Егер меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы өзінен мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін сатып алу туралы шешіммен келіспесе не онымен сатып алынатын жер учаскесінің бағасы немесе сатып алудың басқа да шарттары туралы келісімге қол жеткізілмесе, сатып алу туралы шешім қабылдаған жергілікті атқарушы орган жер учаскесін сатып алу туралы сотқа талап қоя алады
Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданының әкімдігі (бұдан әрі-әкімдік) сотқа "х." ЖК-нен мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін мәжбүрлеп алып қою, өтемақы сомасын айқындау және меншік құқығын тоқтату туралы талап арызбен жүгінді. Алматы облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2012 жылғы 01 тамыздағы шешімімен талап қанағаттандырылды. Еңбекшіқазақ ауданының Балтабай ауылдық округінің "М "ӨК жерлерінде орналасқан, ауданы 1,5218 га, кадастрлық нөмірі 03-044-064-177 және ауданы 0,4442 га" х. "ЖК меншік құқығында тиесілі жер учаскелерін" Батыс Еуропа – Батыс Қытай "халықаралық транзиттік дәлізі" Республикалық маңызы бар автомобиль жолын салуға мемлекет мұқтажы үшін алып қою туралы қаулы шығарылды, кадастрлық нөмірі 03-044-064-177 нөмірі 03-044-064-176, көрсетілген жер учаскелеріне "х." ЖК меншік құқығы тоқтатыла отырып және екі жер учаскесі үшін өтемақы 26 159 040 теңге сомасында айқындала отырып. Алматы облыстық сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2012 жылғы 26 қыркүйектегі қаулысымен сот шешімі өзгеріссіз қалды. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығында сот актілерін өзгерту, "х." ЖК-ден алынатын жер учаскелері үшін ақшалай өтемақы сомасын 26 159 040 теңгеден 633 000 теңгеге дейін төмендету туралы мәселе қойылады. Наразылық "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңның 67-бабының 2-тармағына сәйкес азаматтық-құқықтық мәмілелер бойынша "Х." ЖК-ге өткен Мемлекет мұқтажы үшін иеліктен шығарылатын жер учаскелерінің құнын жер учаскелерін сатып алу-сату шарттарында көрсетілген құн мөлшерінде айқындау керек екендігімен негізделген.
Наразылық туралы пікірде "х." ЖК наразылық дәлелдерімен келіспей, сот актілерін өзгеріссіз қалдыруды сұрайды. Өтініште әкімдік өкілі и. істі олардың қатысуынсыз қарауды сұрайды және олардың наразылықты толық қолдайтынын көрсетеді. Жоғарғы Соттың қадағалау сот алқасы Алматы облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының шешімін, Алматы облыстық сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының осы іс бойынша қаулысының күшін жойды, істі апелляциялық сатыдағы соттың жаңа қарауына жолдады, төмендегілерді көрсетті. Іс материалдарынан "х." ЖК жеке меншік құқығында жоғарыда аталған жер учаскелері тиесілі, олар 2009 жылғы 14 мамырдағы сатып алу-сату шарттары негізінде сатып алынған.
Егер меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы өзінен мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін сатып алу туралы шешіммен келіспесе не онымен сатып алынатын жер учаскесінің бағасы немесе сатып алудың басқа да шарттары туралы келісімге қол жеткізілмесе, сатып алу туралы шешім қабылдаған жергілікті атқарушы орган жер учаскесін сатып алу туралы сотқа талап қоя алады
Бірінші жер учаскесі Н. – дан 432 000 теңгеге, екіншісі-М. - дан 201 000 теңгеге сатып алынды. Әкімдіктің 2008 жылғы 24 қарашадағы қаулысымен "Алматы-Көкпек-Шунджа-Көктал-Қорғас" автожолының құрылысына жататын жер пайдаланушылардан жердің бір бөлігін алып қою және оларды "Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің Алматы облыстық департаменті" ММ автожол салу үшін беру туралы шешім қабылданды. Аталған учаскенің құрамында "х." ЖК тиесілі жер учаскелерінің бір бөлігі алып қойылуға тиіс болды. 2011 жылғы 27 қарашада "х." ЖК жер учаскелерін алып қою туралы хабарлама жолданды, 2011 жылғы 30 қарашада "Н" ЖШС өткізген жылжымайтын мүлікті бағалау туралы есептерге негізделген жалпы сомасы 10 992 116 теңгеге құнның өтемақысы ұсынылды. Жер кодексінің 88-бабына сәйкес, егер меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы өзінен мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін сатып алу туралы шешіммен келіспесе не онымен сатып алынатын жер учаскесінің бағасы немесе сатып алудың басқа да шарттары туралы келісімге қол жеткізілмесе, сатып алу туралы шешім қабылдаған жергілікті атқарушы орган жер учаскесін сатып алу туралы сотқа талап қоя алады. "Х." ЖК мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін алып қоюға қарсылық білдірмей, ұсынылған өтемақы сомасымен келіспеді.
Осыған байланысты әкімдік аталған талаппен сотқа жүгінді.Сот талапты қанағаттандыра отырып, өтемақы мөлшерін сарапшының 2012 жылғы 26 шілдедегі № 4749 қорытындысына сүйене отырып анықтады, оған сәйкес 1,560 га (156 акр) жер учаскесінің алынатын бөлігінің нарықтық құны 137 124 АҚШ долларын құрайды, бұл 20 404 051 теңгеге тең және 0,44 га (44 акр) 38 676 долларды құрайды АҚШ доллары, бұл 5 754 989 теңгеге тең, жалпы сомасы 26 159 040 теңгені құрайды. Алайда шешімнің дәлелді бөлігі сарапшының қорытындысын бағалауды қамтымайды, бұл "сот шешімі туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі №5 нормативтік қаулысының 12-тармағына сәйкес қажет, өйткені сарапшының қорытындысы басқа дәлелдемелерден артықшылыққа ие емес және сот үшін міндетті болып табылмайды. Ол басқа дәлелдермен бірге бағалануы керек. Бұл ретте сот сарапшының қорытындылары не негізделгенін, сараптамаға ұсынылған материалдар толық зерттелгенін және оларға тиісті талдау жасалғанын көрсетуге тиіс. Осыған ұқсас ережелер "Соттардың жер учаскелерін мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару туралы заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы" Жоғарғы Соттың 2006 жылғы 25 желтоқсандағы №8 нормативтік қаулысының 12-тармағында қамтылған, соған сәйкес бағалау қызметіне байланысты есептер мен басқа да құжаттарды зерттеу кезінде соттар оларды бағалау қызметін көздейтін нормативтік құқықтық актілердің ережелеріне сәйкестігін тексеруі тиіс. жер учаскесінің нарықтық құны бойынша бағалау тәртібі мен әдістемесі (жер пайдалану құқығы). Бағалау қызметіне байланысты құжаттардың алдын ала белгіленген күші болмайды және іс бойынша басқа дәлелдемелермен қатар соттың бағалауына жатады. Апелляциялық сатыдағы сот бірінші сатыдағы соттың сараптамалық зерттеу нәтижелерін пайдалануының негізділігі туралы қорытындыға келді. Алайда апелляциялық сатыдағы сот мыналарды ескермеді. Сарапшының қорытындысынан жер учаскесінің құнын анықтай отырып, сарапшы апта сайынғы "К"газетінде орналастырылған ұсыныс бағаларын пайдалана отырып, сатуды салыстыру әдісін қолданғанын көруге болады. Сонымен қатар, бұл әдісті қолдану жер учаскесінің нақты құнын көрсетпейді, өйткені сұраныс бағасы туралы ақпарат жоқ. Зерттелетін объектімен салыстыру кезінде пайдаланылған жер учаскелері қандай бағаға сатылғаны туралы мәселе сарапшының қорытындысында көрсетілмеген. Сонымен қатар, сарапшының қорытындысы бойынша 1,560 га жер учаскесінің құны анықталғаны назарға алынбайды, ал 1,5218 га жер учаскесінің құнын анықтау туралы мәселе қойылды. Сондай – ақ сарапшы жер учаскелерінің құнын зерттеу күні-2012 жылғы шілдеде айқындады, дегенмен оны меншік иесі мемлекет мұқтажы үшін жер учаскелерін мәжбүрлеп иеліктен шығару туралы хабарлама алған кезде айқындауы тиіс. Сонымен қатар, қадағалау сот алқасының пікірінше, жер учаскелерінің мемлекет мұқтажы үшін оларды мәжбүрлеп иеліктен шығару кезіндегі құны "мемлекеттік мүлік туралы"Заңның 6-тарауымен айқындалады деген бөлігінде наразылық дәлелдері дәрменсіз.
Олар "нормативтік құқықтық актілер туралы"Заңның 37-бабы 1-тармағының ережелеріне қайшы келеді. 2011 жылғы 01 наурыздағы "Мемлекеттік мүлік туралы" Заң 2011 жылғы 10 наурыздан бастап қолданысқа енгізілді. Ал жер учаскелерін алып қою жөніндегі құқықтық қатынастар ол қолданысқа енгізілгенге дейін туындады (әкімдік қаулысы 2008 жылғы 24 қарашада шығарылды). Осылайша, жоғарыда айтылған мән-жайларға байланысты сот актілері істі жаңа апелляциялық қарауға жібере отырып, күшін жоюға жатады. Жаңа қарау кезінде сот талап қою арызында 10 992 116 теңге сомасында өтемақы мөлшерін көрсеткен әкімдіктің ұстанымын нақтылауы қажет, бірақ қазіргі уақытта прокурордың оны 633 000 теңгеге дейін төмендету ұсынысына сәйкес, қажет болған жағдайда қайта сараптама тағайындау туралы мәселені шешу, тараптар ұсынған дәлелдемелермен жиынтығында сараптама қорытындысын зерттеу, оларды және оларды бағалау қажет. іс жүргізу және материалдық құқық нормаларын дұрыс қолдана отырып, істі мәні бойынша шешіңіз.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
