Жәбірленушінің сотталған адамды бас бостандығынан айыруға байланысты емес жаза тағайындау Жәбірленушіге алғашқы сотталғандығына сотталғандығына оның кінәсін мойындауына және өкінуіне толық өтеу фактісі туралы ұстанымы ескерілмеген
Алматы облысы Талдықорған қалалық сотының 2016 жылғы 1 тамыздағы үкімімен Н.ҚК 200-бабының 3-бөлігі бойынша жалпы режимдегі түзеу колониясында жазасын өтей отырып, 5 жылға бас бостандығынан айырылды. Жаза мерзімі 2016 жылдың 1 тамызынан бастап есептелді. Сотталған Н. жәбірленуші Б. пайдасына материалдық залалды өтеу есебінен 4 136 932 теңге, моральдық зиянды өтеу есебінен 150 000 теңге, мемлекет кірісіне 41 969 теңге сомасында мемлекеттік баж өндірілді. Сот үкімімен Н. ірі зиян келтірген ұрлау мақсатынсыз автокөлікті заңсыз иемденгені үшін кінәлі деп танылды. Алматы облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2016 жылғы 27 қыркүйектегі қаулысымен сот үкімі өзгеріссіз қалды. Наразылықта Бас прокурор іс-әрекеттердің саралануына және Н. - ның кінәсінің дәлелденуіне дау айтпай, тағайындалған жаза жасалған қылмыстың ауырлығына, қоғамдық қауіптілігіне және сотталған адамның жеке басына сәйкес келмейді деп есептей отырып, сот актілерін өзгертуді және оған ҚК-нің 63-бабының 3-бөлігін бас бостандығынан айырудың бүкіл мерзіміне пробациялық бақылау белгілей отырып қолдануды сұрайды. Адвокат Е. өтініште сотталған Н. - ның кінәсі мен іс-әрекеттерін саралаудың дұрыстығына дау айтпай, оған қылмыстық құқық бұзушылықтың ауырлығына және кінәлінің жеке басына сәйкес келмейтін тым қатал жаза тағайындалды деп есептей отырып, оған ҚК-нің 63-бабын қолдануды сұрайды. Бұдан басқа, 150 000 теңге сомасында моральдық зиянды өндіріп алу бөлігінде үкімнің күшін жоюды сұрайды, ол негізсіз өндірілді деп есептейді. Арызда сотталған Н. оған "ҚР Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы"2016 жылғы 13 желтоқсандағы ҚР заңын қолдануды сұрайды. Кассациялық сот алқасы іс бойынша өткен сот актілері мынадай негіздер бойынша өзгертілуге жатады деп есептейді. Үкімде баяндалған мән-жайлар кезінде сотталған Н. - ның өзіне айыпталған іс-әрекетті жасаудағы кінәсі туралы соттың қорытындылары сот отырысында жан-жақты, толық және объективті зерттелген дәлелдемелерге негізделген, істің нақты мән-жайларына сәйкес келеді, бұл да адвокаттың наразылығы мен өтінішхатында дауланбайды.
Жәбірленушінің сотталған адамды бас бостандығынан айыруға байланысты емес жаза тағайындау Жәбірленушіге алғашқы сотталғандығына сотталғандығына оның кінәсін мойындауына және өкінуіне толық өтеу фактісі туралы ұстанымы ескерілмеген
Сотталған Н. - ның кінәсі сотталған адамның өзі мойындаған айғақтарымен, жәбірленушінің, куәгерлердің айғақтарымен және істің басқа да жазбаша материалдарымен расталады: оқиға болған жерді қарау, автомашинаны қарау хаттамаларымен, сот тиісті баға берген сараптама қорытындысымен. Осылайша, ҚК-нің 200-бабының 3-бөлігі бойынша Н. - ның іс-әрекеттерін сот дұрыс саралайды. Сонымен бірге, наразылық пен адвокаттың тағайындалған жазаның ауырлығы және сотталған адамнан моральдық зиянды негізсіз өндіріп алу туралы өтініштері назар аударуға тұрарлық. ҚК-нің 52-бабына сәйкес қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп танылған адамға осы Кодекстің Ерекше бөлігінің тиісті бабында белгіленген шектерде және осы Кодекстің жалпы бөлігінің ережесін ескере отырып әділ жаза тағайындалады. "Қылмыстық жаза тағайындаудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 25 маусымдағы № 4 нормативтік қаулысына сәйкес соттар жазаның түрі мен мөлшерін айқындау үшін олардың елеулі әсерін ескере отырып, сотталушының жеке басы туралы деректерді жан-жақты, толық және объективті түрде зерттеуге тиіс. Атап айтқанда, сотталушының денсаулық жағдайын, еңбекке қабілеттілігін, еңбекке деген көзқарасын, оқуын, соттылығы мен отбасылық жағдайы туралы мәліметтерді анықтау қажет. Соттар ҚК-нің 52-бабының 3-бөлігіне сәйкес жаза тағайындау кезінде тағайындалған жазаның сотталушының отбасы мен оның асырауындағы адамдардың өмір сүру жағдайларына әсерін ескеруі қажет. Жасалған қылмыстық құқық бұзушылықтың қоғамдық қауіптілік дәрежесін айқындау кезінде соттар оның ауырлығын және ол жасалған мән-жайлардың жиынтығын (жасау тәсілі, кінә нысаны, себептері мен мақсаттары, туындаған салдарлардың қоғамдық қауіптілік дәрежесі және т.б.) ескеруі тиіс. Сонымен қатар, Н. кінәні мойындады және өкініш білдірді, ол сот жауапкершілікті және жазаны жеңілдететін мән-жайлар ретінде негізді түрде қабылдағанын, бұрын сотталмағанын, он тоғыз жасқа толмаған кезде жасаған әрекеті оң сипатта болғанын, апелляциялық сатыда іс қаралғанға дейін келтірілген материалдық залалды толық көлемде өтегенін және жәбірленуші оған бас бостандығынан айыруға байланысты емес жаза тағайындауды сұрағанын мойындады, бұл іс он тоғыз жасқа толғанға дейін оң сипатта болды. жәбірленушінің нотариалды куәландырылған өтінішінен Б. Апелляциялық саты заң талаптарын өрескел бұза отырып, бірінші сатыдағы соттың қателігін түзетпеді, барлық көрсетілген мән-жайларға баға бермеді және үкімді өзгеріссіз қалдырды.
Мұндай жағдайларда, алқа наразылық пен өтінішхаттың дәлелдерімен келісе отырып, ҚК-нің 63-бабына, яғни оны түзету қоғамнан оқшаулаусыз мүмкін деп есептей отырып, шартты жазаны қолдану қажет деп санайды. Бұдан басқа, "Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 27 қарашадағы № 7 нормативтік қаулысының 3-тармағына сәйкес моральдық зиян деп азаматтың өзіне тиесілі жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтарды құқыққа қарсы бұзу, кемсіту немесе айыру нәтижесінде бастан кешірген моральдық немесе физикалық азаптарын түсіну керек. Моральдық азап деп оның қорлау, тітіркену, депрессия, ашулану, ұят, үмітсіздік, кемшіліктер, ыңғайсыздық және т. б. сезімдерін түсіну керек. Бұл сезімдер, мысалы, жәбірленушінің де, оның жақын туыстарының да өмірі мен денсаулығына заңсыз қол сұғу, бас бостандығынан не еркін жүріп-тұру құқығынан заңсыз айыру немесе шектеу, азаматтың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді тарату және т. б. туындауы мүмкін. зорлық-зомбылық немесе денсаулыққа зиян келтіру арқылы. Осы Қаулының 19-тармағында соттарға АК-нің 951-бабының 4-тармағына қатысты бұзылуы моральдық зиянды өтеу мүмкіндігін болдырмайтын жеке тұлғалардың мүліктік құқықтары деп атап айтқанда, мүлікті иеленуге, пайдалануға және оған билік етуге байланысты құқықтар, құқықтық қатынастарға қатысушылар арасында туындайтын мүліктік талаптар түсінілуі тиіс екендігі түсіндірілді. Алайда, іс материалдарында сотталған Н. жәбірленуші Б. - ның заңсыз әрекеттері нәтижесінде объективті деректер жоқ. моральдық және физикалық азап шеккен, бұл жәбірленушінің талап арызының мазмұнынан және талап қанағаттандырылған сот үкімінен туындамайды. Н. - ның әрекеттері жәбірленушінің денсаулығына зиян емес, мүліктік зиян келтірді. Баяндалған мән-жайлар кезінде алқа сотталушыдан заң талаптарын бұза отырып, оны негізсіз өндіріп алынды деп есептей отырып, моральдық зиянды өндіріп алу бөлігінде үкімнің күшін жоюды қажет деп санайды. Демек, осы бөлімдегі адвокаттың өтініші қанағаттандырылады. Сотталған Н. "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 12) тармағына сәйкес осы Заңның күші ҚК-нің 200-бабының 3, 4-бөліктерінде көзделген қылмысы үшін сотталған адамдарға қолданылмайды (3 шілдедегі редакцияда 2014 жыл). Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы Н. - ға қатысты жергілікті соттардың сот актілерін өзгертті. және оған ҚК-нің 63-бабын қолданды, атап айтқанда: оны ҚК-нің 200-бабының 3-бөлігі бойынша 5 жылға бас бостандығынан айыру шартты түрде, бас бостандығынан айырудың барлық белгіленген мерзіміне пробациялық бақылау белгілей отырып, Н. - ға тұрақты тұрғылықты жерін, жұмысын бақылауды жүзеге асыратын мамандандырылған мемлекеттік органға хабарламай өзгертпеу міндеттерін жүктей отырып, сотталған деп санау оның мінез – құлқы; түнгі уақытта ойын-сауық мекемелеріне-барларға, мейрамханаларға бармау; мамандандырылған мемлекеттік органға тіркеуге келу. Мінез-құлықты бақылау Н. сотталушының тұрғылықты жері бойынша уәкілетті мамандандырылған мемлекеттік органға жүктелді. 150 000 теңге сомасында моральдық зиянды өндіріп алу туралы шешімнің күші жойылды және талап қоюдың осы бөлігін қанағаттандырудан бас тартылды. Н. дереу қамаудан босатылды. Қалған бөлігінде үкім мен қаулы өзгеріссіз қалады. Бас Прокурордың наразылығы мен адвокат Е. - нің өтініші қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
