623-бапқа түсініктеме. Судьяның Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің сотқа дейінгі іс жүргізу сатысында жасалған кінәні тану туралы процестік келісіммен келіп түскен іс бойынша іс-қимылдары
Судья кінәні мойындау туралы іс жүргізу келісімімен және істі келісу ісінде қарау туралы өтінішхатпен қылмыстық істі алғаннан кейін жасалған іс жүргізу келісімі Заңының талаптарына сәйкестігін тексереді, содан кейін ол туралы қаулы шығарады:
1) келісу ісінде талқылауды тағайындау;
2) Егер келісу ісін қолдану үшін негіздер болмаса, қылмыстық іс прокурорға қайтарылған;
3) егер сот қылмыстың біліктілігімен, азаматтық талап қоюдың мөлшерімен, жазаның түрімен және (немесе) мөлшерімен келіспесе, жаңа келісім жасау мүмкіндігін бере отырып, қылмыстық істі прокурорға қайтарған кезде жүзеге асырылады.
Тараптар қылмыстың саралануы, азаматтық талап қоюдың мөлшері, жазаның түрі немесе мөлшері мәселелері бойынша сот қаулысына сәйкес кінәсін тану туралы жаңа процестік келісім жасасқаннан кейін прокурор қылмыстық істі жаңа процестік келісіммен бірге келісу ісінде қарау үшін сотқа жібереді.
Судья кінәсін мойындау туралы жаңа процестік келісіммен келіспеген жағдайда, ол істі келісу ісінде қараудан бас тарту туралы қаулы шығарады және істі ол бойынша іс жүргізуді жалпы тәртіппен жүзеге асыру үшін прокурорға жібереді.
Осы баптың бірінші бөлігінің 2) және 3) тармақтарында көрсетілген негіздер бойынша шешім қабылдау үшін сот осы кодекстің 321-бабында көзделген тәртіппен істі алдын ала тыңдауды жүргізеді.
1.Егер іс бойынша сотқа дейінгі іс жүргізу барысында процестік келісім жасалса, прокурор қылмыстық істі көрсетілген келісіммен, бірақ айыптау актісінсіз істі келісу ісінде қарау туралы өтінішхатпен соттылығы бойынша сотқа жібереді.
Келісу өндірісі тек іс жүргізу келісімінің болуына негізделгендіктен, судья осы іс жүргізуде істі қарау тәртібін анықтамас бұрын оны зерттейді және іс жүргізу келісімінің заңға сәйкестігін бағалауға мүмкіндік беретін жағдайларға назар аударады.
2.Істі зерделеу қорытындысы бойынша судья кінәні мойындау туралы іс жүргізу келісімін жасасу кезінде қылмыстық іс жүргізу заңын бұзушылықтарды таппай, қандай да бір отырыс өткізбей-ақ істі келісу ісін жүргізуде талқылау туралы қаулы шығарады, сот талқылауын өткізу уақыты мен орнын, сондай-ақ Сотқа шақырылуға жататын адамдарды көрсетеді.
3.Тиісті негіздер болған кезде судья кінәні мойындау туралы процестік келісіммен келіп түскен қылмыстық іс бойынша осы баптың бірінші бөлігінің 2)-3) тармақтарында көрсетілгендердің бірін:
2) Егер келісу ісін қолдану үшін негіздер болмаса, қылмыстық іс прокурорға қайтарылған;
3) егер сот қылмыстың біліктілігімен, азаматтық талап қоюдың мөлшерімен, жазаның түрімен және (немесе) мөлшерімен келіспесе, жаңа келісім жасау мүмкіндігін бере отырып, қылмыстық істі прокурорға қайтарған кезде жүзеге асырылады.
Көрсетілген шешімдерді қабылдау үшін сот осы Кодекстің 382-бабының екінші бөлігінде көрсетілген мерзімді сақтай отырып, осы кодекстің 321-бабында көзделген тәртіппен істі алдын ала тыңдауды тағайындайды және жүргізеді.
Алдын ала тыңдаудың қорытындысы бойынша судья өзінің қаулысымен, егер іс жүргізу келісімін жасасу үшін заңда көзделген негіздер белгіленбесе, қылмыстық істі прокурорға қайтарады.
Егер судья істі алдын ала тыңдау қорытындылары бойынша қылмыстың дұрыс сараланбауы, азаматтық талап қоюдың мөлшері туралы қорытындыға келсе, іс жүргізу келісімінде көрсетілген жазаның түрімен және (немесе) мөлшерімен келіспесе, онда ол жаңа келісім жасау мүмкіндігін бере отырып, қылмыстық істі прокурорға қайтару туралы қаулы шығарады.
Іс жүргізу келісіміндегі қылмыстың дұрыс емес саралануы неғұрлым қатаң жазаны көздейтін қылмыстық заң дұрыс қолданылмаған жағдайда, яғни іс жүргізу келісімінде көрсетілген қылмыстың біліктілігін онша ауыр емес қылмыс туралы заңға өзгерту қажет болған жағдайда істі прокурорға қайтаруға негіз бола алады. Бұл ретте қылмыстың саралануын судья іс жүргізу келісіміндегі қылмыс оқиғасын тұжырымдауды және сот өз бастамасы бойынша сотталушының жағдайын нашарлатуға құқылы емес және істі мемлекеттік айыптаушы қолдайтын айыптау шегінде қарайды деген жалпы ережені ескере отырып бағалайды.
Жаңа іс жүргізу келісімін жасау үшін істі прокурорға жіберуге негіз ретінде судьяның азаматтық талаппен келіспеуіне келетін болсақ, бұл жағдайда судья азаматтық талап қоюдың мөлшерін және қылмыс оқиғасын сипаттау кезінде іс жүргізу келісімінде көрсетілген мүліктік зиянның мөлшерін салыстырады. Егер мүліктік зиянды өтеу туралы азаматтық талап қою сомасы іс жүргізу келісімінде көрсетілген қылмыспен келтірілген зиян мөлшерінен (сомасынан) асып кетсе, іс Жаңа іс жүргізу келісімін жасау үшін прокурорға қайтарылуға жатады. Егер жәбірленуші (азаматтық талапкер) белгілеген азаматтық талап қою мөлшері қылмыс келтірген зиян мөлшерінен төмен болса, бұл қылмыстық істі прокурорға қайтаруға негіз бола алмайды.
Судьяның осы баптың төртінші бөлігіне сәйкес тағайындалған істі алдын ала тыңдау нәтижелері бойынша және егер ол тиісті мән-жайларды қарағаннан кейін істі прокурорға қайтару үшін негіздердің жоқтығы туралы қорытындыға келсе, істі келісу ісінде сот талқылауын тағайындау туралы қаулы шығаруы жоққа шығарылмайды.
4.Осы баптың екінші бөлігінде, егер Тараптар қылмыстың саралануы, азаматтық талап қою мөлшері, жазаның түрі немесе мөлшері мәселелері бойынша сот қаулысына сәйкес кінәні тану туралы жаңа іс жүргізу келісімін жасаса, прокурордың қылмыстық істі келісу ісін қарау үшін сотқа қайта жіберуі көзделген. Егер тараптар жаңа іс жүргізу келісімін жасамаса, іс бойынша іс жүргізуді аяқтау осы Кодексте көзделген жалпы тәртіппен жүзеге асырылады.
5.Осы баптың үшінші бөлігінде соттың қылмыстың біліктілігімен, азаматтық талап қою мөлшерімен, жаза түрімен немесе мөлшерімен келіспеуіне байланысты сот істі бірінші процестік келісіммен қайтарғаннан кейін тараптар жасасқан жаңа процестік келісіммен де өзінің келіспейтіндігін білдіру құқығы бекітілді.
Судья кінәсін мойындау туралы жаңа процестік келісіммен келіспеген жағдайда, ол сондай-ақ істі алдын ала тыңдауды жүргізеді және оның қорытындысы бойынша істі келісу ісінде қараудан бас тарту туралы қаулы шығарады және істі ол бойынша іс жүргізуді жалпы тәртіппен жүзеге асыру үшін прокурорға жібереді.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктемесі
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
