150-1-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі ҚР ҚК қызметкерлері өкілдерінің заңды қызметіне кедергі жасау
Лауазымды адамның қызмет бабын пайдалана отырып, қызметкерлер өкілдерінің заңды қызметіне кедергі келтіруі, сол сияқты лауазымды адамның өзінің қызмет бабын пайдалана отырып жасаған, олардың құқықтары мен заңды мүдделерінің елеулі бұзылуына әкеп соққан олардың заңды қызметіне араласуы, —
бір айдан бес айға дейінгі кезең үшін бір жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не екі жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарымен не алты айға дейінгі мерзімге қамауға алумен не үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
ҚР Конституциясының 23-бабына сәйкес Қазақстан Республикасы азаматтарының бірлестіктер бостандығына құқығы бар. Әскери қызметшілер, ұлттық қауіпсіздік органдарының, құқық қорғау органдарының қызметкерлері және судьялар партияларда, кәсіптік одақтарда болмауға, қандай да бір саяси партияны қолдап сөйлеуге тиіс. Кәсіптік одақтардың қызметі 1993 жылғы 9 сәуірдегі "Кәсіптік одақтар туралы" ҚР Заңымен реттеледі. изм. және қосымша).
Қылмыстың қоғамдық қауіптілігі ҚР азаматтарының жұмыскерлердің мүдделерін білдіретін кәсіптік одақтар мен өзге де бірлестіктерге бірігу құқығының Конституциямен кепілдендірілген бұзылуынан көрінеді.
Қарастырылып отырған қылмыстың объектісі көрсетілген конституциялық құқық болып табылады.
ҚР Еңбек кодексіне сәйкес қызметкерлердің өкілдері
- бұл кәсіптік одақтардың, олардың бірлестіктерінің органдары және (немесе) қызметкерлер уәкілеттік берген жеке және (немесе) заңды тұлғалар (1-баптың 60-тармағы).
ҚР "Кәсіптік одақтар туралы" Заңының 1-бабына сәйкес, ҚР кәсіптік одақтары (кәсіподақтар) - өз мүшелерінің еңбек, сондай-ақ басқа да әлеуметтік-экономикалық құқықтары мен мүдделерін білдіру және қорғау және еңбек жағдайларын жақсарту үшін азаматтар өздерінің кәсіптік мүдделерінің ортақтығы негізінде ерікті түрде құратын дербес, тіркелген жеке мүшелігі бар қоғамдық бірлестіктер.
Еңбек кодексінің 11-бабына сәйкес жұмыс беруші өз құзыреті шегінде ҚР Еңбек кодексіне және басқа да нормативтік құқықтық актілерге, еңбек шартына, келісімдерге, ұжымдық шарттарға сәйкес шығаратын актілер қызметкерлердің өкілдерімен келісіліп, олардың пікірін ескеруі керек. Жұмыс берушінің актілерін шығару кезінде Қызметкерлердің пікірлерін есепке алу немесе өкілдерімен келісу тәртібі ҚР ЕК-нің 12-бабымен реттеледі.
Қылмыстың объективті жағы:
а) қызметкерлер өкілдерінің заңды қызметіне кедергі келтіруге бағытталған іс-әрекеттер немесе әрекетсіздік; б) олардың заңды қызметіне араласу;
в) олардың құқықтары мен заңды мүдделерін елеулі түрде бұзу түріндегі салдарлар;
г) кінәлілердің әрекеті мен салдардың басталуы арасындағы себеп-салдарлық байланыс.
Кедергі деп қызметкерлер өкілдерінің заңды қызметін жүзеге асыру үшін әртүрлі кедергілер мен кедергілер жасауды, мысалы, кәсіптік одақты тіркеуден негізсіз бас тартуды не оның не бірлестіктердің және (немесе) қызметкерлер уәкілеттік берген жеке және (немесе) заңды тұлғалардың қызметіне негізсіз тыйым салуды түсіну керек.
Қызметкерлер өкілдерінің заңды қызметіне араласу деп Кәсіптік одақтар, бірлестіктер басшыларына және (немесе) қызметкерлер уәкілеттік берген жеке және (немесе) заңды тұлғаларға немесе олардың мүшелеріне осындай бірлестік қызметінің бағытын өзгерту мақсатында кез келген әсер етуді түсіну керек. Әсер кез-келген түрде көрсетілуі мүмкін: ауызша, жазбаша, телефон арқылы, қызметтік жағдайда да, қызметтен тыс жағдайда да. Қызметкерлер өкілдерінің қызметіне қатысты сыни ескертулер, кеңестер мен жалпы сипаттағы тілектер талданатын қылмыстың құрамын құрмайды.
Қылмыс жұмысшылар өкілдерінің құқықтары мен заңды мүдделерін елеулі түрде бұзған сәттен бастап, яғни олар үшін жағымсыз салдарлар туындаған сәттен бастап, мысалы, заңды ереуілдің осы себепті бұзылуы аяқталған деп танылады.
Субъективті жағынан қылмыс тікелей ниет түріндегі кінәмен сипатталады, яғни адам өзінің кәсіптік одақтар мен қызметкерлер өкілдерінің өзге де бірлестіктерінің заңды қызметі бостандығына ҚР Конституциясымен кепілдік берілген құқықты бұзатынын түсінеді, ол қабылдаған іс-әрекеттерінің нәтижесінде салдардың туындауы мүмкін немесе сөзсіз болатынын алдын ала болжайды және олардың басталуын тілейді.
Арнайы қылмыс субъектісі-өзінің қызметтік жағдайын қоғамдық бірлестіктердің заңды қызметіне кедергілер мен кедергілер жасау үшін пайдаланатын лауазымды тұлға.
Субъектінің өкілеттігі оның Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде және осы лауазымды атқаратын адамның не уақытша немесе осы лауазым бойынша міндетін атқарушының арнайы өкілеттігі бойынша құқықтары мен міндеттері регламенттелетін өзге де нормативтік құқықтық актілерде белгіленген құзыретімен айқындалады. Сондықтан адамның өзінің қызметтік өкілеттіктерін пайдалануы деп оның өкілеттіктерінен туындайтын және осы адамға атқаратын лауазымына байланысты берілген адамның мұндай әрекетін ғана түсіну керек.
ҚР ҚК 150-1-бабында көзделген қылмыс ауырлығы орташа қылмыстарға жатады.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
