Сот актілерінің заңдылығы негізділігі
Материалдық залалдың мөлшерін дұрыс анықтамау, жаза тағайындау тәртібін сақтамау және мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жазаны негізсіз тағайындау сот актілерін Алматы облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2015 жылғы 20 мамырдағы үкімімен өзгертуге әкеп соқтырды: бұрын сотталмаған у. қылмыстық істің 96-бабы 2-бөлігінің "ж, з, к" тармақтары бойынша сотталды Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 16 жылға бас бостандығынан айыруға, жеке өзіне тиесілі мүлікті тәркілеуге, ҚК 177-бабы 4-бөлігінің "б" тармағы бойынша 8 жылға бас бостандығынан айыруға, жеке өзіне тиесілі мүлікті тәркілеуге. ҚК-нің 58-бабының 4-бөлігі негізінде жазаларды ішінара қосу жолымен жеке меншігіндегі мүлікті тәркілей отырып, жалпы режимдегі түзеу колониясында 17 жылға бас бостандығынан айыру тағайындалды. У. жазасын өтеу мерзімі ұсталған күннен бастап, яғни 2015 жылғы 15 қаңтардан бастап есептелген. У.және Н. - мен өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. ортақ материалдық залал 5 642 000 теңге сомасында және моральдық зиян үшін өтемақы 5 000 000 теңге мөлшерінде Д. пайдасына, үлестік тәртіппен мемлекет кірісіне мемлекеттік баж 56 420 теңге мөлшерінде - әрқайсысынан 28 210 теңгеден және мүліктік емес сипаттағы қанағаттандырылған талап үшін 991 теңге сомасында.
Сот актілерінің заңдылығы негізділігі
У. - Дан а. пайдасына 1 635 350 теңге сомасында материалдық шығын, мемлекет кірісіне 16 353 теңге мөлшерінде мемлекеттік баж өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. У. - Дан З. пайдасына 1 818 000 теңге сомасында материалдық шығын, мемлекет кірісіне 18 180 теңге мөлшерінде мемлекеттік баж өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. У. - дан Д. пайдасына 7 414 000 теңге сомасында материалдық залал, мемлекет кірісіне 74 140 теңге мөлшерінде мемлекеттік баж өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. У. - Дан о. пайдасына 180 000 теңге сомасында материалдық залал, мемлекет кірісіне 1 800 теңге мөлшерінде мемлекеттік баж өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. Б.пайдасына У. - Дан 1 412 270 теңге сомасында материалдық залал, мемлекет кірісіне 14 123 теңге мөлшерінде мемлекеттік баж өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. У. және Н. - дан үлестік тәртіппен мемлекет кірісіне 22 489 теңге сомасында іс жүргізу шығындарын өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. Заттай дәлелдемелердің тағдыры шешілді. Сот үкімімен У.2014 жылғы 1 қыркүйектен 25 желтоқсанға дейінгі уақыт кезеңінде з., А., О., Д., Б. жәбірленушілердің жалпы сомасы 12 459 620 теңге, яғни аса ірі мөлшерде ақшалай қаражатын алдау және сенімді теріс пайдалану жолымен иемденгені үшін кінәлі деп танылды. Сонымен қатар, У. 2014 жылғы 28 желтоқсанда Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Азат ауылының ауданында орын алған басқа қылмысты пайдакүнемдік ниетпен жасыру мақсатында алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы жасаған Е. - ны қасақана өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Н. дәл осы үкіммен сотталды, оған қатысты өтініш жасалмады. Алматы облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2015 жылғы 8 шілдедегі қаулысымен сот үкімі өзгеріссіз қалды.
Өтініште сотталған у. Д. - ға қатысты залалдың мөлшерін азайтуды сұрайды. 7 414 000 теңгеден 7 276 000 теңгеге дейін және 2018 жылғы 12 шілдедегі Заңмен ҚК 3-бабының 3) тармағында енгізілген өзгерістерге байланысты ҚК 177-бабының 4-бөлігінің "б" тармағы бойынша жасаған әрекеттері ҚК 190-бабының 3-бөлігінің 1) тармағына қайта біліктілендірілсін және 4 жыл 8 ай айыру тағайындалсын айрықша ірі мөлшерде залалдың болмауына байланысты, ҚК-нің 55 - бабының 2-бөлігі негізінде ҚК-нің 96-бабының 2-бөлігі "ж, з, к" тармағы бойынша жазаны 16 жастан 15 жылға дейін бас бостандығынан айыруды азайту, ҚК - нің 58-бабының 4-бөлігі негізінде жазаны ішінара қосу жолымен 15 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру түпкілікті тағайындалсын. Өтінішхатқа қосымша сотталған у. ҚК-нің 177-бабы 4-бөлігінің "б" тармағы бойынша жасаған іс-әрекетін ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің 1) тармағына қайта саралауды, ҚК-нің 55-бабы 2-бөлігінің негізінде аса ірі мөлшерде залалдың болмауына байланысты 4 жыл 8 ай бас бостандығынан айыруды, "ж, з" тармағы бойынша жазаны азайтуды сұрайды. "ҚК-нің 96-бабының 2-бөлігіне 16 жастан 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру және ҚК-нің 58-бабының 4-бөлігі негізінде жазаларды ішінара қосу арқылы 15 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру түпкілікті тағайындалсын. Сотталған у-ның кінәсінің дәлелденгені туралы соттың қорытындылары. сот актілерінде баяндалған мән-жайлар кезінде айыпталатын қылмыстық құқық бұзушылықтарды жасауда сот отырысында жан-жақты, толық және объективті зерттелген дәлелдемелерге негізделген, істің нақты мән-жайларына сәйкес келеді және сотталған адам өтінішхатта дауласпайды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – ҚІЖК) 485-бабы 1-бөлігінің 3), 5), 6) тармақтарына сәйкес істі тергеу немесе сот қарауы кезінде жол берілген азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының бұзылуы не қылмыстық және қылмыстық құқықтарды дұрыс қолданбау кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады- кінәлінің іс-әрекетін дұрыс сараламауға, жазаны дұрыс тағайындамауға, азаматтық талапты дұрыс шешпеуге әкеп соқтырған іс жүргізу заңдары. Сонымен, жәбірленуші Д. – ға қатысты алаяқтық эпизоды бойынша сот үкімінен сотталған у. "2014 жылғы 30 қыркүйекте Е. арқылы әрекет ете отырып, оны алдауды жалғастыра отырып, Д. - ның 40 000 АҚШ доллары мөлшеріндегі ақшалай қаражатын-Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 7 414 000 теңге бағамы бойынша қайтадан иемденгені"шығады. Сонымен қатар, 2014 жылғы 30 қыркүйекте бір АҚШ долларының бағамы 181,90 теңгені құрады (Т.7 л. 132), осыған байланысты сотталушының өтінішінде көрсетілгендей, ұлттық валютаға қайта есептегенде 40 000 АҚШ доллары шын мәнінде 7 276 000 теңгені құрайды.
Сот актілерінің заңдылығы негізділігі
Сот у. - ның жәбірленушілердің з., А., О., Д., Б. ақшалай қаражатын иемдену бөлігінде жасаған әрекеттері ҚК-нің 177-бабы 4-бөлігінің "б" тармағы бойынша (1997 жылғы редакцияда) алаяқтық, яғни бірнеше рет, аса ірі мөлшерде жасалған бөтеннің мүлкін алдау арқылы ұрлау ретінде сараланған. "2014-2016 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 3 желтоқсандағы № 48-V Заңына сәйкес 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап жәрдемақылар мен өзге де әлеуметтік төлемдерді есептеу, сондай-ақ айыппұл санкцияларын, салықтарды және басқа да төлемдерді қолдану үшін айлық есептік көрсеткіш Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес 1 мөлшерде бекітілді 852 теңге. ҚК-нің 175-бабына ескертпенің 2-1-тармағына сәйкес (1997 жылғы редакцияда) осы тараудың баптарында аса ірі мөлшерде немесе залалмен (оның ішінде. ҚК-нің 177-бабында) қылмыс жасалған кезде Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген айлық есептік көрсеткіштен екі мың есе асатын мүліктің құны немесе залал мөлшері, яғни 3 704 000 теңге және одан жоғары деп танылады. Алайда, Қазақстан Республикасының 2018 жылғы 12 шілдедегі №189-VI Заңымен ҚК-нің 3-бабының 3-тармағына (2014 жылғы редакцияда) өзгерістер енгізілуіне байланысты ҚК-нің 190-бабында (алаяқтық үшін жауапкершілікті көздейтін және 1997 жылғы редакциядағы ҚК-нің 177-бабына ұқсас) аса ірі залал және аса ірі көлем болып танылады мүліктің немесе залалдың мөлшері айлық есептік көрсеткіштен төрт мың есе артық, бұл 2014 жылғы жағдай бойынша 7 408 000 теңгені және одан жоғары. ҚК-нің 6-бабының 1-бөлігіне сәйкес іс-әрекеттің қылмыстылығын немесе жазалануын жоятын, жауапкершілікті немесе жазаны жеңілдететін немесе қылмыстық құқық бұзушылық жасаған адамның жағдайын өзге де жолмен жақсартатын заңның кері күші болады, яғни мұндай заң қолданысқа енгізілгенге дейін тиісті іс-әрекет жасаған адамдарға, оның ішінде жазасын өтеп жатқан адамдарға қолданылады немесе жазасын өтеген, бірақ соттылығы бар. Осыған байланысты, сотталған у. - ның алаяқтық әрекеттерін саралау кезінде қылмыстық заңның кері күші туралы көрсетілген норманы қолдану керек. Сонымен, сотталған у. ҚК-нің 177-бабы 4-бөлігінің "б" - тармағы бойынша оның іс-әрекеттерін құқықтық саралау кезінде (1997 жылғы редакцияда) Қазақстан Республикасы Конституциясының 77-бабы 3-бөлігінің 8) - тармағында белгіленген конституциялық қағидатты негізге ала отырып, бірнеше рет, сондай-ақ аса ірі мөлшерде жасалған бөтеннің мүлкін алдау жолымен ұрлау айып тағылды. адамның кінәсіне қатысты кез-келген күмән айыпталушының пайдасына түсіндіріледі, бірнеше рет жасалған алаяқтықтың біліктілік белгісі з, А, О, Д, Б жәбірленушілеріне қатысты эпизодтар бойынша есептелген деп санау керек., ал аса ірі мөлшердегі алаяқтықтың саралау белгісі жәбірленушіге қатысты эпизод бойынша ғана есептелген д. жәбірленушіге қатысты эпизод бойынша сот үкімімен Д. сотталған У. 40 000 АҚШ долларын ұрлағаны үшін кінәлі деп танылды, бұл ұлттық валютаға қайта есептегенде 7 276 000 теңгені құрайды, осыған байланысты оның әрекеттері ірі мөлшерде жасалған алаяқтықты құрайды, ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің "б" тармағы бойынша бірнеше рет сараланатын (1997 жылғы редакцияда). ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің " б " тармағының санкциясымен (1997 жылғы редакцияда) мүлкі тәркіленіп, үш жылдан жеті жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру түріндегі жаза, ал ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің 1), 4) тармақтарының санкцияларымен (2014 жылғы редакцияда), яғни ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің бірнеше рет-үш жылдан жеті жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу не сол мерзімге бас бостандығынан айыру, мүлкі тәркіленіп, яғни. ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің 1), 4) тармақтарының санкциялары (2014 жылғы редакцияда) ҚК-нің 177-бабы 3-бөлігінің "б" тармағының санкциясымен салыстырғанда (1997 жылғы редакцияда) ірі мөлшерде жасалған алаяқтықтың жазалануын бірнеше рет жеңілдетеді. Осыған байланысты сотталған у. - ның алаяқтықтың барлық эпизодтары бойынша әрекеттерін ҚК-нің 177-бабы 4-бөлігінің "б" тармағынан (1997 жылғы редакцияда) ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің 1), 4) тармақтарына (2014 жылғы редакцияда) ірі мөлшерде жасалған алаяқтық ретінде бірнеше рет қайта саралау қажет. Сонымен қатар, ҚК-нің 55-бабы 2-бөлігінің 2), 3) тармақтарына сәйкес жасалған қылмыстың белгісі ретінде көзделмеген жеңілдететін мән-жай болған және ауырлататын мән-жайлар болмаған кезде жазаның негізгі түрінің мерзімі немесе мөлшері: - ауыр қылмыс – үштен екісі; - аса ауыр қылмыс жасалған кезде аспауға тиіс – осы Кодекстің Ерекше бөлігінің тиісті бабында көзделген ең жоғары мерзімнің немесе мөлшердің төрттен үш бөлігі.
Сот актілерінің заңдылығы негізділігі
Қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жай ретінде оның отбасылық жағдайы танылды, ал ауырлататын мән-жайлар белгіленбеді. Алайда, бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар сотталған у. жазаны тағайындаған кезде заңның бұл талабы сақталмады, осыған байланысты осы бөлімдегі үкімді ҚК 55-бабы 2-бөлігінің 2), 3) тармақтарына сәйкес келтіру керек. Сондай-ақ эпизод бойынша жәбірленуші Д. - ға қатысты залал сомасының сотталған У. - Дан Д. пайдасына 7 276 000 теңгеге дейін төмендеуіне байланысты. 7 414 000 теңгенің орнына мемлекет кірісіне мемлекеттік бажды 74140 теңгеден 72 760 теңгеге дейін төмендете отырып, 7 276 000 теңгені өндіріп алу керек. Жәбірленуші Д. - ға қатысты алаяқтық эпизоды бойынша да залал дұрыс есептелмеген, сөйтіп, жәбірленуші З. - ға қатысты эпизод бойынша сот үкімімен сотталған в. 2014 жылғы 10 Қарашада 10 000 АҚШ долларын ұрлағаны үшін кінәлі деп танылды. 2014 жылғы 10 қарашадағы жағдай бойынша бір АҚШ долларының бағамы 180,87 теңгені (Т.7 л. 134) құрады, ұлттық валютаға қайта есептегенде 10 000 АҚШ доллары 1 808 700 теңгені құрайды. Осыған байланысты үкімнің сипаттамалық-дәлелді бөлігінде жәбірленуші Д.қатысты алаяқтық эпизоды бойынша залал сомасын 1 818 000 теңгеден 1 808 700 теңгеге дейін, яғни 9 300 теңгеге, мемлекеттік бажды 18 180 теңгеден 18 087 теңгеге дейін төмендету керек. Сонымен қатар, сот мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жазаны негізсіз тағайындады. Мәселен, ҚІЖК-нің 48-бабының 1-бөлігінің, 113-бабының 3-бөлігінің, сондай-ақ "қылмыстық жаза тағайындаудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2015 жылғы 25 маусымдағы № 4 нормативтік қаулысының 19, 20-тармақтарының ережелерінің мағынасынан, егер іс бойынша қылмыстық жаза тағайындалмаса, мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жаза тағайындалмайды мүліктің пайда болу қылмысы туралы ақпарат бар немесе мүлік мүлдем жоқ. Осы іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру органы ҰБ-да бар екенін анықтаған жоқ. өздеріне қатысты олардың шығу тегінің қылмыстылығы туралы дәлелдемелер бар меншіктегі қандай да бір мүліктің осыған байланысты мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жазаның күші жойылуға жатады.
ҚК-нің 46-бабы 5-бөлігінің 2) тармағына сәйкес сотталған у-ның жазасын өтеуді орташа қауіпсіздік қылмыстық атқару жүйесі мекемесінде тағайындаған жөн. Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы У-ға қатысты жергілікті соттардың сот актілерін өзгертті, д. жәбірленушіге қатысты алаяқтық эпизоды бойынша үкімнің сипаттамалық-дәлелді бөлігінде залал сомасын 7 414 000 теңгеден 7 276 000 теңгеге дейін, яғни 138 000 теңгеге және У-ның әрекеттерін төмендетті. ҚК 177-бабының 4-бөлігінің "б" тармағы бойынша (1997 жылғы редакцияда) ҚК 190-бабының 3-бөлігінің 1), 4) тармақтарына (2014 жылғы редакцияда) қайта біліктілігін берді. ҚК – нің 55-бабы 3-бөлігінің 2), 3) - тармақтарының, ҚК-нің 96-бабы 2-бөлігінің "ж, з, к" - тармақтарының (1997 жылғы редакцияда) - 15 жылға бас бостандығынан айыру санкцияларын қолдана отырып, ҚК-нің 190-бабы 3-бөлігінің 1), 4) - тармақтары бойынша жаза тағайындалды (2014 жылғы редакцияда)- 4 жыл 8 ай бас бостандығынан айыру. ҚК-нің 58-бабының 4-бөлігінің негізінде жазаларды ішінара қосу жолымен орташа қауіпсіздіктегі қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінде жазасын өтей отырып, 16 (Он алты) жыл 6 (алты) ай бас бостандығынан айыру тағайындалды. Е.пайдасына өндіріп алынатын материалдық залал 7 276 000 (жеті миллион екі жүз жетпіс алты мың) теңгеге дейін, мемлекеттік баж мемлекет кірісіне 72 760 (жетпіс екі мың жеті жүз алпыс) теңгеге дейін төмендетілді. Д. жәбірленушіге қатысты алаяқтық эпизоды бойынша үкімнің сипаттамалық-дәлелді бөлігінде төмендетілді. залал сомасы және оны У. - дан 1 808 700 теңгеге дейін өндіріп алу, мемлекет кірісіне мемлекеттік баж 18 087 теңгеге дейін. У - ға қатысты мүлікті тәркілеу түріндегі қосымша жаза жойылды. Қалған бөлігінде сотталған У-ға қатысты сот актілері өзгеріссіз қалдырылды. Сотталған у. - ның өтінішхаты мен оған толықтыру ішінара қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
