Қызметтік тергеу барысында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасау жұмыстан шығаруға негіз болып табылмайды.
Е.сотқа "Батыс Қазақстан облысының Ішкі істер департаменті" мемлекеттік мекемесіне (бұдан әрі-ІІД) бұйрықтың күшін жою, жұмысқа қайта оралу және мәжбүрлі сабаққа қатыспағаны үшін жалақыны өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінді. Талап - арыздар жұмыстан шығарудың негізі сақтандыру компаниясының қызметкерлерімен қылмыстық келісімде болған кезде Б.және В. азаматтарына көлік құралын жүргізу бойынша тестілеу мен емтихан тапсырусыз жүргізуші куәліктерін алуға жәрдемдесу болып табылатындығын дәлелдеді. Бұл жағдайлар 2013 жылғы 4 шілдедегі қызметтік тергеу қорытындысының материалдарымен расталды. Сондықтан ІІД - нің 2012 жылғы 12 шілдедегі № 164 бұйрығымен ол сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасауға байланысты "құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-заң) 80-бабы 1-тармағының 14) тармақшасы негізінде ішкі істер министрлігінің органдарынан босатылды. Осы факті бойынша ҚК 314-бабының 1-бөлігі және 307-бабының 2-бөлігі бойынша қылмыстық іс қозғалды. Алайда, алдын ала тергеу барысында ҚІЖК-нің 37-бабы 1-бөлігінің 2) тармақшасы негізінде қылмыс құрамының болмауына байланысты қылмыстық істі тоқтату туралы қаулы шығарылды. Шындығында, аталған мән-жайлар қылмыстық іс бойынша алдын ала тергеу барысында расталған жоқ. Е.қызметтік тергеу қорытындысы істің нақты мән-жайларына сәйкес келмейді деп санайды, өйткені осы қорытынды шығарылғанға дейін қылмыстық іс бойынша алдын ала тергеу аяқталған жоқ. Сондықтан жұмыстан босату туралы бұйрық заңсыз болып табылады, өйткені ол 2013 жылғы 4 шілдедегі қызметтік тергеудің қорытындысы негізінде шығарылды. Осыған байланысты, соттан 2013 жылғы 12 шілдедегі № 164 ж бұйрықты заңсыз деп тануды, жұмыста қалпына келтіруді және мәжбүрлі сабаққа келмегені үшін жалақыны өндіріп алуды сұрады. Батыс Қазақстан облысы Орал қаласының № 2 сотының 2014 жылғы 4 қыркүйектегі шешімімен Е. искус қанағаттандырылды.
Қызметтік тергеу барысында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасау жұмыстан шығаруға негіз болып табылмайды.
Сот қаулы етті: - ІІД-нің 2013 жылғы 12 шілдедегі № 164 ж бұйрығы Е. - ны жұмыстан шығару бөлігінде заңсыз деп танылсын және күші жойылсын; - ІІД Жол полициясы басқармасының тіркеу-емтихан жұмысы бөлімінің (бұдан әрі-ПІБ ОРЭР) мемлекеттік автоинспекторы лауазымындағы бұрынғы жұмысында Е. қалпына келтірілсін; - ІІД-ден Е. пайдасына мәжбүрлі еңбекақыны өндіріп алсын. - ІІД-ден мемлекет кірісіне 7 901 теңге сомасында мемлекеттік баж өндіріп алынсын. Батыс Қазақстан облыстық сотының апелляциялық және кассациялық сот алқаларының қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалдырылды. Жоғарғы Соттың азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалау сот алқасы жергілікті соттардың сот актілерінің күшін жойды, өйткені іс бойынша талапты қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім қабылданды. Іс материалдарынан Е.ІІД ПІБ ОРЭР мемлекеттік автоинспекторы лауазымында жұмыс істегені шығады. 2013 жылғы 12 шілдедегі бұйрықпен Е.сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін Заңның 80-бабы 1-тармағының 14) тармақшасының негізінде жұмыстан шығарылды. Жұмыстан босату себебімен келіспей, Талапкер 2014 жылдың 24 шілдесінде сотқа жүгінді. Е. - нің талаптарын қанағаттандыра отырып, бірінші сатыдағы сот жауапкер талапкердің сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәсін анықтамай, оны жұмыстан шығару туралы шешім қабылдады деп негіздеді. Сонымен қатар, талапкердің сыбайлас жемқорлық теріс қылық жасаудағы алдын ала тергеу органдарының кінәсі сол кезде дәлелденген жоқ. Сот талап қоюшының ескіру мерзімін дәлелді себеппен өткізіп алды деп есептеді, өйткені ол өзіне қатысты қозғалған қылмыстық іс бойынша іс жүргізу шешімінің түпкілікті қабылдануын күтті. Сот талапкерге қатысты тәртіптік жаза қылмыстық істі тоқтату туралы іс жүргізу шешімі қабылданғаннан кейін қолданылуы мүмкін деп есептеді. Апелляциялық және кассациялық сатылар сот шешімін өзгеріссіз қалдырып, бірінші сатыдағы соттың қорытындыларымен келісті. Қадағалау алқасы соттардың қорытындылары заңсыз, құқық нормаларын дұрыс түсіндірмеуге негізделген және іс бойынша белгіленген нақты мән-жайларға сәйкес келмейді деп санайды. АІЖК-нің 218-бабына сәйкес сот шешімі заңды және негізделген болуы тиіс. "Сот шешімі туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі № 5 нормативтік қаулысының 5-тармағына сәйкес ШЕШІМ іс жүргізу құқығы нормаларын сақтай отырып және материалдық құқық нормаларына толық сәйкес шығарылған кезде заңды болып табылады. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының № 8/2015 Бюллетені 19 "сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабының мағынасынан мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың немесе оларға теңестірілген адамдардың тармақшаларда көрсетілгендердің кез келгенін жасағаны жөн 2), 3), 4), 5), 9), 13), 13-1) осы баптың 1-тармағында, егер ол қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілерін қамтымаса, заңда белгіленген тәртіппен қызметінен босатуға немесе мемлекеттік функцияларды орындауды тоқтатуға әкеп соғады.
Қызметтік тергеу барысында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасау жұмыстан шығаруға негіз болып табылмайды.
Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 257-бабына сәйкес әскери қызметтегі адамдардың, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдары қызметкерлерінің еңбегі осы Кодексте қызметке кірудің, оны өткерудің және тоқтатудың ерекше шарттары мен тәртібін, ерекше еңбек жағдайларын, еңбекақы төлеу шарттарын белгілейтін Қазақстан Республикасының арнаулы заңдарында және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінде көзделген ерекшеліктермен реттеледі еңбек, сондай-ақ қосымша жеңілдіктер, артықшылықтар мен шектеулер. Жоғарыда көрсетілгендей, талапкер Заңның 80-бабы 1-тармағының 14) тармақшасы бойынша (сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін) ішкі істер органдарынан босатылды. Қызметтік тергеу жүргізу кезінде белгіленген У.және Б. азаматтарына автокөлік құралын жүргізу бойынша тестілеу мен емтихан тапсырусыз жүргізуші куәліктерін алуға жәрдемдесу фактілері жұмыстан шығаруға негіз болды. Іс материалдары, шын мәнінде, В. және Б. азаматтарының өтініші негізінде талапкерге қатысты қозғалған қылмыстық іс екенін анықтады. ҚК-нің 307-бабының 2-бөлігінде және 314-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыс белгілері бойынша қылмыс құрамының болмауына байланысты тоқтатылды. А. және Х. қатысты қозғалған қылмыстық іс (ҚК 177-бабының "а, б" тармағының 2-бөлігінде көзделген қылмыс белгілері бойынша) тараптардың татуласуына байланысты тоқтатылды. А. және Х. - бұл көлік құралын жүргізу бойынша тестілеу мен емтихан тапсырусыз жүргізуші куәлігін алғаны үшін В. және Б. - ның ақшасы берілген адамдар. Бұл ретте болашақта У. және Б. жала жапқаны немесе көрінеу жалған айғақтар бергені үшін жауапқа тартылған жоқ, бұл аталған адамдар талапкерді келіскен деген қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Алайда, талап қоюды қанағаттандыру туралы шешім қабылдай отырып, сот жауапкердің қылмыстық жазаланатын іс-әрекет жасағаны үшін емес, "сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін талапкерді тәртіптік жауаптылыққа тартқанын назарға алмады.
Қызметтік тергеу барысында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасау жұмыстан шығаруға негіз болып табылмайды.
Жасалған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактісі орын алып, жауапкер жүргізген қызметтік тергеу барысында өз растауын тапты, сондай-ақ істе бар дәлелдемелермен расталады. Демек, жауапкер талап қоюшыға Заңның 80-бабы 1-тармағының 14) тармақшасы бойынша жұмыстан босату түріндегі жазаны заңды және негізді түрде енгізді, бұл ретте жауапкер жаза қолдана отырып, талап қоюшыны жауапқа тарту мерзімдері мен рәсімдері бөлігінде заңды бұзуға жол бермеді. Сонымен қатар, сотқа жүгінген талапкер Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 172-бабында белгіленген талап қою мерзімін өткізіп алды, ал сот бұл мерзімді заңсыз қалпына келтірді, өйткені мерзімді қалпына келтіруге дәлелді себеп болмағандықтан, іс материалдарында мұндай дәлелдер жоқ.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
