326-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК әскери қызметінен жалтару
1. Бұл қызметтен босату үшін заңды негіздер болмаған кезде әскери қызметке шақырудан жалтару —
екі жүзден бір мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға немесе екі айдан он айға дейінгі кезеңде сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде не үш айдан алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Дәл сол әрекет:
а) денсаулығына зиян келтіру арқылы;
б) ауруды модельдеу арқылы;
в) құжаттарды жалғау немесе өзге де алдау арқылы, —
бес жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Ескерту. Егер тергеу органы істі сотқа бергенге дейін шақыру пунктіне өз еркімен келген болса, әскерге шақырылушы қылмыстық жауаптылықтан босатылады.
Әскери қызмет-бұл Қарулы Күштердегі немесе басқа да әскерлердегі ҚР азаматтарының мемлекеттік қызметінің ерекше түрі. "Жалпыға бірдей әскери міндет және әскери қызмет туралы" ҚР Заңына сәйкес әскери қызметке шақыруға әскери қызметке шақырудан босатуға немесе кейінге қалдыруға құқығы жоқ 18 жастан 27 жасқа дейінгі азаматтар шақырылуға жатады (Заңның 13-бабы). Z050000074_
Қылмыс объектісі әскери қызметке шақырудың белгіленген тәртібі және ҚР Қарулы Күштерін қалыпты жасақтау болып табылады.
Қылмыстың объективті жағы осы қызметтен босату үшін заңды негіздер болмаған кезде әскери қызметке шақырудан жалтару түрінде көрінеді. Әскери комиссариаттың шақыру қағазы бойынша әскери қызметке шақыру туралы дәлелді себептерсіз, яғни әрекетсіздік жолымен келмеу жалтару болып саналады.
Құжаттық растау шартымен келмеудің дәлелді себептері: азаматтың еңбекке қабілеттілігінен айырылуына байланысты ауруы немесе мертігуі; жақын туысының (әкесі, анасы, әйелі, ұлы, қызы, туған ағасы немесе әпкесі) немесе тәрбиесінде әскерге шақырылушы болған адамның денсаулығының ауыр жағдайы немесе қайтыс болуы; стихиялық сипаттағы кедергілер; сот мойындаған өзге де мән-жай дәлелді себеп.
Оқу, тексеру жиындарынан немесе әскери есептен жалтару қылмыс болып саналмайды: бұл әрекеттер үшін тек әкімшілік жауапкершілік туындауы мүмкін.
Қылмыс адам белгіленген уақытта және белгіленген жерге әскери комиссардың шақыруы немесе әскери комиссариатты әскери қызметке шақыру бойынша келмеген сәттен бастап аяқталды деп саналады.
ҚР ҚК 326-бабының 2-бөлігі жасалған сол іс-әрекет үшін жауапкершілікті көздейді:
а) денсаулығына зиян келтіру арқылы;
б) ауруды модельдеу арқылы;
в) жалған құжаттар немесе басқа алдау арқылы.
Өзіне денсаулыққа зиян келтіру деп әскерге шақырылушының әскери қызметке шақырудан жалтару мақсатында оның келісімімен (өзіне зиян келтіру) әскерге шақырылушының өзіне де, басқа адамның да әртүрлі ауырлық дәрежесіндегі денсаулығына қасақана зиян келтіруі түсініледі.
Ауруды модельдеу-бұл субъектінің әскери қызметке шақыру туралы мәселені шешетін адамдар үшін оның физикалық немесе психикалық ауру белгілері бар екендігі туралы жалған түсінік қалыптастыру.
Құжаттарды бұрмалау кезінде кінәлі адам әскерге шақырудан жалтару мақсатында шақыру комиссиясына жасы, отбасы құрамы туралы көрінеу дұрыс емес мәліметтерді қамтитын құжаттарды ұсынады. Егер кінәлі өзі қолдан жасаған құжаттарды пайдалану нәтижесінде әскери қызметке шақырудан босатылса, кінәлінің әрекеттері ҚК 326-бабының 2-бөлігінің "в" тармағы және 325-бабы бойынша қылмыстардың жиынтығы бойынша саралануы тиіс. Егер кінәлі адам әскери қызметтен жалтару үшін көрінеу жалған құжаттарды пайдаланса, онда бұл жағдайда құжаттар осы құрамның объективті жағына және бап бойынша қосымша біліктілікке енеді. ҚР ҚК 325 талап етілмейді.
Басқа алдау-бұл кінәлі адам әскерге шақырудан жалтару үшін шақыру комиссиясын адастыруы мүмкін кез-келген басқа әдіс. Мысалы, әскери қызметке жарамсыз басқа адамды орнына комиссияға жіберу, діни нанымдарға сілтеме жасау арқылы жалтару және т.б.
Денсаулыққа зиян келтіру арқылы жалтару осындай зиян келтірілген сәттен бастап аяқталды деп саналады, өйткені ол сол сәттен бастап әскери қызметке жарамсыз болып қалады, қалған барлық жағдайларда ол әскери қызметтен нақты жалтарған сәттен бастап аяқталады.
ҚР ҚК 326-бабының ескертпесіне сәйкес, егер істі тергеу органдарына сотқа бергенге дейін ол шақыру пунктіне өз еркімен келген болса, әскерге шақырылушы қылмыстық жауаптылықтан босатылады.
Қарастырылып отырған қылмыстың субъективті жағы тек тікелей ниет түрінде көрінуі мүмкін: кінәлі өзінің әскери қызметтен жалтарғанын түсінеді және оны қалайды.
Арнайы қылмыс субъектісі-әскери қызметке жарамды деп танылған және кейінге қалдырылмаған ҚР азаматы, ер жынысты, әскерге шақыру жасындағы (18 жастан 27 жасқа дейін).
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
