-бөлігін қолдануды және мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жазаны алып тастасын және оған 2-бөлімнің талаптарына сәйкес нақты мерзімге белгілі бір лауазымды атқаруға тыйым салу түріндегі қосымша жаза тағайындасын ҚК 50-бабы.
Сотталған Л. - ның өзіне сеніп тапсырылған 2 821 476 теңге сомасындағы ақшалай қаражатты іс материалдарымен ұрлағаны үшін кінәсі дәлелденді. Сонымен қатар, сотталған адамның ҚК-нің 189-бабы 3-бөлігінің 2) тармағы бойынша, яғни мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамға теңестірілген адамның қызметтік жағдайын пайдалана отырып, ұрлық жасау белгісі бойынша іс-әрекеттерінің саралануы Заңға және қылмыстық іс материалдарына негізделмеген. Сонымен, Л. коммуналдық мемлекеттік мекеменің, яғни мемлекеттік ұйымның еңбекақысы бойынша маман-бухгалтер болып жұмыс істеп, ұрлық жасады. ҚК-нің 3-бабының 28) тармағына сәйкес мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамға мемлекеттік ұйымның кез келген қызметкері емес, тек осындай ұйымдағы басқару функцияларын орындайтын адам ғана жатады. Қылмыстық заңға сәйкес ұйымдағы басқару функцияларын орындаушы деп осы ұйымда ұйымдық-өкімдік немесе әкімшілік-шаруашылық міндеттерді орындайтын адам танылады. ҚК-нің 3-бабының 37) тармағына сәйкес ұйымдастырушылық-өкімдік функциялар-бұл Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен қызмет бойынша бағынысты адамдардың орындауы үшін міндетті бұйрықтар мен өкімдер шығаруға, сондай-ақ БАҒЫНЫСТЫЛАРҒА қатысты көтермелеу шаралары мен тәртіптік жазаларды қолдануға берілген құқық, ал ҚК-нің 3-бабының 5) тармағына сәйкес әкімшілік-шаруашылық функциялар ҚК-нің 3-бабының 5) тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген тәртіппен ұйымның балансындағы мүлікті басқару және оған билік ету құқығы. Л.еңбекақы төлеу жөніндегі маманның (бухгалтердің) лауазымдық нұсқаулығынан оның ҚК-нің 3-бабының 5) және 37) тармақтарында ұйымда басқарушылық функцияларды орындайтын тұлғаның көрсетілген құқықтары бар екені көрінбейді. Сонымен, Л. коммуналдық мемлекеттік мекеменің басқа қызметкерлеріне бағынбады және осы ұйымның балансында тұрған мүлікті басқару және басқару құқығына ие болмады. Мұндай жағдайларда сотталған Л. - ны айыптаудан. мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамға теңестірілген адамның қызметтік жағдайын пайдалана отырып, оның ұрлық жасауының белгісі, яғни ҚК-нің 189-бабы 3-бөлігінің 2) тармағы алып тасталуға тиіс. Осыған байланысты сот тағайындаған сотталған Л. да үкімнен шығарылуға жатады. мемлекеттік мекемелерде мемлекеттік қызметте материалдық жауапты лауазымдарды атқару құқығынан өмір бойы айыру, өйткені ҚК 189-бабы 3-бөлігінің 1) тармағының санкциясы белгілі бір лауазымды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыру түріндегі қосымша жазаны мүлде көздемейді. ҚК-нің 55-бабының 4-бөлігіне сәйкес іс-әрекеттің мақсаттары мен себептеріне, кінәлінің рөліне, қылмыс жасалған кездегі немесе одан кейінгі мінез-құлқына және іс-әрекеттің қоғамдық қауіптілігін едәуір төмендететін басқа да мән-жайларға байланысты айрықша мән-жайлар болған кезде сот осы бапта көзделгеннен неғұрлым жеңіл жаза түрін тағайындай алады. Қылмыстық іс материалдарына сәйкес Л. бұрын сотталған жоқ, кінәні толық мойындады және жасалған қылмысқа шын жүректен өкініп, мүліктік зиянды өз еркімен өтеді, асырауында 2012 жылы туған жас баласы және 2001 жылы туған кәмелетке толмаған қызы бар, оларды жалғыз тәрбиелеп отыр. Кассациялық сатыдағы сот бұл мән-жайларды айрықша деп таниды және ҚК-нің 55-бабының 4-бөлігін қолдана отырып, сотталған адамға бас бостандығын шектеу түріндегі негізгі жазаны тағайындау мүмкін деп санайды. Бұдан басқа, сот үкімі және мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жаза тағайындау бөлігінде қайта қарауға жатады. Осылайша, ҚК-нің 48-бабына сәйкес заңсыз жолмен алынған не заңсыз жолмен алынған қаражатқа сатып алынған мүлік не қылмыстық құқық бұзушылық жасау құралы немесе құралы болып табылатын мүлік тәркіленуге жатады. Төмен тұрған соттың сотталған адамның мүлкін тәркілеу туралы шешімі жоғарыда көрсетілген қылмыстық заңның талаптарына сәйкес келмейді. Осы қылмыстық іс бойынша сотталған адам заңсыз жолмен өндіріп алған не ол заңсыз жолмен өндіріп алынған қаражатқа сатып алған және ҚК-нің 48-бабына сәйкес тәркіленуге жататын қандай да бір мүлік белгіленбеген. Сот үкімде тәркілеу туралы шешімін дәлелдей алмады және тәркіленген мүліктің тізімін көрсетпеді. Баяндалғанның негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы бірінші сатыдағы соттың үкімін өзгертті және ҚК-нің 189-бабы 3-бөлігінің 2) тармағы бойынша Л. - ның сотталуын үкімнен алып тастады. Сотталған Л. тағайындалғандардың күші жойылды. мүлікті тәркілеу және мемлекеттік мекемелерде мемлекеттік қызметте материалдық жауапты лауазымдарды атқару құқығынан өмір бойына айыру түріндегі қосымша жазалар. Сотталған Л.ҚК 55-бабының 4-бөлігі негізінде ҚК 189-бабының 3-бөлігінің 1) тармағы бойынша 5 жыл бас бостандығын шектеу бойынша тағайындалды. ҚК-нің 74 - бабының 1-бөлігіне сәйкес сотталған Л. - ға қатысты бас бостандығын шектеу түріндегі жазаны орындау 5 жылға кейінге қалдырылды. Қалған бөлігінде Л. қатысты сот үкімі өзгеріссіз қалдырылды, Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы ішінара қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
