Төрелік шешімдеріне шағымдану апелляциялық алқа елеулі және өрескел болып табылатын бұзушылықтарға жол берді, бұл шартта тараптар айқындаған даудың төрелік ведомстволық бағыныстылығының "Төрелік туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген құзыретін бұзуға әкелді
Дара кәсіпкер В. (бұдан әрі – ЖК, талапкер, өтініш беруші) 2017 жылғы 31 наурыздағы кешенді кәсіпкерлік лицензия шартын жарамсыз деп тану және мәміленің жарамсыздығы салдарын қолдану туралы С. ЖК (бұдан әрі – жауапкер), М. ЖК-ға талап арызбен төрелікке жүгінді. "Әділет" төрелігінің 2018 жылғы 27 қыркүйектегі шешімімен (бұдан әрі – төрелік шешім) талапкердің жауапкерге 2017 жылғы 31 наурыздағы кешенді кәсіпкерлік лицензия шартын (бұдан әрі – шарт) жарамсыз деп тану және мәміленің жарамсыздығы салдарын қолдану туралы талаптары қанағаттандырылды. Алматы қаласы Алмалы ауданының № 2 аудандық сотының 2019 жылғы 11 наурыздағы ұйғарымымен жауапкердің төрелік шешімнің күшін жою туралы өтінішін қанағаттандырудан бас тартылды. Алматы қалалық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2019 жылғы 16 мамырдағы ұйғарымымен бірінші сатыдағы соттың ұйғарымы жойылды. Жауапкердің төрелік шешімнің күшін жою туралы өтініші қанағаттандырылды. Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы апелляциялық сатыдағы ұйғарымның күшін жойып, бірінші сатыдағы соттың шешімін келесі негіздер бойынша күшінде қалдырды. Іс материалдарынан 2017 жылғы 31 Наурызда ЖК В. мен ЖК с. арасында, 2017 жылғы 30 наурыздағы сенімхат негізінде әрекет ететін М. өкілі тұлғасында шарт жасалғаны, оның талаптары бойынша жауапкер талапкерге айрықша құқықтар кешенін, оның ішінде тауар таңбасын немесе қызмет көрсету таңбасын пайдалану құқығын пайдалануға құқық беруге міндеттенгені шығады "TM B"," TM B "брендімен"Барбершоп" ерлер стиліндегі салонын ашуға және жұмыс істеуге айрықша құқық.
Талапкер өз кезегінде сыйақыны Шарттың талаптарына сәйкес төлеуге міндеттенді. Шарттың 8.5-тармағында келіспеушіліктер наразылық тәртібімен реттелмеген жағдайда, сондай-ақ шарттың 8.4-тармағында көрсетілген мерзім ішінде шағымға жауап алмаған жағдайда дау қолданыстағы заңнамаға сәйкес жауапкердің орналасқан жері бойынша төрелік сотқа берілетіні көзделген. ЖК В. "Әділет" төрелігіне шартты жарамсыз деп тану, жаңылысу салдарынан жасалған және мәміленің жарамсыздығының салдарын қолдану туралы талап қойып, ЖК С. шартқа қол қою кезінде "ТМ B" тауар белгісіне айрықша құқықтар болған жоқ. Қазақстан Республикасы тауар белгілерінің мемлекеттік тізілімінен үзінді көшірмеге сәйкес "ТМ B" тауар белгісі 2017 жылғы 4 желтоқсанда тіркелген. Төрелік шешіммен талапкердің талаптары қанағаттандырылды. Бірінші сатыдағы сот жауапкерге төрелік шешімнің күшін жоюдан бас тарта отырып, төрелік соттың Елеулі бұзушылықтарға жол берілмегенін, шығарылған шешім Қазақстан Республикасының заңдылық қағидаты мен жария тәртібіне қайшы келмейтінін негізге алды. Апелляциялық сот алқасы бірінші сатыдағы соттың ұйғарымының күшін жоюды және төрелік шешімнің күшін жою туралы жаңа шешім қабылдауды Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – МК) 897-1-бабының 1-тармағына қайшы кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты белгіленген тәртіппен тіркелмегендігімен, сондықтан заңдық күші жоқ екендігімен негіздеді. Осыған байланысты Шарттың 8.5-тармағында көзделген төрелік тармақ қолдануға жатпайды, ал бұл дау төрелікке ведомстволық бағынбайды деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, апелляциялық сатыдағы соттың қорытындылары материалдық құқық нормаларына сәйкес келмейді. "Төрелік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – заң) 8-бабының 1-тармағына сәйкес Тараптар арасында жасалған төрелік келісім болған кезде дау төреліктің қарауына берілуі мүмкін. Заңның 9-бабының 1-тармағына сәйкес төрелік келісім жазбаша нысанда жасалады. Төрелік келісім, егер ол тараптар қол қойған құжатта төрелік Ескертпе түрінде қамтылса не субъектілерді және олардың ерік білдіруінің мазмұнын айқындайтын хаттар, жеделхаттар, телефонограммалар, факстар, электрондық құжаттар немесе өзге де құжаттар алмасу жолымен жасалған болса, жазбаша нысанда жасалды деп есептеледі. Бұл жағдайда Тараптар арасында төрелік келісім жасалды, ол тараптар қол қойған шарттың 8.5-тармағында баяндалған. Заңның 20-бабының 1-тармағына сәйкес төрелік оның шешуге берілген дауды қарауға өкілеттігінің (юрисдикциясының) болуы немесе болмауы туралы мәселені, оның ішінде Тараптардың бірі төрелік келісімнің жарамсыздығы себебінен төрелік талқылауға қарсылық білдірген жағдайларда дербес шешеді.
Апелляциялық алқаның төрелік шешімдеріне шағымдануы
Осы мақсатта шарттың бөлігі болып табылатын төрелік тармақ Шарттың басқа талаптарына тәуелсіз келісім ретінде түсіндіріледі. Осылайша, төрелік келісімді жасасу тәртібі заң нормаларымен реттеледі. Шарт талаптарымен Тараптар осы даудың төрелікке ведомстволық бағыныстылығын айқындады, осыған байланысты апелляциялық алқаның АК 897-1-бабының нормаларына сілтеме жасай отырып, төрелік ескертпені қолдану үшін негіздердің жоқтығы туралы тұжырымдары істің нақты мән-жайларына және материалдық құқық нормаларына сәйкес келмейді. Заңның 52 - бабы 2 - тармағының 1), 2) тармақшаларында мыналар айқындалған жағдайда төрелік шешімнің күшін жою көзделген: - төрелік шешім Қазақстан Республикасының жария тәртібіне қайшы келеді; - төрелік шешім шығарылған дау Қазақстан Республикасының заңнамасы бойынша төрелік талқылаудың мәні бола алмайды. Төрелік шешімнің күшін жою үшін көрсетілген негіздер тізбесі толық болып табылады және кеңейте түсіндіруге жатпайды. Бұл іс бойынша мұндай негіздер жоқ. Мұндай жағдайларда алқа өтінішхат дәлелдерінің негізділігі туралы қорытындыға келді. Апелляциялық алқа жол берген бұзушылықтар даудың дұрыс шешілмеуіне әкелді. Олар маңызды және өрескел, өйткені олар шартта тараптар анықтаған төрелік пен даудың ведомстволық бағыныстылығының заңмен белгіленген құзыретін бұзуға әкелді. Бұл мән-жайлар бірінші сатыдағы соттың ұйғарымының күшінде қалдырыла отырып, даулы сот актісінің сөзсіз күшін жоюға әкеп соғады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
