Нотариус заңдарды бұзған жағдайда нотариус лицензиясының қолданылуы алты айға дейінгі мерзімге тоқтатыла тұрады, мемлекеттің, жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуына әкеп соққан нотариаттық іс-әрекеттер жасаған кезде құқықтардың бұзылуы даусыз белгіленуге тиіс.
Сотқа Қ.Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің Тіркеу қызметі комитетінің 2014 жылғы 21 ақпандағы № 17 нотариаттық қызметпен айналысу құқығына мемлекеттік лицензияның қолданылуын 2000 жылғы 24 наурыздағы № 0000740 алты ай мерзімге тоқтата тұру туралы бұйрығының күшін жою және заңсыз деп тану туралы өтінішпен жүгінді. Талаптарды Қазақстан Республикасының Әділет министрлігіне лицензияның қолданылуын тоқтата тұру туралы ұсынымды жіберу үшін негіздеме жоспардан тыс тексеру нәтижелері туралы акт болып табылатындығына негіз болды, ол оның әрекеттерінде нотариаттық қызметпен айналысу құқығына мемлекеттік лицензияның қолданылуын тоқтата тұруға негіз болатын бұзушылықтар бар екенін растамайды. Рудный қалалық сотының 2014 жылғы 11 тамыздағы шешімімен К. өтінішін қанағаттандырудан бас тартылды. Қостанай облыстық сотының апелляциялық және кассациялық сот алқаларының қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалдырылды. Жоғарғы Соттың азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалау сот алқасы іс бойынша материалдық құқық нормаларының дұрыс қолданылмауына байланысты жергілікті соттардың сот актілерінің күшін жойды, К. - ның өтінішін қанағаттандыру туралы жаңа шешім қабылдады. Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің Тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитетінің нотариаттық қызметпен айналысу құқығына мемлекеттік лицензияны тоқтата тұру туралы бұйрығын заңсыз деп тану және оның күшін жою туралы мынадай негіздер бойынша.
Іс материалдарынан 2014 жылғы 28 желтоқсанда Қостанай облысының Әділет департаментіне қ.Рудный қаласының жекеше нотариусының әрекеттеріне шағым түскені, сондықтан келіп түскен шағымның дәлелдері бойынша жоспардан тыс тексеру тағайындалғаны шығады. Тексеру нәтижелері бойынша 2014 жылғы 22 қаңтарда Қостанай облысының Әділет департаменті акт шығарды, онда К. нотариус қызметінде екі бұзушылық анықталды, жоғарыда аталған акт Қостанай облысының Әділет департаментінің К. Рудный қаласының жекеше нотариус лицензиясының қолданылуын тоқтата тұру туралы ұсыныс беруі үшін негіз болды. "Нотариат туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң) 10-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес. Ұсыным негізінде даулы к. лицензияның қолданылуын тоқтата тұру туралы бұйрық шығарылды. Бұйрықпен келіспей, к. сотқа жүгініп, бұйрықты заңсыз деп тануды және оның күшін жоюды сұрады. Бірінші сатыдағы сот мәлімделген талаптарды қанағаттандырудан бас тартып, к. нотариаттық қызметпен айналысу құқығына лицензияның қолданылуын алты ай мерзімге тоқтата тұру туралы 2014 жылғы 21 ақпандағы №17 бұйрық шығаруға негіз болған заң бұзушылықтарға жол берілді. Апелляциялық және кассациялық сатылар сот шешімін өзгеріссіз қалдырып, бірінші сатыдағы соттың қорытындыларымен келісті.
Қадағалау сот алқасы материалдық және іс жүргізу құқығының нормаларын дұрыс қолданбауға негізделген іс бойынша өткен сот актілерінің заңсыздығы туралы қорытындыға келді. Лицензияның қолданылуын тоқтата тұру туралы бұйрықтың заңдылығына шағымдану туралы өтінішті қарау кезінде сот бұйрық шығарылғанға дейінгі мән-жайларды тексеріп, оны шығарудың негізділігіне баға беруі және істің белгіленген мән-жайларына байланысты АІЖК-нің 218-бабының талаптарына сәйкес шешім қабылдауы қажет. Алайда, соттар олардың өкілеттіктері лицензияны тоқтата тұру туралы шешім қабылдауды қамтитын органның іс-әрекетін бағалауды талқылауға кіре алмайды деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, бұйрық шығарылғанға дейінгі мән-жайларды анықтамай, іс бойынша заңды және негізделген шешім қабылдау мүмкін емес. Істегі қолда бар дәлелдемелерден даулы бұйрық тексеру нәтижелері бойынша Қостанай облысы Әділет департаментінен келіп түскен ұсыныс негізінде шығарылды, оның барысында Қостанай облысы Әділет департаментінің қызметкерлері 2014 жылғы 22 қаңтардағы актіде көрсетілген нотариус К.қызметінде екі бұзушылықты анықтады. Тексерушілер белгілеген бірінші бұзушылық нотариустың нотариустардың нотариаттық іс – әрекеттер жасау қағидаларының 32-тармағын (бұдан әрі-қағидалар) бұзғаны болып табылады, ол мүдделі тұлғалардың назарына жеткізбеуінде және жіберілген қате туралы уәкілетті органдарға хабарламауда көрініс тапты. Екінші бұзушылық Заңның 48-бабының 2, 3) тармақшаларына сілтеме жасай отырып, нотариаттық іс-әрекет жасауға өтініш білдірген адамға нотариаттық іс-әрекет жасаудан бас тарту туралы қаулыны тапсырмау түрінде көрсетілген.
Ұсынылған дәлелдемелерге талдау жүргізгеннен кейін қадағалау сот алқасы тексерушілердің актісінде көрсетілген бұзушылықтар расталмайды деген қорытындыға келді. Ереженің 32-тармағына сәйкес, егер нотариус жіберілген қателік нәтижесінде өзі жасаған нотариаттық іс-әрекет қолданыстағы заңнамаға қайшы келетінін немесе жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзатынын анықтаса, онда бұл туралы ақпаратты мүдделі тұлғалардың назарына жеткізіп, оларға сотқа жүгіну тәртібін (жасалған нотариаттық іс-әрекеттің күшін жою үшін) түсіндіретіні анықталды. Жіберілген қателік фактісі туралы нотариус анықталған сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде аумақтық әділет органына және аумақтық нотариаттық палатаға хабарлайды. Жіберілген қателікпен тексерушілер нотариус К. - ның қайтыс болған Г. - ның зейнетақы жинақтарының 1/3 бөлігіне заң бойынша мұрагерлік құқығы туралы куәлік беруін көрсетеді. оның жұбайы Т., 1997 жылы некені бұзу туралы сот шешіміне байланысты қайтыс болған Г. және т. б. арасындағы неке қатынастары тоқтатылды деп санайды, сондықтан т. жұбайы болмаса да, мұрагер емес.
Сонымен қатар, тексерушілер назарға алынбады, ал сот туындаған дауды қарастыра отырып, 1969 жылғы 6 тамыздағы Қазақ КСР Заңымен бекітілген және 1998 жылғы 17 желтоқсанға дейін қолданыста болған "неке және отбасы туралы" Кодекстің 40-бабына сәйкес заңды күшіне енген соттың 26-дағы шешімі негізінде некені бұзу үшін ескермеді 1997 жылғы маусымда ерлі-зайыптылардың бірінің немесе екеуінің өтініші бойынша азаматтық хал актілерін жазудың мемлекеттік органында ажырасуды тіркеу қажет (осы Кодекстің 167-170-баптары). Ажырасу уәкілетті органда тіркелген кезден бастап неке тоқтатылды деп есептеледі. Жоғарыда аталған Кодекстің 42-бабының талаптарына сәйкес ерлі-зайыптылардың неке қатынастарынан туындайтын жеке және мүліктік құқықтары мен міндеттері тек неке тоқтатылған кезде ғана тоқтатылады, оны сотта бұзу мұндай зардаптарға әкеп соқпайды. Ажырасуды Заңда белгіленген тәртіппен г.және т. б. ерлі-зайыптылар тіркемегендіктен, олардың некелері г. жұбайының қайтыс болуына байланысты тоқтатылды, сондықтан т. қайтыс болғанға дейін қайтыс болған Г. - ның заңды әйелі болып қала берді, ал қайтыс болғаннан кейін ол заңды мұрагер болды. Сонымен қатар, нотариусқа жүгінген кезде Т. оған 2012 жылдың 22 мамырында берілген неке туралы куәліктің телнұсқасы ұсынылды. Сондықтан нотариус К. Т. зейнетақы жинақтарының 1/3 бөлігіне мұрагерлік құқығы туралы куәлікті заңды түрде берді. Осыған байланысты аумақтық әділет органына және аумақтық нотариаттық палатаға хабарлауға және тараптарға сотқа жүгіну тәртібін түсіндіруге (жасалған нотариаттық әрекеттің күшін жою үшін) негіздер болған жоқ.
Актіде көрсетілген екінші бұзушылық нотариаттық іс-әрекет жасаудан бас тарту туралы қаулы мұрагерлерінің бірін тапсырмау болып табылады. Іс материалдарын талдау К. - ның да заң бұзушылықтарға жол бермегенін көрсетеді. Мұрагерлерге зейнетақы жинақтарының 1/3 үлесіне мұрагерлік құқығы туралы куәлік берілгеннен кейін К. нотариусқа 2013 жылғы 28 қарашада г. жазбаша өтінішпен жүгінді, онда Т.. 1997 жылы некенің бұзылуына байланысты қайтыс болған Г. - ның жұбайы емес. Бұл ретте ол Рудный қаласы Әділет басқармасының басшысы м. м. берген 2013 жылғы 31 қазандағы № 7983 анықтаманы ұсынды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
