122-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің іс жүргізу мерзімдерін есептеу

1. Іс жүргізу әрекеттерін орындау мерзімдері нақты күнтізбелік күнмен, сөзсіз басталуы тиіс оқиғаны көрсетумен немесе жылдар, айлар немесе күндермен есептелетін уақыт кезеңімен айқындалады. Соңғы жағдайда әрекет бүкіл кезең ішінде жасалуы мүмкін.

2. Кезеңмен айқындалатын іс жүргізу мерзімінің өтуі күнтізбелік күннен немесе оның басталуы айқындалған оқиға басталғаннан кейінгі күні басталады.

1. Іс жүргізу әрекеттерін орындау мерзімдері: нақты күнтізбелік күнмен; міндетті түрде басталуы тиіс оқиғаны көрсетумен; жылдармен, айлармен немесе күндермен есептелетін уақыт кезеңімен айқындалады. 

Нақты күнтізбелік күнмен анықталған мерзім белгілі бір іс жүргізу әрекеті немесе осындай әрекеттердің жиынтығы нақты уақытта жасалуы керек дегенді білдіреді. Мәселен, АІЖК-нің 173-бабына сәйкес судья істі дайындалған деп тани отырып, оны сот отырысында талқылауға тағайындау туралы ұйғарым шығарады, істің қаралатын орны мен уақыты туралы тараптарға және процеске басқа да қатысушыларға хабарлайды. Істі талқылау кейінге қалдырылған кезде (АІЖК-нің 198-бабы) сот сондай-ақ АІЖК-нің 173-бабының талаптарына сәйкес жаңа сот отырысының күні мен уақытын көрсетеді. Кейбір жағдайларда процедуралық мерзімдер басталуы керек оқиғаны көрсетумен анықталуы мүмкін. Мысалы, АІЖК-нің 274-бабына сәйкес сот іс бойынша іс жүргізуді шығып қалған адамның құқықтық мирасқоры анықталғанға дейін немесе қорғаншы әрекетке қабілетсіз адамға тағайындалғанға дейін, Тараптың Қазақстан Республикасы Қарулы күштерінің құрамында болуы тоқтатылғанға дейін, тарап қызметтік іссапардан оралғанға дейін, емдеу мекемесінен үзінді көшірме немесе ауру аяқталғанға дейін, сарапшының қорытындысы сотқа ұсынылғанға дейін, медиация, партисипативтік рәсім тоқтатылғанға дейін тоқтата тұрады және т. б.

2. Процессуалдық мерзімдер жылдармен, айлармен, күндермен есептеледі, бұл ретте іс-әрекеттер осы кезең ішінде жасалуы мүмкін. Мысалы, апелляциялық сатыдағы соттың ұйғарымдарына, қаулыларына өтінішхат, наразылық олар заңды күшіне енген күннен бастап алты ай ішінде берілуі мүмкін (АІЖК-нің 403-бабы), үш ай Мемлекеттік органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, қоғамдық бірлестіктердің шешімдеріне, әрекеттеріне (немесе әрекетсіздігіне) дау айту туралы арызбен сотқа жүгіну үшін заңмен беріледі сотта дауласуға жататын ұйымдардың, лауазымды адамдардың, мемлекеттік қызметшілердің (АІЖК-нің 294-бабы), сот бұйрығын судья сотқа өтініш келіп түскен күннен бастап үш күн ішінде шығарады (АІЖК-нің 139-бабы).Күндермен, айлармен, жылдармен есептелетін іс жүргізу мерзімінің өтуі күнтізбелік күннен немесе оның басталуы айқындалған оқиға басталғаннан кейінгі күні басталады. Мысалы, апелляциялық сатының қаулысы 2015 жылғы 29 қыркүйекте өтті, сол күні заңды күшіне енді, демек, кассациялық тәртіппен өтініш беру үшін алты ай мерзім ішінде 2015 жылғы 30 қыркүйектен басталады. Істі бірінші сатыдағы сотта қарау мерзімінің өтуі оны сот отырысында талқылауға тағайындау туралы ұйғарымда белгіленген күннен кейінгі күні басталады. Бір іс жүргізуде талаптар біріктірілген кезде, олардың кейбіреулері үшін заңмен қысқартылған, ал басқалары үшін-қарау мен шешудің жалпы екі айлық мерзімі, іс талаптардың бірі бойынша неғұрлым қысқа мерзім белгіленгеніне қарамастан, істі сот талқылауына дайындау аяқталған күннен бастап екі айға дейінгі мерзімде қаралуға тиіс.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ

Астана, 2016 жыл

УДК 347 (574)  

К 63

ISBN 978-601-236-042-4

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы