889-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексін әкімшілік жазаны орындаудан босату
Әкімшілік жаза қолдану туралы қаулы шығарған Судья, орган (лауазымды адам) немесе айыппұл төлеу қажеттігі туралы нұсқама ресімдеген орган қаулының, нұсқаманың орындалуын тоқтатады және әкімшілік жазадан босатады:
1) әкімшілік жауаптылықты белгілейтін заңның немесе оның жекелеген ережелерінің күшін жою;
2) осы Кодекстің 8-бабының екінші бөлігінде көзделген;
3) әкімшілік жауаптылыққа тартылған адамның қайтыс болуы немесе оны заңда белгіленген тәртіппен қайтыс болды деп жариялау;
4) әкімшілік жаза қолдану туралы қаулының, осы Кодекстің 890-бабында белгіленген айыппұл төлеу қажеттігі туралы нұсқаманың орындалуының ескіру мерзімі өткен;
5) "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы Қазақстан Республикасының заңнамалық актісінде көзделген жағдайларда жүзеге асырылады.
Әкімшілік жаза қолдану туралы қаулыны, айыппұл төлеу қажеттілігі туралы Нұсқаманы орындауды тоқтату және әкімшілік жазадан босату туралы мәселені қаулыны шығарған, нұсқаманы ресімдеген судья, орган (лауазымды адам) тиісті мәселені шешу үшін негіз туындаған күннен бастап үш күн мерзімде қарайды.
Түсініктеме берілген мақалада кеңейтілген түсіндіруге жатпайтын қаулының, нұсқаманың орындалуын тоқтату үшін негіздердің толық тізімі келтірілген. Оларға келесі жағдайлар жатады:
1) әкімшілік жауапкершілікті белгілейтін заңның немесе оның жекелеген ережелерінің күшін жою. ӘҚБтК-нің 5-бабының 1-бөлігіне сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық үшін әкімшілік жауаптылықты жеңілдететін немесе жоятын не әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамның жағдайын өзге де жолмен жақсартатын заңның кері күші болады, яғни ол осы Заң қолданысқа енгізілгенге дейін жасалған және оған қатысты әкімшілік жаза қолдану туралы қаулы орындалмаған құқық бұзушылыққа қолданылады.
Оны белгілеген заң Күшін жойған жағдайда жауапкершіліктен босату қағидаты Конституциялық болып табылады. Конституцияның 77-бабына сәйкес, заң қолданылған кезде судья келесі қағидаттардың бірін басшылыққа алуы керек: жауапкершілікті белгілейтін немесе күшейтетін, азаматтарға жаңа міндеттер жүктейтін немесе олардың жағдайын нашарлататын заңдардың кері күші болмайды. Егер құқық бұзушылық жасалғаннан кейін ол үшін жауапкершілік заңмен жойылса немесе жеңілдетілсе, жаңа заң қолданылады. Осыған ұқсас ереже "құқықтық актілер туралы" ҚР Заңының 43-бабының 4-бөлімінде қамтылған. Осы Заң Қазақстан Республикасының құқықтық актілерін әзірлеу, ұсыну, талқылау, қабылдау, тіркеу, қолданысқа енгізу, өзгерту, толықтыру, қолданысын тоқтату, тоқтата тұру және жариялау тәртібімен байланысты қоғамдық қатынастарды реттейді. Заңның 24-бабының 4-бөлігіне сәйкес заңнамалық актіде құқықтық реттеудің негізгі принциптері, оның мәтінінде қолданылатын негізгі ұғымдар, заң актісі күшіне енгеннен кейін өзге де нормативтік құқықтық актілерді қолдану тәртібі мен шарттары белгіленуі мүмкін. Осы актіні қолданысқа енгізу туралы, күші жойылды деп тану туралы, бұрын шығарылған актінің күшін жою туралы нормалар заңнамалық актінің қорытынды ережелерінде бекітіледі.
2) ӘҚБтК-нің 8-бабының екінші бөлігінде көзделген. ӘҚБтК-нің 8-бабының 2-бөлігінде әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға уәкілетті сот, органдар (лауазымды адамдар) әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу кезінде ӘҚБтК-нің 1-бабында көрсетілген Қазақстан Республикасы Конституциясының, осы Кодекстің, өзге де нормативтік құқықтық актілердің талаптарын дәл сақтауға міндетті екендігі көзделген. ҚР Конституциясы жоғары заңдық күшке ие және Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында тікелей қолданылады. Заңда және Қазақстан Республикасының Конституциясында белгіленген қағидалар арасында қайшылық болған жағдайда Конституцияның ережелері қолданылады.
ӘҚБтК-нің 8-бабына арналған заңдылық қағидаты соттардың Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарына нұқсан келтіретін заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілерді қолдануға құқығы жоқ екенін де айқындайды. Егер сот қолдануға жататын заң немесе өзге де нормативтік құқықтық акт адамның және азаматтың Конституцияда бекітілген құқықтары мен бостандықтарына қысым жасайды деп тапса, ол іс бойынша іс жүргізуді тоқтата тұруға және осы актіні конституциялық емес деп тану туралы ұсыныспен Қазақстан Республикасының Конституциялық кеңесіне жүгінуге міндетті.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға уәкілетті соттар мен органдардың (лауазымды адамдардың) заңға немесе конституциялық емес деп танылған өзге де нормативтік құқықтық актіге негізделген шешімдері орындалуға жатпайды.
3) әкімшілік жауаптылыққа тартылған адамның қайтыс болуы немесе оны заңда белгіленген тәртіппен қайтыс болды деп жариялау. Әкімшілік жауапкершілікке тартылған адамның қайтыс болу фактісі тиісті түрде тіркелуі керек. ҚР "Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы" Кодексінің 268-бабына сәйкес өлімді мемлекеттік тіркеуге негіз болып табылады:
1) медициналық ұйым берген өлім туралы белгіленген нысандағы құжат;
2) қайтыс болу фактісін анықтау туралы немесе адамды қайтыс болды деп жариялау туралы заңды күшіне енген сот шешімі (шешім шығарылған жер бойынша).
Қайтыс болуды мемлекеттік тіркеу жасалғаннан кейін қайтыс болған адамның мұрагерлерінің шеңберіне кіретін жақын туыстарына не қайтыс болған адамның қамқорлығында болған азаматтарға, сондай-ақ қайтыс болған адам тұратын немесе жазасын өтеген мемлекеттік ұйымдар әкімшілігінің өкілдеріне қайтыс болу туралы куәлік беріледі. Қайтыс болу туралы куәлікте мынадай мәліметтер болады:
1) қайтыс болған адамның аты, әкесінің аты (бар болса), тегі, туған күні мен орны, жасы, қайтыс болған күні мен орны;
2) қайтыс болу туралы актінің жасалған күні және жазба нөмірі;
3) құжатты берген тіркеуші органның берілген күні мен атауы;
4) қайтыс болу туралы куәліктің сериясы мен нөмірі.
"Адамды хабар-ошарсыз кетті деп тану немесе адамды қайтыс болды деп жариялау туралы істер бойынша сот практикасы туралы" ҚР Жоғарғы Сотының 2019 жылғы 31 мамырдағы № 2 нормативтік қаулысына сәйкес АК-нің 28, 31-баптарына және АК-нің 317-бабының 2-бөлігіне сәйкес Азаматты хабар-ошарсыз кетті деп тану немесе қайтыс болды деп жариялау туралы іс оның мүшелерінің өтініші бойынша басталуы мүмкін отбасы, прокурор, қоғамдық бірлестіктер, қорғаншылық және қамқоршылық органы және басқа да мүдделі тұлғалар. АІЖК-нің 8-бабының екінші бөлігіне сәйкес заңда көзделген жағдайларда басқа адамдардың немесе адамдардың белгісіз тобының бұзылған немесе даулы құқықтары мен бостандықтарын немесе заңды мүдделерін қорғау туралы арызбен сотқа жүгінуге құқығы бар және олар үшін адамды хабар-ошарсыз кетті деп тану немесе қайтыс болды деп жариялау сотқа жүгінуге құқығы бар жеке және заңды тұлғалар, мемлекеттік органдар мүдделі деп танылады жеке мүліктік емес және мүліктік құқықтардың пайда болуы, тоқтатылуы немесе өзгеруі. Соттар Азаматты хабар-ошарсыз кетті деп тану немесе оны қайтыс болды деп жариялау туралы арыз АІЖК-нің 148-бабының нысаны мен мазмұны бойынша талаптарын сақтаумен қатар АІЖК-нің 318-бабының нормаларына сәйкес келуге тиіс екенін есте ұстаған жөн.Өтініште өтініш берушінің Азаматты хабар-ошарсыз кетті деп тануы немесе оны қайтыс болды деп жариялауы қандай мақсатта қажет екендігі көрсетілуі, сондай-ақ адамның хабар-ошарсыз кеткенін растайтын мән-жайлар не хабар-ошарсыз кеткен адамның қайтыс болуымен қорқытқан немесе оның белгілі бір жазатайым оқиғадан қайтыс болуын болжауға негіз беретін мән-жайлар баяндалуы тиіс. Әскери іс-қимылдарға байланысты хабар-ошарсыз кеткен әскери қызметшілерге немесе өзге де азаматтарға қатысты өтініште әскери іс-қимылдардың аяқталған күні көрсетіледі. Өтініш беруші осы талаптарды орындамаған жағдайда АІЖК-нің 152-бабы бірінші бөлігінің 3) тармақшасына сәйкес өтінішті кейіннен АІЖК-ге сәйкес келтіру үшін оның кемшіліктері түсіндіріле отырып, қайтарылуға жатады..
4) әкімшілік жаза қолдану туралы қаулының, осы Кодекстің 890-бабында белгіленген айыппұл төлеу қажеттігі туралы нұсқаманың орындалуының ескіру мерзімінің өтуі. ӘҚБтК-нің 890-бабына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулы, айыппұл төлеу қажеттілігі туралы нұсқама, егер ол заңды күшіне енген күннен бастап бір жыл ішінде, ал салық салу және Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасы саласындағы құқық бұзушылықтар үшін ол заңды күшіне енген күннен бастап бес жыл ішінде орындалмаса, орындалуға жатпайды күш. Сондай-ақ, бұл мақалада ескіру мерзімін тоқтата тұру, тоқтату, ұзарту жағдайларының сипаттамасы келтірілген.
5) "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы Қазақстан Республикасының заңнамалық актісінде көзделген. Кодекс "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы "Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы" 2017 жылғы 25 желтоқсандағы № 121-VI ҚР Заңымен қолданысқа енгізілді. Салық кодексі салық салудың негізгі принциптерін белгілейді, салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді белгілеу, енгізу, өзгерту, жою, есептеу және төлеу тәртібі бойынша билік қатынастарын, сондай-ақ салық міндеттемесін орындауға байланысты қатынастарды реттейді.
Әкімшілік жаза қолдану туралы қаулының, айыппұл төлеу және әкімшілік жазадан босату қажеттілігі туралы нұсқаманың орындалуын тоқтату туралы мәселенің шешімі қаулы түрінде қабылданады. ӘҚБтК 887-бабының 5-бөлігіне сәйкес қаулының көшірмесі өзіне қатысты шығарылған жеке тұлғаға немесе заңды тұлғаның өкіліне, сондай-ақ жәбірленушіге оның өтініші бойынша қолхатпен дереу тапсырылады. Аталған адамдар болмаған жағдайда қаулының көшірмесі ол шығарылған күннен бастап үш күн ішінде жіберіледі, бұл туралы істе тиісті жазба жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
