Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы даулар бойынша мемлекеттік баж төлеу
Сотта қарау үшін тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктері, қауымдастықтар (одақтар) тұтынушылардың мүдделері үшін қоятын тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы даулар бойынша талаптарға мемлекеттік баж салынбайды ("салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі –бұдан әрі-ҰК) 616-бабының 11) тармақшасы, Заңның 42-бабы). Тұтынушылар бұзылған құқықтарды қалпына келтіру туралы талап-арызбен сотқа өз бетінше жүгінген кезде мемлекеттік баж төлеуден босатылмайды. Сонымен қатар, АІЖК-нің 106-бабының 3-бөлігі соттың тиісті ұйғарым шығару жолымен азамат Берген тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы талап-арыздар бойынша мемлекеттік баж төлеуді кейінге қалдыру міндетін көздейді. Жалпылау көрсеткендей, АІЖК-нің көрсетілген нормасын тек Маңғыстау облысының соттары ғана белсенді қолданады-жеке тұлғалар берген тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы талап-арыздар АІЖК-нің 106-бабының 3-бөлігіне сәйкес мемлекеттік бажды төлеуді кейінге қалдыруды қолдана отырып, тиісті ұйғарым шығару жолымен мемлекеттік баж төлемей қабылданады. Даудың мәні бойынша шешім қабылдаған кезде сот ұтылған тараптан мемлекеттік баж төлеуге байланысты шығыстарды өндіріп алады. Бірқатар соттарда осы норманы қолдану туралы мәселе туындады – мемлекеттік бажды төлеуді кейінге қалдыру туралы көрсетілген ұйғарымды шығару талапкердің ұстанымына қарамастан соттың міндеті болып табыла ма, не ол талапкердің өтініші негізінде шығарылады ма, АІЖК-нің 106-бабының 3-бөлігінің тура түсіндірмесінен аталған ұйғарымды сот өтініш білдіргеніне қарамастан шығаруы тиіс деп есептейміз бұл туралы талап қоюшы, егер талап қою кезінде мемлекеттік баж төленбесе. Егер талап қоюшы – тұтынушы талап қою кезінде мемлекеттік бажды төлеген болса, онда оны төлеу бойынша шығыстар шешім шығарылған кезде ұтылған тараптан жалпы тәртіппен бөлінеді.
Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы даулар бойынша мемлекеттік баж төлеу
Мүліктік емес сипаттағы талап арыздардан тұтынушы үшін 0,5 АЕК мемлекеттік баж мөлшерлемесі көзделген, мысалы, шартты бұзу туралы талап бойынша; моральдық зиянның өтемақысын ақшалай түрде өндіріп алу туралы – 0,5 АЕК; тауар (қызметтер, жұмыстар), тұрақсыздық айыбы үшін төленген соманы өндіріп алу туралы - талап қою сомасының 1 пайызы (1-тармақша) ҰК 610-бабының 1-бөлігі). Істердің жалпыланған санатына талап қою кезінде мемлекеттік бажды төлеудің дұрыстығын талдау жалпы тұтынушы талапкерлер мемлекеттік бажды жоғарыда аталған нормаларға сәйкес төлейтінін және кейіннен сот шығындарын сот дұрыс бөлетінін көрсетті. Алайда сот шығындарын өтеу мәселесіне сот рұқсат бермеген жекелеген жағдайлар бар. Бұл жағдай, мысалы, Азаматтық іс бойынша М. "Б" ЖШС-не, "А" ЖШС-не тауардың кемшіліктерін өтеусіз жою, пайдаланудың кепілдік мерзімін ұзарту міндетін жүктеу, тұрақсыздық айыбын, көлік салығының сомасын өндіріп алу, моральдық зиянды өтеу туралы. Өскемен қалалық соты жауапкерден мемлекеттік бажды төлеуге байланысты сот шығыстарын өндіріп алу кезінде АІЖК-нің 117-бабын басшылыққа алды, яғни талапкер заңға сәйкес мемлекеттік бажды төлеуден босатылғанын көрсете отырып, жауапкерден мемлекеттік бажды мемлекет кірісіне өндіріп алды. Бұл ретте талапкердің өкілі талапты төлеу мүмкін связистігіне байланысты АІЖК-нің 106-бабына сәйкес мемлекеттік бажды төлеуді кейінге қалдыруды сұрады. Алайда сот мемлекеттік бажды төлеуді кейінге қалдыру туралы тиісті ұйғарым шығарған жоқ. Осылайша, мемлекеттік бажды төлеуге байланысты сот шығыстары туралы мәселені шешу кезінде іс жүргізу құқығы нормасын дұрыс қолданбауға жол берілді. Тағы бір мысал: сот а а. "Ю" ЖШС-не түзету құралының құнын 2 600 теңге сомасында өндіріп алу туралы Оңтүстік Қазақстан облысы Абай аудандық сотының 2017 жылғы 9 ақпандағы ұйғарымымен мемлекеттік баж төлеу туралы құжат болмаған кезде де сот ісін жүргізуге қабылданды. Осы соттың 2017 жылғы 10 наурыздағы ұйғарымымен сот талапкердің АІЖК-нің 277-бабы 4) тармақшасының тәртібімен талап қоюдан бас тартуын қабылдауына байланысты іс бойынша іс жүргізу тоқтатылды, бұл ретте сот шығыстарын бөлу мәселесіне рұқсат етілмейді.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
