Жер даулары бойынша заңгер жер учаскесін заттай бөлу-бұл бір объектінің негізінде бірнеше жаңа меншік құқығы пайда болған кезде ортақ меншік құқығын тоқтатудың бір әдісі.
Жер кодексінің 53 - бабының 3-тармағына сәйкес жер учаскесі меншік иелерінің әрқайсысының үлесін (үлестік меншік) айқындай отырып немесе үлестерін (бірлескен меншік) айқындамай ортақ меншікте болуы мүмкін. АК-нің 218-бабына сәйкес үлестік меншікке қатысушылар ортақ мүлікті бөлудің немесе олардың біреуінің үлесін бөлудің тәсілі мен шарттары туралы келісімге қол жеткізбеген кезде үлестік меншікке қатысушы ортақ мүліктен өз үлесін заттай бөлуді талап етуге құқылы. Осы баптың мазмұнынан жер учаскелерін бөлу кезінде соттар тараптардың ортақ меншік құқығындағы үлестерінің мөлшерінен шығуға тиіс екенін және тек ерекшелік ретінде үлестердің мөлшерінен шегінуге жол берілетінін көруге болады. Соңғы жағдайда бөлімнің пропорционалдығы тиісті ақшалай соманы немесе өзге өтемақыны төлеу арқылы жойылады. Алайда, қандай да бір тәртіпке қарамастан, жер учаскесін бөлу бөліну жағдайында мүмкін болады, яғни оның әрбір бөлігі бірдей рұқсат етілген пайдалану режимімен дербес жер учаскелерін құрған кезде. Жер кодексінің 59-бабының 1-тармағына сәйкес, егер жер учаскесі бөлінбейтін деп танылса, оны бөлуге және одан жер үлесін заттай бөлуге жол берілмейді.
Жер даулары бойынша заңгер жер учаскесін заттай бөлу-бұл бір объектінің негізінде бірнеше жаңа меншік құқығы пайда болған кезде ортақ меншік құқығын тоқтатудың бір әдісі.
Апелляциялық және кассациялық сатылардағы соттар өзгеріссіз қалдырған Алматы қаласы Алмалы сотының № 2 аудандық сотының шешімімен Ш.к. а. жер учаскесін бөлуді өткізу туралы талапты іс жүзінде пайдалану бойынша қанағаттандырудан бас тартылды. Сот талапкер мен жауапкерге тиесілі жер учаскесіне жеке меншік құқығына арналған актілерде жер учаскесі бөлінбейтін болып табылатындығымен бас тартуға түрткі болды. Соттар мұндай жағдайларда сот жер учаскесін пайдалану тәртібін айқындау туралы талапқа рұқсат беруі мүмкін екенін есте ұстаған жөн. Жалпылау барысында сот бөлінбейтін жер учаскесін бөлінетін деп таныған фактілер анықталды. Мысалы, Ақтөбе облыстық сотының кассациялық сот алқасының қаулысымен Ақтөбе қаласы сотының шешімі және "Ақтөбе қаласының сәулет және қала құрылысы бөлімі" ММ-нің жер учаскесін бөлінетін деп тану және іс бойынша іс жүргізуді тоқтата отырып, оны бөлу туралы талап-арызы бойынша апелляциялық сот алқасының қаулысы жойылды. Шешім мен апелляциялық қаулының күшін жоя отырып, алқа Жер кодексінің 51-бабына сәйкес жер учаскесі бөлінетін және бөлінбейтін болуы мүмкін екенін көрсетті. Бөлінетін жер учаскесі болып табылады, ол өзінің нысаналы мақсатын өзгертпестен және өртке қарсы, санитарлық, экологиялық, Құрылыс және өзге де міндетті нормалар мен ережелерді бұзбай бөліктерге бөлінуі мүмкін, олардың әрқайсысы бөлуден кейін дербес учаске құрайды, әйтпесе ол бөлінбейтін болып табылады. Жер учаскесінің бөлінбейтіндігі жер учаскесіне құқықты куәландыратын құжатта көрсетіледі. Ақтөбе қаласы әкімдігінің 2004 жылғы 09 шілдедегі №1402 Қаулысы негізінде Қ. бөлінбейтін мәртебесі бар жеке шаруашылық жүргізу үшін жер учаскесіне меншік құқығы берілген. Жер кодексінің 14-1 - бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес жер учаскелерінің бөлінгіштігі мен бөлінбейтіндігін айқындау жер қатынастары саласындағы функцияларды жүзеге асыратын жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органның - облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органдарының құрылымдық бөлімшесінің айрықша құзыретіне жатады. Демек, ешқандай органдар, соның ішінде сот органдары, даулы сот актісіндегідей, мемлекеттік органды аталған жер учаскесін екі дербес учаскеге бөлуге мәжбүрлеуге құқылы емес. Осылайша, бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға жатпайтын талапты қарады, бұл АІЖК-нің 247-бабының 1) тармақшасына сәйкес іс бойынша іс жүргізуді тоқтату үшін негіз болды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
