Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату
2016 жылғы 13 желтоқсандағы "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 7-тармағына сәйкес рақымшылық жасау актісі негізінде қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату рақымшылық жасау Алматы қаласы Әуезов аудандық сотының 6-үкімімен бұрын рақымшылық жасау арқылы босатылған және қасақана қылмыс жасаған адамдарға қатысты қолданылмайды 2017 жылғы наурыз л., бұрын сотталған, 2000 жылғы 10 тамызда Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 175-бабының 2-бөлігінің "б, в" тармақтары, 259-бабының 1-бөлігі, 58-бабы (бұдан әрі – ҚК) 4 жылға бас бостандығынан айыруға; "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің онжылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" 2002 жылғы 19 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабының 2-бөлігі негізінде жазаны өтеу кезеңінде жазаның өтелмеген бөлігі жартысына қысқартылды; - ҚК 188-бабы 2-бөлігінің 3-тармағы бойынша 1 жылға 6 айға сотталды мүлкі тәркіленіп, жалпы режимдегі түзеу колониясында жазасын өтей отырып, бостандықтар. "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің жиырма бес жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" 2016 жылғы 13 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – рақымшылық жасау туралы Заң) 3-бабының негізінде 1 жыл 4 ай 29 Күн бас бостандығынан айыру түріндегі жазаның өтелмеген бөлігі осы мерзімге бас бостандығын шектеуге ауыстырылды.
Қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату
ҚК-нің 62-бабының 3-бөлігіне сәйкес қамауда ұстау уақыты 2016 жылғы 14 желтоқсаннан бастап 2017 жылғы 6 наурызға дейін жаза мерзімінде есептелді және бас бостандығын шектеудің 1 жылы 2 айы 9 күні өтеуге түпкілікті айқындалды. Л.к. пайдасына материалдық залалды өтеу есебінен 8 000 теңге, мемлекет кірісіне - 80 теңге сомасында мемлекеттік баж және 2 374 теңге сомасында іс жүргізу шығындары өндірілді. Сот үкімімен Л. к. жәбірленушіге 28 000 теңге сомасында залал келтіре отырып, автокөлік салонынан ұрлық жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Үкім апелляциялық тәртіпте қайта қаралған жоқ. Наразылықта Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры сотталған адамның іс-әрекеттерінің саралануына және кінәсінің дәлелденуіне дау айтпай, рақымшылық жасау актісінің негізсіз қолданылуына және қосымша жазаның дұрыс тағайындалмауына әкеп соққан Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің жалпы бөлігінің талаптарының бұзылуына байланысты сот үкімі өзгертуге жатады деп санайды. Алматы қаласы Әуезов аудандық сотының 2017 жылғы 6 наурыздағы Л. қатысты үкімін Өзгертуді, Л. қолданудың күшін жоюды сұрайды. Рақымшылық жасау туралы Заң, қылмыстық шыққан мүліктің анықталмауына байланысты мүлікті тәркілеу түрінде қосымша жаза тағайындауды алып тастау. Жасалған қылмыстағы Л. - ның кінәсі туралы соттың тұжырымдары сот отырысында жан-жақты, толық және объективті түрде зерттелген дәлелдемелерге негізделген, істің нақты жағдайларына сәйкес келеді және наразылықта дауласпайды. ҚК-нің 188-бабы 2-бөлігінің 3-тармағы бойынша сот Л. - ның іс-әрекеттерін дұрыс саралаған. Сонымен қатар, рақымшылық актісін заңсыз қолдану туралы наразылық дәлелдері негізді болып табылады. Іс материалдарынан Л. бұған дейін, 2000 жылғы 10 тамыздағы сот үкімімен тағайындалған жазаны өтеу кезеңінде 2002 жылғы 19 ақпандағы "Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің онжылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабы 2-бөлігі негізінде жазаның өтелмеген бөлігі жартысына қысқартылды. Рақымшылық жасау туралы Заңның 5-бабының 7-тармағына сәйкес рақымшылық жасау бұрын қолданылған және қасақана қылмыс жасаған адамдарға қолданылмайды. Мұндай жағдайларда сот жаза тағайындау кезінде Л. 2016 жылғы 13 желтоқсандағы жоғарыда аталған рақымшылық актісін қайта қолдануға құқығы жоқ.
Сонымен бірге, жазалау шарасы туралы мәселені талқылай отырып, сот алқасы сотталған адамға бас бостандығынан айыру түріндегі тағайындалған жазаны шектен тыс қатал деп санайды, бұл әрекеттің қоғамдық қауіптілігіне сәйкес келмейді. ҚІЖК-нің 485-бабы 1-бөлігінің 5-тармағына сәйкес кассациялық тәртіппен заңды күшіне енген сот актілерін қайта қарауға жазаның дұрыс тағайындалмауы не тағайындалған жазаның қылмыстық құқық бұзушылықтың ауырлығына және сотталған адамның жеке басына сәйкес келмеуі негіз болып табылады. Осы қылмыстық іс бойынша осындай негіздер бар. Қылмыстық іс материалдарынан көрініп тұрғандай, сотталған Л. өз кінәсін толық мойындады, жасаған ісіне шын жүректен өкініш білдірді. Жоғарыда келтірілген мән-жайды сот сотталған адамның қылмыстық жауаптылығы мен жазасын жеңілдететін деп таныды. Іс бойынша ауырлататын мән-жайлар анықталған жоқ. Сонымен қатар, сот бағалауынан тыс жерде Л.туберкулезбен және АИТВ-инфекциясымен ауыратыны туралы деректер қалды, іс бойынша өтелмеген 8 000 теңге сомасындағы залал шамалы болып табылады. Барлығы 28 000 теңгеге мүлік ұрланған. Сотталғандардың жасаған әрекеттері ауырлығы орташа қылмыстарға жатады. ҚК-нің 39-бабының 2-бөлігіне және 52-бабының 2,3-бөліктеріне сәйкес жаза әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру, сотталған адамды түзету және сотталған адамның да, басқа адамдардың да жаңа қылмыстар жасауының алдын алу мақсатында қолданылады. Жаза тағайындау кезінде қылмыстық құқық бұзушылықтың қоғамдық қауіптілігінің сипаты мен дәрежесі, кінәлінің жеке басы, оның ішінде құқық бұзушылыққа дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқы, жауапкершілік пен жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар, тағайындалған жазаның сотталғанды түзеуге және оның отбасының немесе оның асырауындағы адамдардың өмір сүру жағдайларына әсері ескеріледі. Заң талаптарына сүйене отырып, жазаны тағайындаудың жалпы бастауларын құрайтын барлық көрсетілген шарттар міндетті түрде олардың жиынтығында орындалуы керек.
Осы талап орындалған жағдайда ғана сот қылмыстық заңда тұжырымдалған мақсаттарына сәйкес келетін әділ жаза тағайындай алады. Белгіленген жағдайларда жәбірленушіге 8 000 теңге сомасында залалды өтемеу және Л. қоғамдық пайдалы еңбекпен айналыспайтыны туралы мәліметтер бұрын бірнеше рет сотталған (соттылығы өтелген), ҚК-нің 188-бабы 2-бөлігінің санкциясында көзделген неғұрлым қатаң жаза тағайындау қажеттігін куәландырмайды. Белгіленген жағдайларда тағайындау Л. бас бостандығынан айыру жазасы өте қатал және әділеттілік критерийіне сәйкес келмейді. Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, сот алқасы пробациялық бақылау белгілей отырып және сотталған адамға ҚК-нің 44-бабының 2-бөлігінде көзделген міндеттерді жүктей отырып, сотталған адамға бас бостандығын шектеу түріндегі жаза тағайындау қажеттігі туралы қорытындыға келеді. Мүлікті тәркілеу түрінде міндетті қосымша жаза тағайындау қажеттілігі жоқ, өйткені іс бойынша қылмыстық шыққан мүлік белгіленбеген. Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы Л. - ға қатысты бірінші сатыдағы соттың үкімін өзгертті, рақымшылық туралы Заңның қолданылуын жойды. Л. 1 жыл 6 ай мерзімге бас бостандығын шектеу түріндегі жаза тағайындалды. Бас бостандығын шектеу түріндегі жазаны өтеу мерзімінде Л.қамауда ұстау уақыты 2016 жылғы 7 қазаннан 2016 жылғы 10 қазанға дейін, 2016 жылғы 16 қарашадан 2017 жылғы 6 наурызға дейін бас бостандығын шектеудің бір күні үшін бас бостандығынан айырудың бір күні есебінен есептелді. Л. - ның соңғы кетуіне 1 жыл 2 ай 7 күн бостандықты шектеу анықталды. Бостандықты шектеудің барлық мерзіміне пробациялық бақылау орнатылды. Сондай-ақ, Л. - ға міндеттерді орындау жүктелген: сотталған адамның мінез-құлқын бақылауды жүзеге асыратын уәкілетті мемлекеттік органның хабарламасынсыз тұрақты тұрғылықты жерін, жұмысын, оқуын өзгертпеу; спирттік ішімдіктерді ішуге рұқсат етілген ойын-сауық орындарына (Түнгі клубтар, кафелер, барлар, мейрамханалар) бармау. Сот Л. - ны тұрғылықты жері бойынша пробация қызметіне келіп, есепке тұруға міндеттеді. ҚК-нің 44-бабына сәйкес Л. жергілікті атқарушы органдар айқындайтын орындарда мәжбүрлі еңбекке тартылды, бірақ жылына екі жүз қырық сағаттан аспайды. Қалған бөлігінде сот үкімі өзгеріссіз қалды. Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының наразылығы ішінара қанағаттандырылды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
