Жаза өтеу мекемесін тағайындау Бас бостандығынан айыруға сотталған адамға қылмыстық-атқару жүйесінің түзеу мекемесінің режимін тағайындау
Шымкент қаласы Абай аудандық сотының 2020 жылғы 23 қыркүйектегі үкімімен: Н. бұрын сотталмаған, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 345-1-бабының үшінші бөлігімен 10 жылға көлік құралын басқару құқығынан айырылып, 3 жылға бас бостандығынан айыруға, жазасын қылмыстық-атқару жүйесінің орташа қауіпсіз мекемесінде өтеуге сотталып, жазаны өтеу мерзімі 2020 жылғы 23 қыркүйектен бастап есептелген. Н.-дан: - жәбірленуші Р.-ның пайдасына 2 550 500 теңге материалдық шығын және 4 000 000 теңге моральдық залал; - мемлекет пайдасына 26 894 теңге мемлекеттік баж, 7 841 теңге процестік шығын; - Жәбірленушілерге өтемақы қорына 15 айлық есептік көрсеткіш – 41 670 теңге мөлшерінде мәжбүрлі төлем өндірілген. Заттай дәлелдемелердің мәселесі Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің (бұдан әрі – ҚПК) 118-бабында бекітілген тәртіппен шешілген. Сот үкімімен Н. алкогольдік масаң күйде көлік құралын басқарып, жол жүрісі қағидаларының талаптарын бұзып, абайсызда адам өліміне əкеп соққан жол-көлік оқиғасын жасаған іс-әрекеті үшін кінəлі деп танылған. Шымкент қалалық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2020 жылғы 11 қарашадағы қаулысымен сот үкімі өзгеріссіз қалдырылған. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының міндетін атқарушы наразылығында сотталған Н.-ға қатысты қылмыстық-атқару жүйесі мекемесін анықтауда қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауына байланысты сот актілерін өзгертіп, оған жазаны қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі орташа мекемелерінде өтеуді тағайындау бөлігінің күшін жойып, жазасын өтеу үшін осы жүйенің қауіпсіздігі барынша төмен мекемелерін тағайындауды сұраған. Сот іс бойынша заңның талаптарын сақтай отырып, сот тергеуін жанжақты жүргізіп, сотқа дейінгі тергеп-тексеру органы жинақтаған және басты сот талқылауында тікелей зерттеліп-сараланып, объективті бағаланған, дәйектілігі жағынан ешбір күмән келтірмейтін нанымды дәлелдемелер жиынтығын негізге алып, Н. үкімде сипатталған қылмыстық құқық бұзушылық іс-әрекетті жасағаны үшін кінәлі – деген тұжырымға дұрыс келген. Жоғарыда аталған қылмыстық құқық бұзушылықты жасаудағы Н.-ның кінәсі, оның өз кінәсін толығымен мойындап берген жауаптарымен қатар, жәбірленуші Р.-ның жауабымен, жол-көлік оқиғасының сызбасы және оған қоса тіркелген фотосуреттерімен, оқиға орнын қарау хаттамасымен, сот-медициналық, сот-химиялық, сот-наркологиялық және сот-көліктік трасологиялық сараптамалары қорытындыларымен, сол сияқты іс бойынша жинақталған басқа да бұлтартпас дәлелдемелермен толығымен дәлелденген.
Жаза өтеу мекемесін тағайындау Бас бостандығынан айыруға сотталған адамға қылмыстық-атқару жүйесінің түзеу мекемесінің режимін тағайындау
Бұл дәлелдемелер іс бойынша барлық мән-жайларды толық, жанжақты және объективті түрде зерттеумен ұштастыра отырып, үкімнің сипаттау-уәждеу бөлігінде егжей-тегжейлі келтірілген. Іс бойынша тергеу әрекеттері жүргізілгенде ҚПК-нің талаптары сақталған, сондықтан бұл дәлелдемелердің заңдылығы қандай да бір күмән тудырмайды. Сот ҚПК-нің 125-бабының талаптарына сәйкес дәлелдемелердің әрқайсысына – олардың қатыстылығы, жол берілетіндігі, анықтығы, ал жинақталған барлық дәлелдемелерге қылмыстық істі шешу үшін жеткіліктілігі тұрғысынан негізді баға беріп, Н.-ның қылмыстық құқық бұзушылық іс-әрекетін ҚК-нің 345-1-бабының үшінші бөлігімен дұрыс саралаған. Сот Н.-ға жазаны ҚК-нің 52-бабының талаптарын басшылыққа алып, оның құқыққа қарсы әрекетінің сипаты мен қоғамдық қауіптілік дәрежесін, жеке басына қатысты мәліметтерді, іс бойынша қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларды ескере отырып, әділ тағайындаған. Н.-ның жасаған қылмыстық құқық бұзушылық іс-әрекеті бойынша кінәсінің дәлелденуі мен әрекетінің саралануы, сол сияқты оған тағайындалған қылмыстық жазаның түрі, мөлшері және міндетті қосымша жазаның заңдылығы наразылықта дауланбаған. Ал соттың Н.-ға жазаны өтеу үшін қылмыстық заңда көзделген қылмыстық атқару жүйесінің түзеу мекемесінің режимін дұрыс тағайындамай, төменгі сатыдағы соттардың қылмыстық заңды бұзушылыққа жол бергені жөніндегі наразылықтың уәжі негізді. Сот үкімімен Н. кінәлі деп танылған ҚК-нің 345-1-бабының үшінші бөлігінде көзделген қылмыстық құқық бұзушылық іс-әрекет абайсызда жасалған қылмыстық құқық бұзушылықтар санатына жатады. ҚК-нің 46-бабы бесінші бөлігінің 1) тармағына сәйкес абайсызда жасаған қылмыстары үшiн сотталған адамдарға қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі барынша төмен мекемелерінде бас бостандығынан айыруды өтеу тағайындалады. Алайда сот Н.-ға бас бостандығынан айыру жазасын тағайындау кезінде қылмыстық-атқару жүйесінің түзеу мекемесінің режимін дұрыс айқындамаған.
Сондықтан да Н.-ға қатысты сот актілерін ішінара өзгертіп, сот үкімімен тағайындалған бас бостандығынан айыру жазасын өтеу үшін оған қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі барынша төмен мекемесін тағайындау қажет. ҚПК-нің 485-бабы бірінші бөлігінің 3) тармағына сәйкес заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға істі тергеп-тексеру немесе сотта қарау кезінде жол берілген заң бұзушылықтар, оның ішінде қылмыстық атқару жүйесінің түзеу мекемелері режимін дұрыс айқындамау негіз болып табылады. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы сотталған Н.-ға қатысты жергілікті соттардың сот актілерін ішінара өзгертті, яғни сот актілерінің Н.-ға жазаны өтеу үшін қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі орташа мекемесін тағайындау туралы бөліктерінің күші жойылды. Н.-ға ҚК-нің 345-1-бабының үшінші бөлігі бойынша сот үкімімен тағайындалған 3 жыл 6 айға бас бостандығынан айыру жазасын өтеу үшін қылмыстық-атқару жүйесінің қауіпсіздігі барынша төмен мекемесі тағайындалды. ҚК-нің 62-бабы үшінші бөлігінің 3) тармағына сәйкес 2020 жылғы 23 қыркүйектен бастап үкім заңды күшіне енгенге дейінгі күзетпен ұстау уақыты қауіпсіздігі барынша төмен мекемесінде бас бостандығынан айыру жаза мерзіміне – бір күнге екі күн есебімен есептелсін. Сот актілерінің қалған бөліктері өзгеріссіз қалдырылды. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының міндетін атқарушының наразылығы қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
