Мемлекеттік қызметтің беделін түсіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін жұмыстан шығару түріндегі тәртіптік жаза қолдану

«Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның 50-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделмеген кәсіпкерлік және кіріс алуға байланысты өзге де қызметті жүзеге асыруға кімге болса да кез келген жәрдем көрсету мемлекеттік қызметтің беделін түсіретін тәртіптік теріс қылық болып табылады.

Талдау көрсеткендей, жұмыс берушілер «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) және 5) тармақшаларын мазмұны жағынан ажыратпайды және қызметкер тәртіптік теріс қылық жасаған кезде оған екі тармақшаны да телиді. Кейбір соттар дауларды шешу кезінде осы қателікті қайталайды.

С. «Павлодар қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасы» РММ басшысы лауазымын атқарған. Павлодар облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің 2021 жылғы 2 маусымдағы бұйрығымен С.-ға «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) және 5) тармақшаларында көзделген мемлекеттік қызметтің беделін түсіретін тәртіптік теріс қылық жасағаны үшін жұмыстан шығару түріндегі тәртіптік жаза қолданылған.

Қызметтік тергеп-тексеру барысында Басқарма тарапынан «Б» ЖШС-нің атына 9,6 млн теңге сомасындағы бұзушылықтарды жою туралы хабарлама жіберілгені, оны орындамауына байланысты аталған заңды тұлғаның шығыс операциялары тоқтатылғаны анықталған.

ЖШС басшылығы берешекті төлеуді қаламай, шотта тұрған ақша қаражатын кейіннен шығару үшін шектеулерді алып тастау жолдарын іздей бастаған, осы мақсатта ЖШС директоры С.-ға жүгінген.

С. ЖШС директорына шотты бұғаттан шығарып, ондағы қаражатты қолма-қол ақшаға айналдыруға мүмкіндік беретін тәсілдерді түсіндірген, кейіннен өзінің қарамағындағы қызметкерлеріне ЖШС-ге шектеулерді алып тастауға жәрдем көрсетуді тапсырған. Нәтижесінде ЖШС салық берешегін өтегенге дейін шоттағы ақша қаражатын шешіп алуға мүмкіндік алған.

Бұйрықтың күшін жою және жұмысқа қайта орналастыру туралы талап арызды қанағаттандырудан бас тарта отырып, жергілікті соттар талап қоюшының әрекеттерінде «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) және 5) тармақшаларында көзделген тәртіптік теріс қылық белгілері бар екендігімен келіскен.

Алайда бұл жағдайда С.-ның әрекеттері аталған норманың 5) тармақшасының мазмұнымен толық қамтылады. Шешім қабылдау кезінде талап қоюшы «Б» ЖШС-не артықшылық берген жоқ, өйткені бас тартылған басқа тұлға болмаған.

Соттылық

Азаматтық процестік кодекстің 26-бабына сәйкес осы санаттағы азаматтық істерді аудандық және оларға теңестірілген соттар қарайды.

М. Шығыс Қазақстан облысының «Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы» ММ-не жұмысқа қайта орналастыру туралы талап қоюмен жүгінген.

Өскемен қалалық сотының 2021 жылғы 26 тамыздағы ұйғарымымен талап қою мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соттың соттауына жататындығына байланысты қайтарылған.

Апелляциялық сатыдағы сот төмендегідей негіздер бойынша сот ұйғарымының күші жойылуға жатады деп есептеген.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің (бұдан әрі – ӘРПК) 102-бабының 2-бөлігіне сәйкес соттарға әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен жария-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар сотталады. ӘРПК-нің 3-бабы 7-бөлігінің 2) тармақшасына сәйкес іс жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының азаматтық процестік заңнамасында көзделген істер әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға жатпайды.

Жария-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар – жария-құқықтық қатынастар субъектілері, билік пен бағыныстылық қатынастарындағы тараптардың арасындағы даулар, мұнда тараптардың біреуі екінші тарапқа қатысты жария өкілеттіктерге ие болады.

Ал М. мәлімдеген талаптың нысанасы еңбек шартын бұзу туралы бұйрықты даулау, бұрынғы лауазымына жұмысқа қайта орналастыру, жалақыны және моральдық зиянды өтеуді өндірумен байланысты еңбек дауы болып табылады.

Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының осы мәселе бойынша ұстанымын дұрыс деп тану қажет.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы да осы ұстанымды ұстанады. Оның 2022 жылғы 18 тамыздағы № 6ап/431 қаулысымен Жамбыл облысының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2021 жылғы 6 желтоқсандағы ұйғарымы және Жамбыл облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 12 қаңтардағы ұйғарымы күшінде қалдырылған.

Аталған сот актілерімен М.-ның «Тараз қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасы» РММ-не қызметтік тергеп-тексеру нәтижелері бойынша жасалған қорытындыны және тәртіптік комиссияның шешімін заңсыз деп тану туралы талабы ӘРПК-нің 138-бабы екінші бөлігінің 11) тармақшасы негізінде – істің әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға жатпайтындығына байланысты қайтарылған.

Жергілікті соттардың сот актілерін күшінде қалдыра отырып, кассациялық сатыдағы сот төмендегіні көрсеткен.

ӘРПК-нің 4-бабының 9) тармақшасының ережелеріне сәйкес әкімшілік талап қою (талап) – жария-құқықтық қатынастардан туындайтын бұзылған немесе дауланатын құқықтарды, бостандықтарды немесе заңды мүдделерді қорғау және қалпына келтіру мақсатында сотқа берілген талап.

Дауланып отырған қорытынды мен тәртіптік комиссияның шешімі жария-құқықтық қатынастар шеңберінде қабылданған мемлекеттік органның әкімшілік актілері болып табылмайды, талап қоюшы үшін құқықтар мен міндеттер туындатпайды және ұсынымдық сипатқа ие.

Сонымен қатар, аталған құжаттар талап қоюшының атқарып отырған лауазымынан босату туралы бұйрыққа дау айтуы кезінде сот актілерінде дәлелдемелер ретінде бағалау нысанасы болған.

Осы санаттағы даулардың соттылығы Азаматтық процестік кодекстің 29-бабында белгіленген жалпы қағидалар бойынша айқындалады – талап қоюлар жауапкердің орналасқан жері бойынша сотқа беріледі.

Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы К.-ның Қазақстан Республикасының Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігіне (бұдан әрі – ҚР) тәртіптік жаза қолдану туралы бұйрықтың күшін жою туралы талабы бойынша Өскемен қалалық сотының шешімін істің жауапкер орналасқан Астана қаласындағы сотта қаралуға жататындығына байланысты күшін жойған.

АПК-нің 30-бабы 12-бөлігіне сәйкес бірнеше жауапкерге қойылатын талап қоюлар талап қоюшының таңдауы бойынша жауапкерлердің бірінің орналасқан жері бойынша берілуі мүмкін.

Е. сотқа Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Көліктегі полиция департаменті» РММ-не және «Қандыағаш станциясының полиция бөлімі» ММ-не бұйрықтың күшін жою туралы талап қоюмен жүгінген.

Мұғалжар аудандық сотының ұйғарымымен іс жауапкер – Көліктегі полиция департаментінің орналасқан жері бойынша Астана қаласының Сарыарқа аудандық сотына соттылығы бойынша жіберілген.

Бірінші сатыдағы соттың ұйғарымының күшін жоя отырып, апелляциялық сот іс бойынша екінші жауапкер талап қоюшы еңбек қатынастарында тұрған «Қандыағаш станциясының полиция бөлімі» ММ екенін, сондықтан талап қоюшының талап қоюды жауапкерлердің бірінің орналасқан жері бойынша беруі оның құқығы болып табылатынын көрсеткен.

 Мемлекеттік баж

Салық кодексінің 616-бабының 1) тармақшасына сәйкес соттарда мемлекеттік баж төлеуден талап қоюшылар – еңбекақы сомаларын өндіріп алу туралы талап қоюлар және еңбек қызметіне байланысты өзге де талаптар бойынша босатылады.

Осыған байланысты бұйрықты заңсыз деп тану және оның күшін жою, бұрынғы лауазымына қайта орналастыру және амалсыз бос жүрген уақыты үшін жалақыны өндіріп алу, сондай-ақ өзге де төлемдерді (төленбеген жалақыны, пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақыны және т.б.) өндіріп алу туралы талаптар бойынша талап қоюшы мемлекеттік баж төлемейді.

Сонымен бірге, еңбек заңнамасында моральдық зиянның өтемақысын өндіріп алу мүмкіндігі көзделмегенін ескеру қажет. Мұндай талаптарды қанағаттандыру кезінде соттар Жоғарғы Соттың «Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы» нормативтік қаулысының 14-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасы Конституциясының 24-бабын және Азаматтық кодекстің 47-тарауының нормаларын (951, 952-баптар) басшылыққа алады. Осыған байланысты моральдық зиянның өтемақысын өндіріп алу туралы талапты қамтитын талап қою арыздарынан мүліктік емес сипаттағы талап ретінде айлық есептік көрсеткіштің (бұдан әрі – АЕК) 50 пайызы мөлшерінде мемлекеттік баж алынады.

Азаматтық процестік кодекстің 117-бабына сәйкес талап қоюшы төлеуден босатылған мемлекеттік баж, сондай-ақ істі жүргізуге байланысты шығындар сот шығындарын төлеуден босатылмаған жауапкерден талаптың қанағаттандырылған бөлігіне толық немесе пропорционалды түрде мемлекет кірісіне өндіріп алынады.

Жоғарғы Соттың «Қазақстан Республикасы соттарының азаматтық істер бойынша сот шығындары туралы заңнаманы қолдануы туралы» нормативтік қаулысының 16-тармағына сәйкес мемлекеттік баж мөлшерлемесі талап қоюшының жеке немесе заңды тұлға болуына қарай айқындалады.

Осыған байланысты жалақыны өндіріп алу туралы талап қанағаттандырылған жағдайда жауапкерден мемлекет кірісіне талап қою сомасының 1 пайызы мөлшерінде мемлекеттік баж, сондай-ақ барлық мүліктік емес сипаттағы талаптар бойынша АЕК-тің 50 пайызы мөлшерінде мемлекеттік баж өндіріп алынуға жатады.

АПК-нің 109-бабына сәйкес шешім пайдасына шығарылған тарапқа сот басқа тараптан іс бойынша шеккен барлық сот шығындарын тағайындайды.

Заңды тұлғаның қызметкерге материалдық зиянды өтеу туралы талабы қанағаттандырылған жағдайда қызметкерден талап қоюшының пайдасына талап қоюшы төлеген талап қою сомасының 3 пайызы мөлшеріндегі мемлекеттік баж өндіріп алынуға жатады.

Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының 2023 жылғы 22 ақпандағы № 3 нормативтік қаулысымен Салық кодексінің 610-бабы 2-тармағының «осындай даулар бойынша әкімшілік талап қоюды, талап қою арызын (арызды) беру кезінде» деген сөздері Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының 2-тармағына және 14-бабына сәйкес келмейді деп танылды, өйткені олар әркімнің өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғауға арналған конституциялық құқығын кемсітуге және шектеуге алып келеді.

Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 20 наурыздағы № 213-VII ҚРЗ Заңымен Салық кодексінің 610-бабына өзгерістер енгізіліп, оның 2-тармағы мынадай редакцияда жазылды:

«Аралық сот шешімдерінің күшін жою және аралық соттардың және шетелдік соттардың шешімдерін мәжбүрлеп орындауға атқарушылық парақтарды беру мәселелері бойынша ұйғарымдарға, сондай-ақ мүліктік емес және мүліктік сипаттағы даулар бойынша соттардың шешімдері мен қаулыларына кассациялық тәртіппен сот актілерін қайта қарау туралы өтінішхаттардан мемлекеттік баж өтінішхат беруші субъект үшін осы баптың 1-тармағында белгіленген мемлекеттік баждың тиісті мөлшерлемесінің 50 пайызы мөлшерінде алынады».

Бұдан қызметкер – жауапкерден материалдық зиянды өтеу туралы сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарау туралы өтінішхат берілген кезде жеке тұлғалар үшін белгіленген мемлекеттік баждың тиісті мөлшерлемесінің 50 пайызы мөлшерінде мемлекеттік баж алынуға жататыны, яғни талап қою сомасының 3 пайызы емес, 1 пайызы мөлшерінде алынатыны туындайды.

Дауды сотқа дейін реттеу тәртібі және сотқа жүгіну мерзімі

Еңбек кодексінің 159-бабында жеке еңбек дауын келісу комиссиясының қарауы арқылы дауды міндетті түрде сотқа дейін реттеу тәртібі көзделген.

Сонымен бірге, аталған нормада бірқатар ерекшеліктер қарастырылған.

Осы Кодексте айқындалған тәртіппен жеке еңбек дауларын қарау үшін келісу комиссиясын құру туралы талап еңбек қатынастары Қазақстан Республикасының арнайы заңдарында және өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген ерекшеліктер ескеріле отырып Қазақстан Республикасының Еңбек кодексімен реттелетін жекелеген санаттағы қызметкерлерге, оның ішінде әскери қызметтегілерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, мемлекеттік қызметшілерге қолданылмайды.

Осылайша, заңда мемлекеттік қызметшілер мен құқық қорғау органдары қызметкерлері үшін еңбек дауларын сотқа дейін шешу тәртібі көзделмеген.

А. сотқа Шығыс Қазақстан облысының «Денсаулық сақтау басқармасы» ММ-не бұйрықтың күшін жою туралы талап қоюмен жүгінген.

Өскемен қалалық сотының 2021 жылғы 25 наурыздағы ұйғарымымен талап қою АПК-нің 152-бабы 1-бөлігінің 1) тармақшасы негізінде қайтарылған.

Сот талап қоюды қайтаруды даудың жауапкердің келісу комиссиясында қаралуға тиіс екендігімен негіздеген.

Сот ұйғарымына шағым жасалмағанымен, Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы өзінің талдауында дұрыс көрсеткендей, аталған ұйғарым Еңбек кодексінің 159-бабы 1-тармағының талаптарына қайшы келеді.

Өзге ұстанымды Алматы облыстық соты білдірген.

Қонаев қалалық сотының 2022 жылғы 17 тамыздағы ұйғарымымен С.-ның Қонаев (Қапшағай) қаласының әкіміне жұмысқа қайта орналастыру туралы талабы бойынша азаматтық іс АПК-нің 279-бабының 1) тармақшасы негізінде қараусыз қалдырылған.

Алматы облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 16 қарашадағы ұйғарымымен бірінші сатыдағы соттың ұйғарымы өзгеріссіз қалдырылған.

Соттар өз шешімдерін Еңбек кодексінің 159-бабының 1 және 2-тармақтарының мәніне сәйкес дауларды келісу комиссиясында міндетті түрде қарау көзделгендігімен негіздеген. Бұл ретте соттар келісу комиссиясын құру туралы талаптың мемлекеттік қызметшілерге қолданылмайтынын ескермеген.

Павлодар облыстық соты құқық қорғау органдарында келісу комиссияларын құруды заңнамалық деңгейде көздеуді ұсынады, бұл ұжым ішінде туындаған жанжалды жергілікті жерде қысқа мерзімде шешуге мүмкіндік береді.

Мұндай ұсыныс даулы болып көрінеді, өйткені «Құқық қорғау қызметі туралы» Заңның 4-бабына сәйкес құқық қорғау қызметінің арнайы қағидаттарының бірі дара басшылық және субординация (бағыныстылық) қағидаты болып табылады, бұл құқық қорғау органының қатардағы қызметкерлері мен басшыларының арасынан тең негізде келісу комиссиясын құру мүмкіндігін жоққа шығарады.

«Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның 4-бабы 1-тармағының 10) тармақшасына сәйкес мемлекеттік қызметтің негізгі қағидаттарының бірі жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдар өз құзыреті шегінде қабылдаған шешімдерді бағынысты мемлекеттік қызметшілер мен төмен тұрған мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері үшін орындаудың міндеттілігі болып табылады.

Солтүстік Қазақстан облыстық сотының мемлекеттік қызметшілер мен құқық қорғау органдары қызметкерлері үшін дауды шешудің міндетті сотқа дейінгі тәртібі ретінде бағыныстылық тәртібімен жоғары тұрған лауазымды адамдарға, жоғары тұрған органдарға жүгінуді енгізу туралы ұсынысымен келісуге болады. Қазіргі уақытта мұндай құқық балама ретінде көзделген («Құқық қорғау қызметі туралы» Заңның 15-бабының 11) тармақшасы, «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның 61-бабының 5-тармағы).

Еңбек кодексінің 160-бабына сәйкес осы Кодекске сай жеке еңбек дауларын қарау жөніндегі келісу комиссиясына жүгінбестен сотқа жүгінуге құқығы бар еңбек қатынастарына қатысушылар үшін мынадай мерзімдер белгіленген:

жұмысқа қайта орналастыру туралы даулар бойынша – еңбек шартын тоқтату туралы жұмыс беруші актісінің көшірмесін табыс еткен немесе табыс етілгені туралы хабарламасы бар тапсырыс хатпен пошта арқылы жіберген күннен бастап үш ай;

басқа еңбек даулары бойынша – қызметкер, оның ішінде бұрын еңбек қатынастарында болған қызметкер өз құқығының бұзылғаны туралы білген немесе білуге тиіс болған күннен бастап бір жыл.

Солтүстік Қазақстан облысы Полиция департаменті бастығының 2020 жылғы 24 желтоқсандағы бұйрығымен С. ішкі істер органдарынан жұмыстан шығарылған. Талап қоюшы сотқа 2022 жылғы 11 ақпанда жүгінген.

Петропавл қаласының № 2 сотының 2022 жылғы 11 наурыздағы шешімімен талап қоюды қанағаттандырудан бас тартылған.

Бірінші сатыдағы сот талап қоюшының Еңбек кодексінің 160-бабының 1) тармақшасында көзделген сотқа жүгіну мерзімін дәлелді себептерсіз өткізіп алғаны туралы қорытындыға негізді түрде келген.

Орал қаласының № 2 сотының 2021 жылғы 24 қыркүйектегі шешімімен, апелляциялық сатының қаулысымен өзгеріссіз қалдырылған, Ж.-ның «Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары қызметі» ММ-не жұмысқа қайта орналастыру туралы талап қоюын қанағаттандырудан бас тартылған.

Талап қоюшы 2017 жылғы 24 ақпандағы бұйрықпен жұмыстан босатылуына дау айтқан. Алдын ала сот отырысында жауапкердің өкілі талап қою мерзімін қолдану туралы өтінішхат берген, ал талап қоюшы мерзімді өткізіп алудың дәлелді себептерін растайтын дәлелдемелер ұсынбаған. Осы мән-жай талап қоюды қанағаттандырудан бас тартуға негіз болған.

Талап қою мерзімін қалпына келтіруге негіздердің бар-жоғы туралы мәселені шешу кезінде Батыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 185-бабын басшылыққа алу қажет деген пікірімен келісу керек.

Нормативтік құқықтық база

Жинақталып отырған санаттағы істерді қарау кезінде қолданылуға жататын негізгі нормативтік құқықтық актілер мыналар болып табылады:

Қазақстан Республикасының Конституциясы;

Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсандағы Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім); Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 1 шілдедегі Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім) (бұдан әрі – АК);

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 31 қазандағы № 377-V Азаматтық процестік кодексі (бұдан әрі – АПК);

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы № 414-V ҚРЗ Еңбек кодексі (бұдан әрі – Еңбек кодексі);

Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 25 желтоқсандағы № 120-VI ҚРЗ «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Кодексі (бұдан әрі – Салық кодексі);

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы № 416-V ҚРЗ «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңы (бұдан әрі – «Мемлекеттік қызмет туралы» Заң);

Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 6 қаңтардағы № 380-IV «Құқық қорғау қызметі туралы» Заңы (бұдан әрі – «Құқық қорғау қызметі туралы» Заң);

Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 23 сәуірдегі № 199-V ҚРЗ «Ішкі істер органдары туралы» Заңы;

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы;

Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы № 153 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Әдеп кодексі;

Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы № 152 Жарлығы, онымен: мемлекеттік қызметшілер қызметін бағалауды жүргізу қағидалары мен мерзімдері; ротацияны жүргізу қағидалары мен мерзімдері, ротацияға жататын мемлекеттік қызметшілердің санаттары мен лауазымдары; мемлекеттік қызметшілерге тәртіптік жаза қолдану қағидалары бекітілген;

Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының нормативтік қаулылары:

2023 жылғы 6 наурыздағы № 4 «Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңының 16-бабы 3-тармағының 6) тармақшасын Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін қарау туралы»;

2023 жылғы 22 ақпандағы № 3 «Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 25 желтоқсандағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Кодексінің 610-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы мен 2-тармағын Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін қарау туралы».

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулылары:

2017 жылғы 6 қазандағы № 9 «Соттардың еңбек дауларын шешу кезінде заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы»;

2015 жылғы 27 қарашадағы № 7 «Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы»;

2003 жылғы 11 шілдедегі № 5 «Азаматтық істер бойынша сот шешімі туралы»;

2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 9 «Қазақстан Республикасы соттарының азаматтық істер бойынша сот шығындары туралы заңнаманы қолдануы туралы».

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2011 жылғы 27 мамырдағы № 246 «Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарында қызмет өткерудің кейбір мәселелері» туралы бұйрығы (бұдан әрі – № 246 Бұйрық). Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2022 жылғы 22 қазандағы № 830 бұйрығымен күші жойылды.

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы