Шарттың жарамсыздығы туралы дауларды, оған тиісті құқықтық салдарларды (ойдан шығарылған мәмілені) жасау ниетінсіз тек түр үшін жасалған мәмілені мүдделі тұлғаның, тиісті мемлекеттік органның немесе прокурордың талап-арызы бойынша сот жарамсыз деп таниды
"Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Алмалы ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер Басқармасы" РММ (бұдан әрі – мекемелер) сотқа "Т" ЖШС (бұдан әрі – Серіктестік), "ABK" ЖШС (бұдан әрі – ЖШС) 2013 жылғы 2 қыркүйектегі б/н мердігерлік шартын (бұдан әрі – Шарт) жарамсыз. Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2017 жылғы 13 сәуірдегі шешімімен талап қоюдан бас тартылды. Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы бірінші сатыдағы соттың шешімінің күшін жойып, "Т" ЖШС мен "А"ЖШС арасында келесі негіздер бойынша жасалған 2013 жылғы 2 қыркүйектегі н/ж шартты жарамсыз деп тану туралы жаңа шешім шығарды. "Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Сот актілерін қайта қарау жөніндегі сот төрелігіне қол жеткізу құқығы және өкілеттіктері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2016 жылғы 15 қаңтардағы № 1 нормативтік қаулысының 4-тармағында көрсетілген конституциялық өкілеттіктерді іске асыра отырып, Жоғарғы Сот сот ісін жүргізуді жүзеге асыру кезінде заңды біркелкі түсіндіруді және қолдануды қамтамасыз ететіні белгіленген. Соттардың құқық нормаларын түсіндіру мен қолданудың бірыңғай тәсілдерімен сипатталатын сот практикасының біркелкілігіне Жоғарғы Соттың сот практикасы мәселелерін түсіндіретін нормативтік қаулылар қабылдауы арқылы ғана емес, сонымен қатар заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарау нәтижесінде де қол жеткізіледі. Бұл ретте Жоғарғы Соттың сот актілерін қайта қарау жөніндегі олардың заңдылығын, негізділігі мен әділдігін қамтамасыз етуге бағытталған қызметі сот практикасын қалыптастыру үшін айқындаушы мәнге ие.
Шарттың жарамсыздығы туралы дауларды, оған тиісті құқықтық салдарларды (ойдан шығарылған мәмілені) жасау ниетінсіз тек түр үшін жасалған мәмілені мүдделі тұлғаның, тиісті мемлекеттік органның немесе прокурордың талап-арызы бойынша сот жарамсыз деп таниды
Сот практикасының біркелкілігіне қол жеткізу заңдылықты қамтамасыз ету, адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғау міндеттерімен шартталған, сондықтан заңды күшіне енген сот актілерін қайта қарау олардың жоғары қоғамдық маңыздылығымен, сондай-ақ құқықты дамыту, оны біркелкі түсіндіру және қолдану үшін маңыздылығымен байланысты. Көрсетілген міндеттерді негізге ала отырып, іс жүргізу заңнамасында сот актілерін кассациялық қайта қараудың негіздері ретінде: - Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 438-бабы 6-бөлігінің 3) тармақшасы және Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу Кодексінің 485-бабы 2-бөлігінің 3) тармақшасы құқық нормаларын соттардың түсіндіруі мен қолдануындағы біркелкіліктің бұзылуы айқындалды. Осылайша, құқық үстемдігін және сот практикасының біркелкілігін қамтамасыз ету мақсатында Сот актісінің құқықтық Күшін кассациялық тәртіппен еңсеру айрықша, яғни ерекше негіздермен шектелген сипатқа ие болады. Алқа даулы сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарау үшін айрықша негіздер бар деп есептейді. Олар соттың материалдық және іс жүргізу құқығының нормаларын түсіндіруі мен қолдануындағы біркелкіліктің бұзылуымен көрінеді. Сот серіктестіктің әділет органдарында 2005 жылғы 28 қыркүйекте тіркелгенін анықтады. Қызмет түрі-абаттандыру, ландшафтты жоспарлау. 2013 жылғы 4 тоқсандағы "ҚҚС бойынша Декларация" ф.300.00 салық есептілігінде серіктестік ЖШС – мен айналым сомасы-28 902 155 теңге, оның ішінде қосылған құн салығы-3 096 660 теңге өзара есеп айырысуды көрсетті. Алматы облысы Іле аудандық сотының 2016 жылғы 23 мамырдағы Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (жалған кәсіпкерлік) 215-бабының 3-бөлігі бойынша ЖШС құру фактісі бойынша үкімімен С., Л. сотталды. Аталған қылмыстық іс шеңберінде аталған адамдар кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ниетінсіз ЖШС құрғанын растады. Мекеме осы өзара есептеулерді ойдан шығарылған деп санап, сотқа шартты жарамсыз деп тану туралы талап арыз берді. Алматы қаласы Мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының (бұдан әрі – СМЭС) 2016 жылғы 16 қарашадағы Алматы қалалық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2017 жылғы 15 ақпандағы қаулысымен өзгеріссіз қалдырылған шешімімен мекеменің талап-арызы қанағаттандырылды. Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2016 жылғы 29 қарашадағы қаулысымен Алматы облысы Іле аудандық сотының 2016 жылғы 23 мамырдағы С., Л. қатысты үкімі жойылды. Қылмыстық іс Жаңа қарауға жіберілді, оның барысында қосымша тергеу үшін қайтарылды. Сотқа дейінгі тергеп-тексеру органының 2018 жылғы 26 наурыздағы қаулысымен жасалған іс үшін қылмыстық жауаптылықтың күшін жоятын заң қолданысқа енгізілуіне байланысты қылмыстық іс бойынша іс жүргізу тоқтатылды. Қылмыстық іс бойынша үкімнің күшін жоюға сілтеме жасай отырып,
Серіктестік СМЭС-ке жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша азаматтық іс бойынша сот актілерін қайта қарау туралы өтінішпен жүгінді. СМЭС-тің 2017 жылғы 9 наурыздағы ұйғарымымен серіктестіктің өтініші қанағаттандырылды, 2016 жылғы 16 қарашадағы шешім жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша жойылды. Бірінші сатыдағы сот талап қоюдан бас тарта отырып, ЖШС-ке қатысты оны жалған кәсіпорын деп тану туралы айыптау үкімі жойылды деп негізделді. Сонымен бірге, соттың мұндай тұжырымдарымен келісуге болмайды. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (жалған кәсіпкерлік) 215-бабының қылмыссыздандырылуы тек қылмыстық - құқықтық салдарлардың күшін жоюға-іс-әрекеттің жазалануына әкеп соғады. Үкімнің күшін жою салық органының мәмілені азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен жарамсыз деп тану туралы талап қою құқығынан, оның ішінде азаматтық процесте басқа дәлелдемелермен бірге бағалануы тиіс қылмыстық іс бойынша жиналған сенімді дәлелдемелермен негіздей отырып, оны алып тастамайды. Азаматтық кодекстің 148 - бабының 3-тармағына сәйкес шартты жасау үшін екі тараптың (екіжақты мәміле) не үш немесе одан да көп Тараптың (көпжақты мәміле) келісілген ерік білдіруі қажет. Азаматтық кодекстің 160-бабында тиісті құқықтық салдар (ойдан шығарылған мәміле) жасау ниетінсіз тек түр үшін жасалған мәмілені мүдделі тұлғаның, тиісті мемлекеттік органның немесе прокурордың талап-арызы бойынша сот жарамсыз деп танитыны айқындалған. Сот талапты дұрыс шешу үшін АІЖК-нің 73-бабының 2-бөлігін негізге ала отырып, Қаржы-шаруашылық операцияларының нақты орындалуын, түпнұсқа бастапқы құжаттардың, еңбек және материалдық ресурстардың болуын белгілеу қажет болды. Шарттардың және өзге де бухгалтерлік құжаттардың болуы Қаржы-шаруашылық операцияның нақты жасалғанын куәландырмайды. Сотқа дейінгі тергеу барысында ЖШС құрған с.фирманың іс жүзінде ешқандай жұмыс жасамағанын, қызмет көрсетпегенін растады. Даулы мердігерлік шарттың талаптарына сәйкес ЖШС көгалдандыру, ағаштарды әктеу, көшет отырғызу бойынша қызметтер көрсетті. Алайда, ЖШС қызметінің түрі - құрылыс жобаларын әзірлеу-қала көшелерін абаттандыруға қатысы жоқ. Сонымен қатар, ЖШС қажетті ресурстарға ие болмады: - штат саны; - көлік; - 2013 жылы жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету үшін қажетті қойма үй-жайлары мен басқа да мүліктермен көлік құралдарына, мүлікке салынатын салық бойынша, сондай-ақ ЖШС жеке табыс және әлеуметтік салық бойынша декларациялар мен есеп айырысуларды салық қызметі органдарына ұсынбаған. Бұл ЖШС-нің қызмет көрсету мүмкіндігінің жоқтығын сенімді дәлелдейді және, әрине, даулы мәміленің көрінетіндігін көрсетеді. Серіктестіктің Мемлекеттік сатып алу туралы шарт бойынша міндеттемелерді орындауы дәл ЖШС-нің қызмет көрсеткенін көрсетпейді. "Мемлекеттік сатып алу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 7-тармағына сәйкес (2016 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданыста болған редакцияда) мердігерлер өздерінің конкурстық құжаттамаларында тартылатын қосалқы мердігерлер туралы мәліметтерді көрсетуге міндетті. Сонымен қатар, осы шарттың орындалуының дәлелі – серіктестік Мемлекеттік сатып алуға қатысқан кезде ЖШС қосалқы мердігері ретінде конкурстық өтінімде көрсетілмеген. Керісінше, 2013 жылғы 9 ақпандағы хатпен серіктестік Тапсырыс берушіні – Алматы қаласы Медеу ауданының әкімдігін қосалқы мердігерлерді тартпай-ақ өз күшімен және қаражатымен көшет отырғызу, гүлзарларды абаттандыру жөніндегі жұмыстардың орындалуы туралы хабардар етті.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
