Сәйкессіздікті жою үшін мерзім бермей шағымның жеке айыптаудың сәйкес келмеуіне байланысты негізсіз бас тарту
Сот практикасы көрсеткендей, жеке айыптаушылар көбінесе заңнаманың барлық қыр-сырын білмейді және жоғарыда аталған жағдайларды әрдайым дәл аша алмайды, бірақ кез-келген жағдайда судья жеке айыптаушының шағымында мынаны көрсетуді талап етуі керек: қылмыс оқиғасы (соққылар, қайда соққы, не, қанша рет, қандай салдарлар – жаралар, сызаттар, гематомалар және т.б.), қылмыс жасалған жер (пәтердің, үйдің мекен-жайы, аумақтық соттылықты анықтау үшін қажет), қылмыстың жасалған уақыты мен нақты күні, қылмыстық жауапкершілікке тарту мерзімдерін, жасалу мән-жайларын анықтау үшін қажет (қылмыстың себебі, қылмыстың куәгерлері болған-болмағаны және т. б.). Сонымен қатар, "жеке айыптау істері бойынша сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысының 3-тармағының түсіндірмелеріне сәйкес соттар шағымда сипатталған әрекеттерде қылмыстың, оқиғаның немесе құрамының болмауына, оның ішінде іс-әрекеттің елеусіздігіне, дәлелдемелердің болмауына және т. б. байланысты шағымды іс жүргізуге қабылдаудан бас тартуға құқылы емес. Жәбірленушінің шағымын іс жүргізуге қабылдаудан бас тарту шағым берген адам шағымды тиісті процестік нысанға келтіру жөніндегі судьяның нұсқауын орындамаған, шағымды тиісті емес адам берген және т.б. жағдайларда жүзеге асырылады.
Сәйкессіздікті жою үшін мерзім бермей шағымның жеке айыптаудың сәйкес келмеуіне байланысты негізсіз бас тарту
Мәселен, Павлодар қаласының № 2 сотының судьялары жеке айыптаудың 46 шағымы бойынша куәгерлер тізімінің болмауына байланысты шағымдарды қабылдаудан бас тартты. Шынында да, жеке шағым түскен кезде судья сот ісін жүргізуге кедергі келтіретін мән-жайлардың бар-жоғын тексеруге міндетті, бұл судьяны өтінішті өз ісіне қабылдаудан бас тартуға, кемшіліктерді жоюға уақыт беруге міндеттейді. Алайда, Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – ҚІЖК) 409-бабы 4-бөлігінің талаптарынан көрініп тұрғандай, куәгерлердің тізімдерін судья сот талқылауына дайындық кезінде де талап ете алады. Бұдан басқа, ҚІЖК-нің 410-бабының 4-бөлігіне сәйкес заң судьяны тараптарға олардың өтініштері, оның ішінде куәгерлерді шақыру бойынша дәлелдемелер жинауға жәрдем көрсетуге міндеттейді. Қылмыстық құқық бұзушылық куәгерлер болмаған кезде де жасалуы мүмкін екенін ескеру қажет. Сонымен қатар, судьяның өтінішті қабылдаудан бас тартуы жәбірленушінің немесе оның заңды өкілінің сол негіздер бойынша және сол айыптау эпизоды бойынша заң талаптарына сәйкес келетін жаңа өтінішпен қайта жүгінуіне кедергі келтірмейтіндіктен, соттардың мұндай шешімдері адамдарды қайтадан шағым түсіруге мәжбүр етеді және қылмыстық-құқықтық жағдайды шешуде әуре-сарсаңға салады. Осыған байланысты соттар шағымның заң талаптарына сәйкестігін анықтаған кезде әрбір нақты жағдайда олардың сот қорғауына құқықтарын іске асыру тұрғысынан шешім қабылдауға жақындауы керек. Бұдан басқа, заң талаптарының орындалуына және судьяның жеке айыптау шағымын сәйкестендіру туралы қаулысында көрсетілген кемшіліктерді жоюға қарамастан, сот шағымды соттың іс жүргізуіне қабылдаудан бас тарту туралы негізсіз шешім қабылдайтын жағдайлар бар. Мәселен, ж.Алматы қаласы Медеу ауданының № 2 сотына ҚК-нің 130-бабының 1-бөлігі бойынша Ж. қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы Жеке айыптау тәртібімен шағыммен жүгінді. Медеу ауданының № 2 аудандық сотының қаулысымен г. Алматы 2016 жылғы 29 сәуірдегі шағымының ҚІЖК 408-бабы 2-бөлігінің талаптарына сәйкес келмеуіне байланысты шағымдағы кемшіліктерді жою үшін 2016 жылғы 11 мамырға дейін мерзім берілді. Сот белгілеген мерзімде ж. соттың талаптары орындалды, 2016 жылғы 6 мамырда бірінші сатыдағы сотқа соттың 2016 жылғы 29 сәуірдегі қаулысында көрсетілген қажетті құжаттарды қоса бере отырып, кемшіліктер жойылғаннан кейін оларға жеке айыптау шағымы берілді.
Алайда, Алматы қаласы Медеу ауданының № 2 аудандық сотының 2016 жылғы 11 мамырдағы қаулысымен Ж. шағымды жеке айыптау тәртібімен қабылдаудан шағым авторының заңның жоғарыда көрсетілген талаптарын орындамағаны туралы негіздемемен бас тартылды. Сот өз қаулысында ж.жеке айыптауға шағым беру үшін қажетті құжат ретінде сілтеме жасаған іс жүргізу шешімін қабылдай отырып, Алматы қаласы бойынша Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің қаулысы, сот істі қарау барысында сұратуға құқылы болды. "Жеке айыптау істері бойынша сот практикасы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысының 3-тармағына сәйкес соттар шағымда сипатталған әрекеттерде, қылмыстың оқиғасы немесе құрамының болмауына, оның ішінде іс-әрекеттің елеусіздігіне, дәлелдемелердің болмауына және т. б. байланысты шағымды іс жүргізуге қабылдаудан бас тартуға құқылы емес. Жәбірленушінің шағымын іс жүргізуге қабылдаудан бас тарту шағым берген адам судьяның шағымды тиісті процестік нысанға келтіру жөніндегі нұсқауын орындамаған, шағымды тиісті емес адам берген және т. б. жағдайларда жүзеге асырылады. шағымды қабылдаудан бас тарту үшін мұндай негіздер болмағандықтан ж. сотта апелляциялық сот алқасының 2016 жылғы 28 маусымдағы қаулысымен осы қаулы болған жоқ шағымды қабылдаудан бас тарту туралы шағым мәні бойынша қарау үшін сол сотқа жіберіле отырып, күші жойылды. Шағымды қабылдаудан негізсіз бас тартудың келесі мысалы-өтініш Т. Алматы қаласы Бостандық ауданының № 2 сотына Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 130-бабының 2-бөлігі бойынша С.және Ш. қылмыстық жауаптылыққа тарту туралы шағымданған. Судьяның 2015 жылғы 25 желтоқсандағы қаулысымен Т. 2015 жылғы 29 желтоқсанға дейін шағымда қылмыстық жауапкершілікке тартылған адамдардың туған күні мен тұрғылықты жері, олардың кінәсінің дәлелі, сот ісін жүргізу тілін көрсетуі туралы мәліметтердің жоқтығы туралы шағымның кемшіліктерін жою үшін мерзім берілді. аталған адамдарды жала жапты деп айыптайды, мемлекеттік тілде өтті, сотқа шағым орыс тілінде берілді. 2015 жылғы 29 желтоқсанда судья Т. - ның қаулысымен 2015 жылғы 25 желтоқсандағы қаулыда көрсетілген кемшіліктерді жоймауға байланысты осы шағымды іс жүргізуге қабылдаудан бас тартылды. Т. - ның жеке шағымы бойынша істі қараған апелляциялық сот алқасы олардың бірінші сатыдағы сот қаулысында көрсетілген барлық талаптарды орындағанын анықтады. Т. 2015 жылғы 29 желтоқсанда бірінші сатыдағы сотқа шағымға қосымша ұсынылды, онда ол С. және Ш. - ның туған күні мен тұрғылықты мекенжайын анықтай алмағанын көрсетеді, өйткені бұл мәліметтер ашық қолжетімділікте жоқ, мәліметтер ретінде олардың жұмыс орнының мекенжайын көрсетті,дәлел ретінде флэш-картада бейнесюжет ұсынды, телевизиялық сюжетке қатысушылардың жеке шағымдағы мәлімдемелерін ол қазақ тілінде де, орыс тіліне де аударған. Сондықтан судьяның бүкіл сюжетті орыс тіліне нотариалды аудару қажеттілігі туралы талабы негізсіз деп танылды. Бұдан басқа, ҚІЖК-нің 30-бабының 4-бөлігіне сәйкес қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысушы адамдарға қылмыстық сот ісін жүргізу тіліне басқа тілде жазылған қажетті іс материалдарын аудару тегін қамтамасыз етіледі. Апелляциялық сатыдағы сот шағымды қабылдаудан бас тартуға жеке айыптау негіздері жоқ екенін мойындай отырып, 2016 жылғы 15 ақпандағы қаулысымен Алматы қаласы Бостандық ауданы № 2 аудандық сотының судьясының 2015 жылғы 29 желтоқсандағы Т. - ның С. және Ш. қатысты шағымын соттың іс жүргізуіне қабылдаудан бас тарту туралы қаулысының күшін жойды. және оны мәні бойынша қарау үшін сол аудандық сотқа жіберді. Ұқсас мысалдар басқа соттарда да кездеседі. Сонымен, Ш. - ның жеке шағымында Т. - ны қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы болғанына қарамастан. ҚК-нің 130-бабының 3-бөлігі бойынша ол Қарағанды қаласының Қазыбек би аудандық сотына жүгінген жала жапқаны үшін соттың атауы, оқиғаның сипаттамасы, қылмыстық құқық бұзушылықтың жасалған орны мен уақыты, дәлелдемелер, істі іс жүргізуге қабылдау туралы өтініш, Т. туралы мәліметтер, 2016 жылғы 13 мамырдағы қаулымен іс жүргізуге жеке шағымды қабылдауда көрсетілді сотқа шағымның ҚІЖК-нің 408-бабы 2-бөлігінің жеке айыптау шағымының нысаны мен мазмұнына қойылатын талаптарына сәйкес келмеуі туралы ойдан шығарылған негіздер бойынша бас тартылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
