255-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің атқару парағын беруден бас тарту
1. Сот атқару парағын беруден бас тарту туралы ұйғарым шығарады, егер: 1) төрелік шешім қабылданған тарап сотқа: төрелік келісімнің Тараптар оған бағынатын мемлекеттің заңдары бойынша, ал мұндай нұсқау болмаған кезде - Қазақстан Республикасының заңдары бойынша жарамсыз екендігінің дәлелдерін ұсынса; төрелік шешім төрелік келісімде көзделмеген немесе оның талаптарына сәйкес келмейтін дау бойынша шығарылды не төрелік келісімнің шегінен шығатын мәселелер бойынша, сондай-ақ даудың төрелікке ведомстволық бағынбауы салдарынан қаулыларды қамтиды; төрелік келісім тараптарының бірін сот әрекетке қабілетсіз не әрекет қабілеті шектеулі деп таныды; өзіне қарсы шешім шығарылған тарап төрешіні тағайындау туралы немесе төрелік талқылау туралы тиісті түрде хабардар етілмеген немесе сот дәлелді деп таныған басқа да себептер бойынша төрелікке өз түсініктемелерін бере алмады; сол тараптар арасындағы дау бойынша, сол нысан туралы және сол негіздер бойынша шығарылған заңды күшіне енген сот шешімі бар немесе төрелік шешім не талап қоюшының талап қоюдан бас тартуына байланысты іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы соттың немесе төреліктің ұйғарымы; төрелік шешім шығару соттың заңды күшіне енген үкімімен белгіленген қылмыстық құқық бұзушылық жасау нәтижесінде мүмкін болды; төрелік құрамы немесе төрелік іс жүргізу рәсімі заң талаптарына сәйкес келмеді; шешім тараптар үшін әлі міндетті болған жоқ немесе оның күші жойылды немесе оны орындауды заңға сәйкес шығарылған елдің соты тоқтата тұрды; 2) сот осы төрелік шешімді орындауға келтіру Қазақстан Республикасының жария тәртібіне қайшы келетінін немесе төрелік шешім шығарылған дау төрелік шешімнің нысанасы бола алмайтынын анықтайды заңға сәйкес іс жүргізу.
2. Егер төрелік келісімде қамтылатын мәселелер бойынша төрелік шешім осындай келісімде қамтылмаған мәселелер бойынша шешімдерден бөлінуі мүмкін болса, онда төрелік келісімде қамтылатын төрелік шешімнің сол бөлігін мәжбүрлеп орындауға атқару парағын беруден бас тартуға болмайды.
3. Сот төрелік шешімді орындау туралы мәселе бойынша осы Кодекске сәйкес шағым жасалуы, наразылық келтірілуі мүмкін ұйғарым шығарады.
1. Түсініктеме берілген бапта көзделген атқару парағын беруден бас тарту үшін негіздер жан-жақты баяндалған және кеңейтілген түсіндіруге жатпайды. Сондай-ақ, бас тарту үшін көрсетілген негіздер Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 4 қазандағы № 2485 Жарлығымен ратификацияланған 1958 жылғы Шетелдік төрелік шешімдерді тану және орындау туралы Конвенцияның V бабына толық сәйкес келетінін атап өту қажет."Төрелік туралы" Заңның 8-бабына сәйкес тараптардың келісімі бойынша төрелікке жеке және (немесе) заңды тұлғалар арасында азаматтық-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар берілуі мүмкін.Сондай-ақ төрелік Қазақстан Республикасының Жеке және (немесе) заңды тұлғалары арасындағы дауларды қарауға құқылы, бір жағынан, дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы мемлекетке тікелей немесе жанама тиесілі мемлекеттік органдар, мемлекеттік кәсіпорындар, сондай - ақ заңды тұлғалар-екінші жағынан, тиісті саланың уәкілетті органының келісімі болған кезде.Сонымен бірге, кәмелетке толмаған адамдардың; заңда белгіленген тәртіппен әрекетке қабілетсіз немесе әрекет қабілеті шектеулі деп танылған адамдардың мүдделері қозғалатын даулар төрелікке ведомстволық бағынысты емес; банкроттық және оңалту туралы; табиғи монополиялар субъектілері мен олардың тұтынушылары арасында.Сондай-ақ, төрелік мүліктік мүдделермен байланысты емес жеке мүліктік емес қатынастардан туындайтын; өмірі мен денсаулығына, жеке өмірге қол сұғылмаушылыққа, жеке және отбасылық құпияға, адамның атына құқыққа байланысты дауларды қарауға құқылы емес.Сондай-ақ, "Төрелік туралы" Заң төрелік келісімнің шарттары мен талаптарын белгілейтінін ескеру қажет.Мәселен, төрелік келісім жазбаша нысанда жасалады. Егер ол тараптар қол қойған құжатта төрелік ескерту түрінде қамтылса не субъектілерді және олардың ерік білдіруінің мазмұнын айқындайтын хаттар, жеделхаттар, телефонограммалар, телетайпограммалар, факстар, электрондық құжаттар немесе өзге де құжаттар алмасу жолымен жасалған болса, ол жазбаша нысанда жасалған болып есептеледі.Төрелік келісім, егер ол сотта талап арызбен алмасу және Тараптардың бірі істі төреліктің қарауына беруді ұсынатын талап арызға кері қайтарып алу жолымен жасалса, жазбаша нысанда жасалған болып есептеледі, ал екіншісі бұған қарсы емес.Шарттағы дауды төреліктің шешіміне беру туралы талапты қамтитын құжатқа сілтеме шарт жазбаша нысанда жасалған және осы сілтеме төрелік келісімді шарттың бір бөлігіне айналдырған жағдайда төрелік келісім болып табылады.Төрелік шешімінің Қазақстан Республикасының жария тәртібіне сәйкестігін сот тексереді. Төрелік шешімін мәжбүрлеп орындау Қазақстан Республикасының Құқықтық тәртіп негіздеріне қол сұғатын ерекше жағдайларда жария тәртіп институтын қолдануға болады.
2. Төрелік сот өзі қамтымайтын мәселелерді шеше отырып, төрелік келісімнің шеңберінен шығатын жағдайлар болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда сот төрелік келісімде қамтылған және мұндай келісімде қамтылмаған мәселелерді ажыратуы керек. Төрелік келісіммен қамтылатын төрелік шешімнің бөлігін мәжбүрлеп орындауға атқару парағын беруден бас тартуға болмайды.
3. Сот төрелік шешімді орындау туралы мәселе бойынша осы Кодекске сәйкес шағым жасалуы, наразылық келтірілуі мүмкін ұйғарым шығарады.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
