Құқық қорғау органының беделін түсіретін тәртіптік теріс қылықтар / кез келген тәртіптік теріс қылық жұмыстан шығару түріндегі жазаға әкеп соқтырмайды

 Құқық қорғау органының беделін түсіретін тәртіптік теріс қылықтар ("құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 80-бабы 1-тармағының 13) тармақшасы кез келген тәртіптік теріс қылық жұмыстан босату түріндегі жазаға әкеп соқтырмайды, ал Әдеп кодексінің нормаларын бұзу "құқық қорғау қызметі туралы" заңда тәртіптік жазаның осы түрін қолданудың дербес негізі ретінде мүлдем көзделмеген Қазақстан Республикасының Құқық қорғау қызметіне кіруге, оның өтуіне және тоқтатылуына байланысты қоғамдық қатынастарды реттейді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы құқық қорғау органдары қызметкерлерінің құқықтық жағдайын (мәртебесін), материалдық қамтамасыз етілуін және әлеуметтік қорғалуын айқындайды.

"Құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 79-бабының 1) тармақшасына сәйкес құқық қорғау органдарында қызметті тоқтату үшін негіздердің бірі сол заңда белгіленген тәртіппен жұмыстан шығару болып табылады.

Құқық қорғау органдарының қызметкерлерін жұмыстан шығару негіздерінің тізбесі "құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 80-бабында көзделген және толық болып табылады, өйткені бұл нормада "Мемлекеттік қызмет туралы" Заңның 61-бабынан айырмашылығы құқық қорғау органының қызметкері Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де негіздер бойынша жұмыстан шығарылуы мүмкін екендігі көрсетілмеген.

Жоғарыда аталған заңдардың жүйелі түсіндірмесінен құқық қорғау қызметін тоқтатуға байланысты қатынастар тек "құқық қорғау қызметі туралы" Заңмен реттеледі "құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 80-бабында құқық қорғау органының қызметкерін мемлекеттік қызметке емес, құқық қорғау органына кір келтіретін теріс қылық жасау сияқты жұмыстан босату үшін осындай негіз көзделгені шығады.

А. Ақтөбе қаласының ІІБ полиция бөлімінің аға тергеушісі лауазымына тағайындалды. Ол ҚК-нің 188-бабы 2-бөлігінің 1), 3) тармақшаларында көзделген қылмыстық құқық бұзушылық белгілері бойынша г.және И. қатысты қозғалған қылмыстық істі тергеді.

Тергеу барысында А. И-ге қатысты қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді негізсіз тоқтатты.

2019 жылғы 10 желтоқсандағы "Мемлекеттік қызметшілердің Әдеп кодексінің 5-тармағының 13) тармақшасының, 5-тармағының 2) тармақшасының талаптарын бұзғаны және "Мемлекеттік қызмет туралы" Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) тармақшасында көзделген мемлекеттік қызметке кір келтіретін теріс қылық жасағаны үшін, күдікті А. ю. Илющенкоға дайындық және қылмыстық істі тоқтату және оны қылмыстық жауаптылықтан босату туралы шешім қабылдау үшін А. жұмыстан босатылды.

Ақтөбе облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2020 жылғы 3 маусымдағы қаулысымен өзгертусіз қалған Ақтөбе қаласы сотының 2020 жылғы 5 наурыздағы шешімімен А. - ның бұйрықтың күшін жою және жұмысқа қайта қабылдау туралы талабын қанағаттандырудан бас тартылды.

Бұл ретте соттар тергеуші А.қылмыстық қудалауды жүргізетін жауапты лауазымды тұлға ретінде жәбірленушінің құқықтары мен қылмыстық іс жүргізу заңының өзге де талаптары өрескел бұзылғанын, тергеудің объективтілігі мен жан-жақтылығы қамтамасыз етілмегенін атап өтті.

Сот актілерінің күшін жойып, істі жаңа қарауға жібере отырып (сот отырысының хаттамасының болмауына байланысты) Жоғарғы Соттың сот алқасы соттар А-ны жұмыстан шығару фактісін назардан тыс қалдырғанын көрсетті. "Мемлекеттік қызмет туралы" Заңның нормаларын бұзғаны үшін, бірақ "құқық қорғау қызметі туралы" Заңның нормаларын бұзғаны үшін, ал "мемлекеттік қызмет туралы" Заңның 3-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес бұл Заң Қазақстан Республикасының Құқық қорғау қызметі туралы заңнамалық актілерінде көзделген ерекшеліктермен құқық қорғау қызметін өткеретін мемлекеттік қызметшілерге қолданылады.

Полиция департаменті А. - ға мемлекеттік қызметші ретінде тәртіптік жаза қолдана отырып, Құқық қорғау органы қызметкерінің міндеттерін заңсыз, кінәлі орындамауға немесе тиісінше орындамауға, лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдалануға, қызметтік және еңбек тәртібін бұзуға, жұмыстан шығаруға әкеп соқтыратын нақты қандай жол берілгенін көрсетпеді.

Аталған бұйрықтың заңдылығына құқықтық баға бере отырып, жергілікті соттар кез-келген тәртіптік теріс қылық жұмыстан босату түрінде жаза қолдануға әкелмейтінін және Этикалық кодекстің нормаларын бұзу тәртіптік жазаның осы түрін қолданудың дербес негізі ретінде құқық қорғау қызметі туралы заңда мүлдем қарастырылмағанын тағы да ескермеді.

Жергілікті сот істі жаңа қараған кезде А. - ның талап - арыздары қанағаттандырылды.

"Құқық қорғау қызметі туралы" заңда "мемлекеттік қызмет туралы" Заңға сілтеме жасамай, құқық қорғау органының беделін түсіретін тәртіптік теріс қылық ұғымы берілген жеке норма бар екенін ескеру қажет (Заңның 80-бабының 2-тармағы

"Құқық қорғау қызметі туралы"). Демек, құқық қорғау органының қызметкері құқық қорғау органының беделін түсіретін теріс қылық жасалған жағдайда ғана "құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 80-бабы 1-тармағының 13) тармақшасы бойынша жұмыстан шығарылуы мүмкін.

Ақтөбе облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 13 сәуірдегі қаулысымен Ақтөбе қаласы сотының 2021 жылғы 2 ақпандағы шешімі жойылды, іс бойынша Ақтөбе облысының полиция департаментіне бұйрықты заңсыз деп тану, оның күшін жою және жұмыста қалпына келтіру туралы талапты қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарылды.

А. қару айналымын бақылау бөлімшесінің бөлім бастығы бола тұра, қаруды сақтауға және алып жүруге рұқсатты заңсыз бергені үшін "мемлекеттік қызмет туралы" Заңның 50-бабы 1-тармағының 4) тармақшасы негізінде жұмыстан шығарылды.

Апелляциялық сатыдағы сот рұқсатты заңсыз беру фактісі өзінің растауын таппағанын, полиция департаменті "мемлекеттік қызмет туралы" заңды негізсіз қолданғанын, бұйрықта "құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 80-бабында көзделген жұмыстан босату негіздері келтірілмегенін анықтады.

Сонымен қатар, алқа Департаменттің тәртіптік жауапкершілікке тарту мерзімін бұзғанын атап өтті. Талапкерге жасалған теріс қылық 2019 жылдың 1 қазанында жасалды, ал жұмыстан босату туралы бұйрық 2020 жылдың 2 қазанында шығарылды. Бұл ретте алқа Заңның 57-бабының 10-тармағына дұрыс сілтеме жасады.

Сол кездегі қолданыстағы редакцияда заңда тәртіптік жаза тәртіптік теріс қылық анықталған күннен бастап бір айдан және тәртіптік теріс қылық жасалған күннен бастап алты айдан кешіктірілмей қолданылатыны көзделгенін ескеру қажет.

№136-VII заңмен Заңның 57-бабының 10-тармағына толықтырулар енгізілді:

Құқық қорғау органының беделін түсіретін теріс қылық жасағаны және осы Заңда көзделген қызметтік тәртіпті өрескел бұзғаны үшін тәртіптік жаза тәртіптік теріс қылық анықталған күннен бастап үш айдан кешіктірілмей қолданылады және тәртіптік теріс қылық жасалған күннен бастап бір жылдан кешіктірілмей қолданыла алмайды.

Сондай-ақ, мерзімнің өтуі басталатын тәртіптік теріс қылық анықталған күн қызметкер қызмет бойынша бағынатын адамға тәртіптік жаза қолдану құқығы берілгеніне немесе берілмегеніне қарамастан тәртіптік теріс қылық жасағаны туралы белгілі болған күн болып есептеледі.

Сондай-ақ, №136-VII Заңға өзгерістер енгізілгеннен кейін құқық қорғау органының беделін түсіретін тәртіптік теріс қылық ұғымын қамтитын "құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 80-бабының 2-тармағы жаңа редакцияда жазылғанын есте ұстаған жөн.

Соттылық

АІЖК-нің 26-бабына сәйкес осы санаттағы азаматтық істерді аудандық және оларға теңестірілген соттар қарайды.

М. "Шығыс Қазақстан облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы" ММ-ге жұмысқа қайта қабылдау туралы талап арызбен жүгінді.

Өскемен қалалық сотының 2021 жылғы 26 тамыздағы ұйғарымымен талап қою оның соттылығына байланысты мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотқа қайтарылды.

Апелляциялық сатыдағы сот соттың ұйғарымын мынадай негіздер бойынша күшін жоюға жататын деп санады.

Соттарға әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік - процестік кодексінің (бұдан әрі – АППК) 102-бабының 2-бөлігіне сәйкес жария-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар сотталады. Іс жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу заңнамасында көзделген істер АПК-нің 3-бабы 7-бөлігінің 2) тармақшасына сәйкес әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға жатпайды.

Қоғамдық-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар-бұл бір Тараптың екінші Тарапқа қатысты қоғамдық өкілеттіктері бар қоғамдық-құқықтық қатынастар, билік пен бағыну қатынастары субъектілері арасындағы даулар.

М. мәлімдеген талаптың мәні еңбек шартын бұзу туралы бұйрыққа дауласуға, бұрынғы лауазымын қалпына келтіруге, жалақыны өндіріп алуға және моральдық зиянды өтеуге байланысты еңбек дауы болып табылады.

Осы мәселе бойынша Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының ұстанымы дұрыс деп танылуы тиіс.

Осындай ұстанымды Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы ұстанады, оның 2022 жылғы 18 тамыздағы (6ап/431) қаулысымен Жамбыл облысының Мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2021 жылғы 6 желтоқсандағы ұйғарымы және Жамбыл облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 12 қаңтардағы ұйғарымы күшінде қалды.

Көрсетілген сот актілерімен М. - ның "Тараз қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер Басқармасы" РММ-не қызметтік тергеп-тексеру нәтижелері бойынша қорытындыны және тәртіптік комиссия шешімін АПК-нің 138-бабы екінші бөлігінің 11) тармақшасы негізінде заңсыз деп тану туралы талап арызы қайтарылды-іс әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға жатпайды.

Жергілікті соттардың сот актілерін күшінде қалдыра отырып, кассациялық сот мыналарды көрсетті.

АӨК - нің 4-бабы 9) тармақшасының ережелеріне сәйкес әкімшілік талап (талап) - жария-құқықтық қатынастардан туындайтын бұзылған немесе даулы құқықтарды, бостандықтарды немесе заңды мүдделерді қорғау және қалпына келтіру мақсатында сотқа берілген талап.

Шағымданатын тәртіптік комиссияның қорытындысы мен шешімі мемлекеттік органның жария-құқықтық тұрғыдан қабылданған өкімдік актілері болып табылмайды, талапкер үшін құқықтар мен міндеттерді туғызбайды, ұсынымдық сипатта болады.

Сонымен қатар, бұл құжаттар сот актілерінде талапкер атқарған қызметінен босату туралы бұйрыққа шағымданған кезде дәлел ретінде бағалау тақырыбы болды.

Осы санаттағы даулардың соттылығы АІЖК - нің 29-бабында белгіленген жалпы қағидалар бойынша айқындалады-талап-арыздар жауапкердің орналасқан жері бойынша сотқа беріледі.

Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы Өскемен қалалық сотының Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрлігіне (бұдан әрі-ҚР) жауапкердің Астана қаласында орналасқан жері бойынша істің қаралуына байланысты тәртіптік жаза қолдану туралы бұйрықтың күшін жою туралы іс бойынша шешімінің күшін жойды.

АІЖК-нің 30-бабының 12-бөлігіне сәйкес талапкердің таңдауы бойынша жауапкерлердің бірінің орналасқан жері бойынша бірнеше жауапкерге талап-арыздар қойылуы мүмкін.

Е.сотқа "ҚР Ішкі істер министрлігінің көліктегі полиция департаменті" РММ, "Қандығаш станциясының полиция бөлімі" ММ бұйрықтың күшін жою туралы талап арызбен жүгінді.

Мұғалжар аудандық сотының ұйғарымымен іс жауапкер - полиция департаментінің көліктегі орналасқан жері бойынша Астана қаласының Сарыарқа аудандық сотына соттылығы бойынша жіберілді.

Бірінші сатыдағы соттың ұйғарымының күшін жоя отырып, апелляциялық сот іс бойынша екінші жауапкер талапкер еңбек қатынастарында тұрған "Қандығаш станциясының полиция бөлімі" ММ екенін көрсетті, өйткені жауапкерлердің бірінің орналасқан жері бойынша талап қою талапкердің құқығы болып табылады.

Мемлекеттік баж

Салық кодексінің 616 – бабының 1) тармақшасына сәйкес соттарда мемлекеттік баж төлеуден-еңбекке ақы төлеу сомаларын өндіріп алу туралы талап-арыздар және еңбек қызметіне байланысты басқа да талаптар бойынша талапкерлер босатылады.

Демек, талап қоюшының заңсыз деп тану және бұйрықтың күшін жою, бұрынғы лауазымын қалпына келтіру және мәжбүрлі жұмыстан босатылған уақыт үшін жалақыны өндіріп алу, басқа төлемдерді (төленбеген жалақы, пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы және т.б.) өндіріп алу туралы талаптары бойынша мемлекеттік баж төленбейді.

Бұл ретте еңбек заңнамасында моральдық зиянды өтеуді өндіріп алу мүмкіндігі көзделмегенін ескеру қажет, мұндай талаптар қанағаттандырылған кезде соттар Жоғарғы Соттың "Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы" нормативтік қаулысының 14-тармағына сәйкес ҚР Конституциясының 24-бабын және АК-нің 47-тарауының (951, 952-баптар) нормаларын басшылыққа алады. Демек, моральдық зиянды өтеуді өндіріп алу туралы талапты қамтитын талап арыздардан мемлекеттік баж мүліктік емес сипаттағы талап ретінде айлық есептік көрсеткіштің (бұдан әрі – АЕК) 50% мөлшерінде алынады.

АІЖК-нің 117-бабына сәйкес талапкер төлеуден босатылған мемлекеттік баж, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізуге байланысты шығындар сот шығыстарын төлеуден босатылмаған жауапкерден талап қоюдың толық немесе қанағаттандырылған бөлігіне барабар мемлекет кірісіне өндіріп алынады.

"Қазақстан Республикасы соттарының азаматтық істер бойынша сот шығыстары туралы заңнаманы қолдануы туралы" Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысының 16 – тармағына сәйкес мемлекеттік баж ставкасы талапкердің жеке не заңды тұлға болып табылатынына байланысты айқындалады.

Демек, жауапкерден жалақыны өндіріп алу туралы талап қанағаттандырылған жағдайда, талап қою сомасының 1% мөлшерінде, сондай-ақ мүліктік емес сипаттағы барлық талаптар бойынша АЕК-тен 50% мөлшерінде мемлекет кірісіне мемлекеттік баж өндіріп алуға жатады.

АІЖК-нің 109-бабына сәйкес пайдасына шешім шығарылған тарапқа сот екінші жағынан іс бойынша шеккен барлық сот шығыстарын береді.

Заңды тұлғаның қызметкерге материалдық залалды өтеу туралы талап қоюы қанағаттандырылған жағдайда, талап қоюшының пайдасына талап қою сомасының 3% мөлшерінде өзі төлеген мемлекеттік баж өндіріп алуға жатады.

Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының 2023 жылғы 22 ақпандағы № 3 нормативтік қаулысымен Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының 2-тармағына және 14-бабына Салық кодексінің 610-бабы 2-тармағының "осындай даулар бойынша әкімшілік талап қою, талап қою арызын (арызын) беру кезінде" деген бөлігіндегі ережелеріне сәйкес келмейді деп танылды, бұл әркімнің конституциялық құқығына нұқсан келтіруге және шектеуге әкеп соғады өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғау.

Қазақстан Республикасының 2023 жылғы 20 наурыздағы № 213-VII ҚРЗ Заңымен Салық кодексінің 610-бабына өзгерістер енгізілді, 2-тармақ мынадай редакцияда жазылды: "сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарау туралы өтініштерден төрелік шешімдерінің күшін жою және төрелік пен шетелдік соттардың шешімдерін мәжбүрлеп орындауға атқару парақтарын беру мәселелері жөніндегі ұйғарымдарға, шешімдер мен мүліктік емес және мүліктік сипаттағы даулар бойынша соттардың қаулылары Мемлекеттік баж тиісті мемлекеттік баж мөлшерлемесінің 50 пайызы мөлшерінде алынады, өтініш субъектісі үшін осы баптың 1-тармағында белгіленген".

Бұдан шығатыны, жауапкер-қызметкерден материалдық залалды өтеу туралы сот актілерін қайта қарау туралы кассациялық өтініш берген кезде жеке тұлғалар үшін тиісті мемлекеттік баж мөлшерлемесінің 50% мөлшерінде мемлекеттік баж, яғни талап қою сомасының 3% емес, 1% өндіріп алуға жатады.

Дауды реттеудің сотқа дейінгі тәртібі және сотқа жүгіну мерзімі

Еңбек кодексінің 159-бабында келісу комиссиясының дауды қарауы арқылы жеке еңбек дауын реттеудің міндетті сотқа дейінгі тәртібі көзделген.

Сонымен қатар, бұл норма бірқатар ерекшеліктерді қамтиды.

Осы Кодексте айқындалған тәртіппен жеке еңбек дауларын қарау үшін келісім комиссиясын құру туралы талап арнаулы заңдарда және өзге де заңдарда көзделген ерекшеліктермен Қазақстан Республикасының Еңбек кодексімен реттелетін Жұмыскерлердің жекелеген санаттарына қолданылмайды

Қазақстан Республикасының, оның ішінде әскери қызметте тұрған арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдары қызметкерлерінің, мемлекеттік қызметшілердің нормативтік құқықтық актілерімен толықтырылады.

Осылайша, Заңда мемлекеттік қызметшілер мен құқық қорғау органдарының қызметкерлері үшін еңбек дауларын шешудің сотқа дейінгі тәртібі көзделмеген.

А.бұйрықтың күшін жою туралы "Шығыс Қазақстан облысының Денсаулық сақтау басқармасы" ММ - не сотқа жүгінді.

Өскемен қалалық сотының 2021 жылғы 25 наурыздағы ұйғарымымен талап арыз АІЖК-нің 152-бабы 1-бөлігінің 1) тармақшасы негізінде қайтарылды.

Сот талапты қайтаруды дауды жауапкердің келісу комиссиясы қарауы керек деп негіздеді.

Соттың ұйғарымына шағым жасалмады, алайда Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы өзінің талдауында дұрыс көрсеткеніндей, бұл ұйғарым Еңбек кодексінің 159 - бабы 1-тармағының талаптарына қайшы келеді.

Алматы облыстық соты өзге ұстанымды білдірді.

Қонаев қаласы сотының 2022 жылғы 17 тамыздағы ұйғарымымен АІЖК-нің 279-бабының 1) тармақшасының негізінде С.Қонаев қаласының әкіміне (Қапшағай) жұмысқа қайта қабылдау туралы талап қоюы бойынша азаматтық іс қараусыз қалдырылды.

Алматы облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 16 қарашадағы ұйғарымымен бірінші сатыдағы соттың ұйғарымы өзгеріссіз қалды.

Соттар өз шешімін Еңбек кодексінің 159-бабының 1 және 2-тармақтарының мәні бойынша келісу комиссиясында дауларды міндетті түрде қарау көзделгеніне негіздеді. Бұл ретте соттар келісім комиссиясын құру туралы талап мемлекеттік қызметшілерге қолданылмайтынын ескерген жоқ.

Павлодар облыстық соты заңнамалық деңгейде құқық қорғау органдарында келісім комиссияларын құруды көздеуді ұсынады, бұл ұжым ішіндегі қысқа мерзімде жергілікті жерлерде жанжалды шешуге мүмкіндік береді.

Мұндай ұсыныс даулы болып көрінеді, өйткені "құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 4-бабына сәйкес құқық қорғау қызметінің арнайы қағидаттарының бірі дара басшылық және бағыныстылық (бағыныстылық) қағидаты болып табылады, бұл құқық қорғау органының қатардағы қызметкерлері мен басшылары қатарынан тепе-тең негізде келісу комиссиясын құру мүмкіндігін болдырмайды.

"Мемлекеттік қызмет туралы" Заңның 4-бабы 1-тармағының 10) тармақшасына сәйкес мемлекеттік қызметтің негізгі қағидаттарының бірі жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдар өз өкілеттіктері шегінде қабылдаған шешімдерді бағынысты мемлекеттік қызметшілер мен төмен тұрған мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері үшін орындау міндеттілігі болып табылады;

Солтүстік Қазақстан облыстық сотының Мемлекеттік қызметшілер мен құқық қорғау органдарының қызметкерлері үшін бағыныстылық тәртібімен жоғары тұрған лауазымды адамдарға, жоғары тұрған органдарға жүгіну сияқты дауды шешудің сотқа дейінгі міндетті тәртібін енгізу туралы ұсынысымен келісуге болады. Қазіргі уақытта мұндай құқық балама ретінде көзделген ("құқық қорғау қызметі туралы" Заңның 15-бабының 11) тармақшасы, "мемлекеттік қызмет туралы"Заңның 61-бабының 5-тармағы).

Еңбек кодексінің 160-бабына сәйкес осы Кодекске сәйкес жеке еңбек дауларын қарау жөніндегі келісу комиссиясына жүгінбей сотқа жүгінуге құқылы еңбек қатынастарына қатысушылар үшін мынадай мерзімдер белгіленген:

жұмысқа қайта қабылдау туралы даулар бойынша-еңбек шартын тоқтату туралы жұмыс беруші актісінің көшірмесін тапсыру туралы хабарламасы бар тапсырыс хатпен тапсырылған немесе пошта арқылы жіберілген күннен бастап үш ай;

басқа еңбек даулары бойынша-қызметкер, оның ішінде бұрын еңбек қатынастарында болған қызметкер өз құқығының бұзылуы туралы білген немесе білуге тиіс болған күннен бастап бір жыл.

Солтүстік Қазақстан облысы полиция департаменті бастығының 2020 жылғы 24 желтоқсандағы бұйрығымен С. ішкі істер органдарынан босатылды. 2022 жылдың 11 ақпанында талапкер сотқа жүгінді.

Петропавл қаласы сотының 2022 жылғы 11 наурыздағы №2 шешімімен талап қоюды қанағаттандырудан бас тартылды.

Бірінші сатыдағы сот талапкер Еңбек кодексінің 160-бабының 1) тармақшасында көзделген сотқа жүгіну мерзімін дәлелсіз себептермен өткізіп алды деген қорытындыға келді.

Апелляциялық сатының қаулысымен өзгеріссіз қалған Орал қаласы №2 сотының 2021 жылғы 24 қыркүйектегі шешімімен "өрт сөндіру және авариялық - құтқару жұмыстары қызметі" ММ-нің жұмысқа қайта қабылдау туралы талап арызын қанағаттандырудан бас тартылды.

Талапкер 2017 жылғы 24 ақпандағы бұйрық бойынша жұмыстан босатуға қарсы шықты. Жауапкердің өкілі алдын ала тыңдауда талап қоюдың ескіру мерзімін қолдану туралы өтінішхатты мәлімдеген, талапкер мерзімді өткізіп алудың дәлелдерін ұсынбаған. Бұл жағдай талапты қанағаттандырудан бас тартуға негіз болды.

Батыс Қазақстан облыстық сотының сот алқасының талап қою мерзімін қалпына келтіру үшін негіздердің болуы не болмауы туралы мәселені шешкен кезде АК - нің 185-бабын басшылыққа алу керек деген пікірімен келіскен жөн.

Нормативтік база

Жалпыланған санаттағы істерді қарау кезінде қолдануға жататын негізгі нормативтік құқықтық актілер:

Қазақстан Республикасының Конституциясы;

1994 жылғы 27 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы бөлім); 1999 жылғы 1 шілдедегі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім) (бұдан әрі – АК);

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 31 қазандағы № 377 - V Азаматтық іс жүргізу кодексі (бұдан әрі – АІЖК);

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы № 414 - V ҚРЗ Еңбек кодексі (бұдан әрі-Еңбек кодексі);

Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық Кодексі) 2017 жылғы 25 желтоқсандағы № 120-VI ҚРЗ (бұдан әрі-Салық кодексі);

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы № 416-V ҚРЗ Заңы

"Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" (бұдан әрі-заң

"Мемлекеттік қызмет туралы");

Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 6 қаңтардағы № 380-IV Заңы

"Құқық қорғау қызметі туралы "(бұдан әрі - "құқық қорғау қызметі туралы" Заң);

Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 23 сәуірдегі № 199-V ҚРЗ Заңы

"Ішкі істер органдары туралы";

Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ Заңы

"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы";

Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы № 153 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексі;

Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы № 152 Жарлығы, онда: мемлекеттік қызметшілердің қызметін бағалауды жүргізу қағидалары мен мерзімдері; ротациялауды жүргізу қағидалары мен мерзімдері, ротациялауға жататын мемлекеттік қызметшілердің санаттары мен лауазымдары; мемлекеттік қызметшілерге тәртіптік жаза қолдану қағидалары бекітілген;

Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының нормативтік қаулылары: "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы "Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 6) тармақшасының Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін қарау туралы" 2023 жылғы 22 ақпандағы №3; "Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкестігін қарау туралы" Қазақстан Республикасы Конституциясының 2023 жылғы 6 наурыздағы № 4 "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" 2017 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі)610-бабы 2-тармағының;

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулылары:

"Еңбек дауларын шешу кезінде соттардың заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы "2017 жылғы 6 қазандағы №9;" Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы " 2015 жылғы 27 қарашадағы №7;" азаматтық істер бойынша сот шешімі туралы " 2003 жылғы 11 шілдедегі

№5; "Қазақстан Республикасы соттарының азаматтық істер бойынша сот шығыстары туралы заңнаманы қолдануы туралы" 2006 жылғы 25 желтоқсандағы №9.

"Қазақстан Республикасының Ішкі істер органдарында қызмет өткерудің кейбір мәселелері" туралы Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2011 жылғы 27 мамырдағы №246 бұйрығы (бұдан әрі – №246 бұйрық). Күші жойылды-Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2022 жылғы 22 қазандағы №830 бұйрығымен.

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы