Жаза тағайындау қылмыстық заң аса ауыр қылмыстар жасаған кезде бас бостандығын шектеу түріндегі жаза тағайындауға тыйым салмайды
Қостанай облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2019 жылғы 15 ақпандағы үкімімен: бұрын сотталмаған с., Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 99-бабының 1-бөлігі бойынша ҚК-нің 55-бабының 4-бөлігі негізінде жазаның бүкіл мерзіміне пробациялық бақылау белгілей отырып, бас бостандығын шектеу негізінде сотталды. ҚК с.91-бабы 1-бөлігінің 4-тармағының, 93-бабының негізінде жазаны орындау үшін келген жері бойынша психиатр-дәрігерде амбулаториялық мәжбүрлеп емдеу түріндегі медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шаралары тағайындалды. Қостанай облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2019 жылғы 26 наурыздағы қаулысымен үкім өзгертілді, С.ең жоғары қауіпсіздіктің қылмыстық атқару жүйесі мекемесінде жазасын өтей отырып, 4 жылға бас бостандығынан айыру тағайындалды. Сот с. 2018 жылдың 21 тамызында жеке жеккөрушілік қарым-қатынас негізінде жанжал кезінде Д. - ны өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Наразылықта Бас Прокурор мен адвокат өтінішхатта сотталғанның біліктілігі мен кінәсінің дәлелденгеніне дау айтпай, сот актілерін с.әділетсіз ауыр жаза тағайындауға әкеп соққан қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауына байланысты Өзгертуді, оған ҚК-нің 99-бабының 1-бөлігі бойынша бас бостандығын шектеуді тағайындауды сұрайды. Соттың с. жәбірленушіні өлтірудегі кінәсі туралы тұжырымдары Д. жеке жеккөрушілік қатынастар негізінде сот отырысында тиісті түрде зерттелген дәлелдерге негізделген және ешкім дауласпайды. Оның әрекеттері ҚК 99-бабының 1-бөлігі бойынша дұрыс сараланған.
Жаза тағайындау қылмыстық заң аса ауыр қылмыстар жасаған кезде бас бостандығын шектеу түріндегі жаза тағайындауға тыйым салмайды
Алайда, Жоғарғы Соттың 2015 жылғы 25 маусымдағы "қылмыстық жазаны тағайындаудың кейбір мәселелері туралы" нормативтік қаулысының мағынасынан адамның аса ауыр қылмыс жасауы бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны міндетті түрде тағайындау үшін жеткіліксіз болып табылады. Қылмыстық заң осы санаттағы қылмыс жасағаны үшін бас бостандығын шектеу түріндегі жаза тағайындауға тыйым салмайды. Керісінше, осы нормативтік құқықтық актінің 1-тармағына сәйкес қылмыстық жазаны тағайындау кезінде соттар қылмыстық кодекстің 52-бабында көрсетілген жазаны тағайындаудың жалпы ережелерін мүлтіксіз сақтауы, жауапкершілік пен жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлардың болуын, осы қылмыстық құқық бұзушылық үшін көзделгеннен неғұрлым жеңіл жаза тағайындау үшін негіздерді ескеруі керек. Соттар жазаның түрі мен мөлшерін анықтау үшін олардың елеулі әсерін ескере отырып, сотталушының жеке басы туралы деректерді жан-жақты, толық және объективті түрде тексеруі керек. Атап айтқанда, денсаулық жағдайын, еңбекке деген көзқарасын, соттылығы туралы мәліметтерді және т. б. анықтау қажет. соттар ҚК-нің 52-бабының 2-бөлігіне сәйкес жазаның неғұрлым қатаң түрі оның неғұрлым қатаң түрі қол жеткізуді қамтамасыз ете алмаған жағдайда ғана тағайындалатынын ескере отырып, аз қатаң жаза тағайындау мүмкіндігі туралы мәселені талқылауы керек жазаның мақсаттары. ҚК-нің 39-бабының 2-бөлігіне сәйкес жаза әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, сондай-ақ сотталған адамды түзету және сотталған адамның да, басқа адамдардың да жаңа қылмыстық құқық бұзушылықтар жасауының алдын алу мақсатында қолданылады. Жазаның мақсаты физикалық азап шегу немесе адамның қадір-қасиетін қорлау емес. С. жазасын тағайындау кезінде бірінші сатыдағы сот оның қылмыстық жауаптылығы мен жазасын жеңілдететін мән-жайлар ретінде: егде жастағы, 94 жаста; денсаулық жағдайы, ол екінші топтағы мүгедек болып табылады; іс жүзінде қылмыс жасалған психикалық бұзылыс; оның Ұлы Отан соғысының қатысушысы екендігі 1-ші дәрежелі Отан соғысы орденімен, 2-ші дәрежелі Даңқ орденімен марапатталған; оның бас бостандығынан айыру туралы сотқа ұсынылған ұжымдық хат және бұрынғы жұмыс әріптестерінің оң сипаттамасы. ҚК-нің 55-бабының 4-бөлігін басшылыққа ала отырып, сот жоғарыда аталған жеңілдететін мән-жайлардың жиынтығын негізді түрде айрықша деп таныды және С. ҚК-нің 99 - бабының 1-бөлігінде көзделген ең төменгі шектен төмен жаза-бас бостандығын шектеу, уәкілетті мемлекеттік органның бақылауымен. Сот алқасы жазаның бұл түрін тағайындау С. - ны түзету және қайта тәрбиелеу үшін жеткілікті және әділ деп санайды. ҚК-нің 11-бабының 5-бөлігіне сәйкес ҚК-нің 99-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыс аса ауыр санатқа жатады. ҚК – нің 55-бабы 2-бөлігінің 3-тармағының негізінде қылмыс белгісі ретінде көзделмеген жеңілдететін мән-жай болған және ауырлататын мән-жайлар болмаған кезде негізгі жазаның мерзімі немесе мөлшері аса ауыр қылмыс жасаған кезде-жазаның ең жоғары мерзімінің немесе мөлшерінің төрттен үшінен аспауға тиіс. ҚК-нің 44-бабының негізінде бас бостандығын шектеу 7 жылға дейінгі мерзімге тағайындалатынын ескере отырып, С.жазасы бас бостандығын шектеудің 5 жыл 3 айынан аспауға тиіс.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы апелляциялық сатыдағы қаулының күшін жойып, бірінші сатыдағы соттың үкімін өзгертті. ҚК 99-бабының 1-бөлігі бойынша 55-баптың 4-бөлігінің қағидаларын және ҚК 55-бабы 2-бөлігінің 3-тармағын қолдана отырып, тағайындалған жазаның бүкіл мерзіміне пробациялық бақылау белгілей отырып, 5 жыл мерзімге бас бостандығын шектеу түріндегі жаза тағайындалды. ҚК-нің 44 - бабының 1-бөлігіне сәйкес сотталған адамға мынадай міндеттер жүктелген: - мамандандырылған органды хабардар етпей тұрақты тұрғылықты жерін өзгертпеу; - мамандандырылған органның рұқсатынсыз басқа жерлерге (елді мекендерге) бармауға; - тіркеу және онымен профилактикалық әңгімелесу жүргізу үшін белгіленген күндері пробация қызметіне келуге міндетті. Бұлтартпау шарасы - қамауда ұстау-жойылды. С.қамаудан дереу босатылды. Өтелген жаза мерзімінде қамауда ұстау уақыты 2019 жылғы 26 наурыз бен 8 мамыр аралығында бас бостандығын шектеудің бір күні үшін бас бостандығынан айырудың бір күні есебінен есептелді. Қалған бөлігінде үкім өзгеріссіз қалады. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы мен адвокаттың сотталған адамның мүддесіне арналған өтінішхаты қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
