215-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібін бұзу
1. Егер анықталған бұзушылықтарды қаржы ұйымы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген мерзімдерде жоймаса, Екінші деңгейдегі банктер болып табылмайтын бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларын қоспағанда, қаржы ұйымдарының Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібін бұзуы, -
заңды тұлғаларға жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
2. Егер анықталған бұзушылықтарды банк конгломератының немесе сақтандыру тобының бас ұйымы Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген мерзімдерде жоймаса, банк конгломератының немесе сақтандыру тобының бас ұйымы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актісінде белгіленген шоғырландырылған негізде тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптарды бұзуы, -
заңды тұлғаларға жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Түсіндірме мақала тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібін бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді.
ӘҚБтК-нің 215-бабында көзделген құқық бұзушылықтардың жалпы объектісі ҚР заңнамасында белгіленген және қаржы саласындағы кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудың мемлекет қорғайтын тәртібі болып табылады.
Түсініктеме берілген бапта көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтардың тікелей объектісі тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібі болып табылады.
ӘҚБтК-нің 215-бабында көзделген әрекеттердің субъективті жағы заңды тұлғаларға қатысты белгіленуге жатпайды.
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі, егер анықталған бұзушылықтарды қаржы ұйымы Ұлттық Банк белгілеген мерзімдерде жоймаса, Екінші деңгейдегі банктер болып табылмайтын бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларын қоспағанда, қаржы ұйымдарының тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібін бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді ҚР.
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлімінде көзделген құқық бұзушылық субъектілері қаржы ұйымдары болып табылады. Бұл ретте, түсініктеме берілген нормада тікелей көрсетілуіне байланысты екінші деңгейдегі банктер болып табылмайтын бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі бойынша құқық бұзушылық субъектілері болып табылмайды.
Қаржы ұйымы-бұл қаржылық қызмет көрсету бойынша кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға. Тиісінше, қаржылық қызметтер-бұл сақтандыру нарығына, бағалы қағаздар нарығына, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорына қатысушылардың қызметі, банк қызметі, ҚР заңнамасына сәйкес алынған лицензиялар негізінде жүзеге асырылатын банк операцияларының жекелеген түрлерін жүргізу жөніндегі ұйымдардың қызметі, сондай-ақ лицензиялауға жатпайтын: Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының; Орталық депозитарийдің қызметі; тізбесін мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті орган бекітетін немесе оларға қатысты мемлекет, аталған квазимемлекеттік сектор субъектілерінің мүліктік құқықтары бар мемлекетке, квазимемлекеттік сектор субъектілеріне тиесілі бағалы қағаздарды номиналды ұстау функцияларын жүзеге асыру бөлігінде мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай оператордың; өзара сақтандыру қоғамдарының.
ӘҚБтК-нің 215-бабының 1-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы, егер анықталған бұзушылықтарды қаржы ұйымы ҚР Ұлттық Банкі белгілеген мерзімдерде жоймаса, құқық бұзушының ҚР Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актісінде белгіленген тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібін бұзуда көрініс табатын құқыққа қайшы әрекеттер жасауы болып табылады.
"ҚР-дағы банктер және банк қызметі туралы" ҚР Заңының 40-5-бабының талабы бойынша банктер тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастырады, онда: 1) тәуекелдерді басқару және Банктің Директорлар кеңесінің, басқармасының, бөлімшелерінің ішкі бақылауы жөніндегі өкілеттіктер мен функционалдық міндеттер, олардың жауапкершілігі; 2) тәуекелдерді басқару жөніндегі ішкі саясат пен рәсімдер қамтылуға тиіс 3) банк операцияларының түрлері бойынша тәуекелдердің жол берілетін мөлшеріне жеке лимиттер; 4) банктің органдарына тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау бойынша есептілікті ұсынудың ішкі рәсімдері; 5) тәуекелдерді басқару жүйесінің тиімділігін бағалаудың ішкі өлшемдері.
Осындай талап "сақтандыру қызметі туралы" ҚР Заңының 52-1-бабының 1-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыруға міндетті сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына қойылады. Мұндай жүйеде: 1) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының директорлар кеңесінің, басқармасының, бөлімшелерінің тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жөніндегі өкілеттіктері мен функционалдық міндеттері, олардың жауапкершілігі; 2) тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жөніндегі ішкі саясаттар мен рәсімдер қамтылуға тиіс; 3) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы қызметінің түрлері бойынша тәуекелдердің жол берілетін мөлшеріне жеке лимиттер; 4) сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы органдарына тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жөніндегі есептілікті ұсынудың ішкі рәсімдері; 5) тәуекелдерді басқару жүйесінің тиімділігін бағалаудың ішкі критерийлері.
Осыған ұқсас талаптар ҚР арнайы заңнамасымен және басқа қаржы ұйымдарына да қойылады.
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.
Аталған тәртіпті міндетті тұлғалардың бұзуы, егер бұл бұзушылықтарды ҚР Ұлттық Банкінің талап етуі бойынша ол белгілеген мерзімде міндетті тұлғалар жоймаса ғана, түсіндірме баптың 1-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың аяқталған құрамын құрайды.
Түсіндірме баптың 1-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың құрамы ресми болып табылады. Түсіндірме баптың 1-бөлігі бойынша құқық бұзушыға айыппұл есептеу және салу үшін үшінші тұлғаларға құқық бұзушылық жасаудан келтірілген залалдың фактісі мен мөлшерін белгілеудің қажеті жоқ.
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін адам айыппұл түрінде жазаланады.
ӘҚБтК-нің 215-бабының 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұлдың мөлшері 100 АЕК құрайды, тіркелген болып табылады және оны жүктейтін орган өзгертуге жатпайды.
Бұл жазаны құқық бұзушыға ҚР Ұлттық Банкі немесе сот, істі сотта қараған жағдайда қолданады.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі, егер анықталған бұзушылықтарды банк конгломератының бас ұйымы немесе сақтандыру тобы Ұлттық банк белгілеген мерзімдерде жоймаса, банк конгломератының немесе сақтандыру тобының бас ұйымы ҚР Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актісінде белгіленген шоғырландырылған негізде тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптарды бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілікті белгілейді ҚР.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектілері банк конгломератының немесе сақтандыру тобының бас ұйымдары болып табылады.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы, егер анықталған бұзушылықтарды банк конгломератының немесе сақтандыру тобының бас ұйымы белгіленген мерзімде жоймаса, ҚР Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актісінде белгіленген шоғырландырылған негізде тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптарды бұзу түрінде құқық бұзушының құқыққа қайшы әрекеттер жасауымен сипатталады ҚР Ұлттық Банкі.
ҚР "ҚР Банктер және банк қызметі туралы" Заңының 40-5-бабының талабы бойынша банк конгломератында уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген талаптарға сәйкес келетін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесі болуы тиіс. Бұл ретте банк конгломератының бас ұйымы шоғырландырылған негізде тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді және банк конгломераты қатысушыларының тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптардың сақталуына жауапты болады.
"Сақтандыру қызметі туралы" ҚР Заңының 52-1-бабы 2-тармағының талабы бойынша сақтандыру тобында уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген талаптарға сәйкес келетін тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесі болуы тиіс. Сақтандыру тобының бас ұйымы шоғырландырылған негізде тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді және сақтандыру тобына қатысушылардың тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптардың сақталуына жауапты болады.
Тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесін қалыптастыру тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.
Бас ұйымның банк конгломератын немесе сақтандыру тобын көрсетілген тәртіпті бұзуы, егер бұл бұзушылықтарды банк конгломератының бас ұйымы немесе сақтандыру тобы ҚР Ұлттық Банкінің талап етуі бойынша ол белгілеген мерзімдерде жоймаса ғана, түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың аяқталған құрамын құрайды.
Түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көзделген құқық бұзушылықтың құрамы ресми болып табылады. Құқық бұзушыға түсініктеме берілген баптың 2-бөлігі бойынша айыппұл есептеу және салу үшін Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актісінде белгіленген шоғырландырылған негізде тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптарды бұзудан мемлекетке залал келтіру фактісі мен мөлшерін белгілеудің қажеті жоқ.
ӘҚБтК-нің 215-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін құқық бұзушы айыппұл түрінде жазаланады.
ӘҚБтК-нің 215-бабының 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін айыппұл мөлшері заңды тұлғалар үшін 100 АЕК құрайды.
Айыппұл мөлшерлемелері тіркелген болып табылады және оларды салатын орган өзгертуге жатпайды.
Бұл жазаны құқық бұзушыға ҚР Ұлттық Банкі немесе сот, істі сотта қараған жағдайда қолданады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
