Заңда көзделген айрықша жағдайларда мүлікті мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару оның баламалы өтелуі шартымен жүргізілуі мүмкін.
"А" ЖШС (бұдан әрі – серіктестік) Қостанай қаласының әкіміне (бұдан әрі – әкім): - Қостанай қаласы әкімдігінің (бұдан әрі – әкімдік) 2014 жылғы 14 ақпандағы "мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін мәжбүрлеп иеліктен шығаруды бастау туралы" № 395 қаулысын заңсыз деп тану туралы талап арызбен сотқа жүгінді (бұдан әрі - № 395 қаулы), оған сәйкес Қостанай қаласы, Гоголь көшесі, 74 мекенжайында орналасқан, серіктестікке меншік құқығымен тиесілі, ауданы 0,4103 гектар жер учаскесі мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға жатады; - 5 000 000 теңге мөлшерінде моральдық зиянды өтеу туралы. Дау мәніне дербес талаптарды мәлімдемейтін үшінші тұлғалар ретінде іске қатысуға талапкер тарапынан "Б" ақ (бұдан әрі – банк), жауапкер тарапынан – "Қостанай қаласы әкімдігінің жер қатынастары бөлімі" ММ (бұдан әрі-жер қатынастары бөлімі), "қала әкімдігінің сәулет және қала құрылысы бөлімі" ММ тартылды Қостанай"," Қостанай қаласы әкімдігінің тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі "ММ және" Қостанай қалалық мәдениет және демалыс саябағы " МКК (бұдан әрі – қалалық саябақ).
Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2014 жылғы 10 қарашадағы шешімімен талап қоюдан бас тартылды. Қостанай облыстық сотының апелляциялық сот алқасының қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі осы бөлімде осы талаптарды қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығара отырып, № 395 қаулыны заңсыз деп танудан бас тарту бөлігінде жойылды. Әкімдіктің № 395 қаулысы заңсыз деп танылды және күші жойылды. Қалған бөлігінде бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалды. Қостанай облыстық сотының кассациялық сот алқасының қаулысымен апелляциялық сатыдағы соттың талап қоюды қанағаттандыру бөлігіндегі қаулысы бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдыра отырып жойылды. Әйтпесе, апелляциялық қаулы өзгеріссіз қалады. Жоғарғы Соттың азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалау сот алқасы кассациялық сатыдағы қаулының күшін жойып, сол соттың апелляциялық алқасының 2015 жылғы 15 қаңтардағы қаулысын келесі негіздер бойынша күшінде қалдырды. Іс материалдарынан серіктестікке меншік құқығында мүліктік кешен – "Қазақстанның 40 жылы" кинотеатрының ғимараты тез қызмет көрсететін асханасы және дискозалы, екі жер учаскесі бар: - 0,1573 гектар, кадастрлық нөмірі 12-193-013-167, "Қазақстанның 40 жылы" кинотеатрына қызмет көрсету үшін нысаналы мақсаты бар; - 0,4103 гектар,кадастрлық нөмірі бар 12-193-013-1074, мақсатты мақсаты – кинотеатр, мейрамхана, балалар ойын алаңдары, кеңселер мен қонақ үй бөлмелері бар ойын-сауық орталығын салу.
Серіктестіктің мүліктік кешенге меншік құқығы 2012 жылғы 10 қазандағы сатып алу-сату шарты негізінде пайда болды, 2012 жылғы 16 қазанда уәкілетті органда тіркелген. Мүліктік кешенді серіктестік одан әрі қайта құру мақсатында сатып алды, оны қаржыландыру мемлекеттік қолдауды қажет етті. Сондықтан серіктестік уәкілетті органға қарау үшін ұсынған "мүліктік кешенді одан әрі кеңейту мақсатында сатып алу" жобасы әзірленді. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының № 12/2015 20 Бюллетені Қостанай облысының үдемелі индустриялық даму жөніндегі өңірлік үйлестіру кеңесі облыс әкімінің орынбасары Д. төрағалығымен "Бизнестің жол картасы-2020" бағдарламасы бойынша банктің кредиті бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялау нысанында аталған жобаны мемлекеттік қолдау мүмкіндігін мақұлдады (отырыстың 2012 жылғы 28 қарашадағы № 126 ХАТТАМАСЫ). Бұл жағдай серіктестік пен банк арасында 2012 жылғы 30 қарашадағы № 30.11.12/КОЅ/816 бірінші бағытты іске асыру шеңберінде "Бизнестің жол картасы-2020" бағдарламасы бойынша кредиттік желі беру туралы келісім жасасуға негіз болды. Осы Келісім бойынша банк серіктестікке жылдық он бір пайыз кредитті пайдаланғаны үшін сыйақы төлей отырып, 120 ай мерзімге (2022 жылғы 29 қарашаға дейін) 616 435 000 теңге сомасына кредиттік желі берді, оның жеті пайызы "Бизнестің жол картасы-2020"бағдарламасы бойынша субсидияланады.
Несие бойынша алғашқы траншты - 350 миллион теңге-серіктестік 2012 жылғы 30 Қарашада алды. Қарыз алушының міндеттемелерін орындау 2013 жылғы 5 қыркүйектегі № 816 кепіл шартымен қамтамасыз етілген, болашақта серіктестіктің меншігіне түсетін мүлік кепіл нысанасы болып табылады: ауданы 0,1573 және 0,4103 гектар жер учаскелері бар ойын-сауық орталығының ғимараты. Мүліктік кешенді қайта жаңартуға әкімдіктің 2012 жылғы 13 желтоқсандағы № 2640 қаулысымен (бұдан әрі – № 2640 қаулы) рұқсат етілді, сәулет-жоспарлау тапсырмасы 2012 жылғы 26 желтоқсанда берілді, барлық қажетті келісімдер мен рұқсаттар алынды, 2013 жылғы 27 тамызда серіктестік уәкілетті органды құрылыс-монтаждау жұмыстарының басталғаны туралы хабардар етті. Алайда, № 2640 қаулының күші жойылды – әкімдіктің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы № 2846 қаулысымен (бұдан әрі - № 2846 қаулы). Өз кезегінде, № 2846 қаулының күші жойылды – Әкімдіктің 2014 жылғы 20 ақпандағы № 427 қаулысымен (бұдан әрі - № 427 қаулы). № 427 қаулының басылымы іс жүзінде ресми сипатта болды, өйткені әкімдік 2014 жылғы 14 ақпанда № 395 даулы қаулы шығарды, оған сәйкес жалпы пайдалану объектілерін салу мақсатында серіктестікке меншік құқығымен тиесілі 12-193-013-1074 кадастрлық нөмірі бар 0,4103 гектар жер учаскесі мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты мәжбүрлеп иеліктен шығаруға жатады. Жер учаскесін мәжбүрлеп иеліктен шығару туралы хабарлама серіктестікке 2014 жылғы 20 ақпанда жіберілді. Серіктестік № 395 қаулыны заңсыз деп санап, қаралып отырған талапты қойды. Бірінші сатыдағы сот жауапкердің мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін мәжбүрлеп иеліктен шығару рәсімін жүргізу кезінде заңнаманың барлық талаптарын сақтауына сілтеме жасай отырып, талап қоюдан бас тартты.
Кассациялық алқа бұл ұстаныммен келісіп, апелляциялық сатыдағы сот басқа шешім қабылдай отырып, дау тақырыбынан тыс шыққанын көрсетті. Сонымен қатар, апелляциялық сатыдағы соттың даулы № 395 қаулының заңсыздығы туралы тұжырымдары Заңға және іс үшін маңызды жағдайларға негізделген. Қазақстан Республикасы Конституциясының 26-бабы 3-тармағына сәйкес заңда көзделген ерекше жағдайларда мүлікті мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару оның баламалы өтелуі шартымен жүргізілуі мүмкін. Мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін мәжбүрлеп иеліктен шығару үшін айрықша жағдайлар Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 84-бабында белгіленген. Шынында да, аталған нормада даулы қаулыда сілтеме жасалған елді мекендердің жалпы пайдалану объектілерінің құрылысы аталды. Алайда, сот талқылауында жер учаскесін алып қоюды қалалық саябақ "түрлі концерттік алаңдарды және басқа да ортақ пайдаланылатын объектілерді орналастыру мақсатында"бастамашылық еткені сенімді түрде анықталды. Шын мәнінде, қалалық саябақтың жалғыз хаты даулы № 395 қаулыны шығаруға негіз болды, онда жеке меншіктегі жер учаскесін қандай жалпы пайдалану объектісін салу үшін алып қою қажет екендігі нақтыланбаған. Сондай-ақ, қалалық саябақтың хатында алынатын жер учаскесінде қандай жалпы пайдалану нысанын салу жоспарланғаны ашылмайды. Сонымен бірге серіктестік Қостанай қаласын дамытудың Бас жоспарына сәйкес өзіне тиесілі жер учаскесін нысаналы мақсаты бойынша пайдаланады. Жер учаскесін алып қою серіктестіктің Қостанай облысының үдемелі индустриялық даму жөніндегі үйлестіру кеңесі мақұлдаған және "Бизнестің жол картасы-2020"бағдарламасы бойынша бюджет қаражаты есебінен субсидияланатын инвестициялық жобаны іске асыру мүмкіндігін болдырмайды. Мұндай жағдайларда апелляциялық сатыдағы сот қалалық саябаққа арналған объектілердің болжамды құрылысы мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін мәжбүрлеп алып қоюды бастауға мүмкіндік беретін ерекше жағдайға жатпайды деген дұрыс қорытындыға келді.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
