360-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің талаптарына қасақана бағынбау
Бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеп жатқан адамның қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің заңды талаптарына қасақана бағынбауы, —
екі жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің талаптарына қасақана бағынбаудың қоғамдық қауіптілігі жазаны өтеу тәртібі мен шарттарын жүйелі түрде бұзудан және әкімшіліктің заңды талаптарын орындамаудан тұрады. Бұл ретте сотталғандарды жазалау мен түзеудің заңда көзделген процесі бұзылады, бұл өз кезегінде түзеу мекемесінің қалыпты қызметін бұзуға әкеп соғады.
Бұл қылмыстың объектісі бас бостандығынан айыруға байланысты жазалардың орындалуын қамтамасыз ететін мекемелердің қалыпты қызметі болып табылады.
Қылмыстың объективті жағы қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің талаптарына қасақана бағынбау болып табылады. Бағынбау деп өзінің қызметтік жағдайына байланысты оны ұсынуға құқығы бар әкімшілік өкілінің заңды талабын орындаудан бас тарту түсініледі, ал сотталған осы талапты орындауға міндетті және қабілетті болды. Егер сотталған адам қандай да бір дәлелді себептерге байланысты қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің талабын орындай алмаса, құқық бұзушылық ретінде қарастырылмайды. Мысалы, ауру бойынша. Осылайша, бұл қылмыс әрекетсіздік арқылы жасалады.
Бағынбау, әдетте, сотталған адам әкімшілікке бағынбайтынын, оның өкілдерінің талаптарын орындамайтынын ашық айтқан кезде ашық түрде жасалады. Бұл қылмыс кінәлі адам қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігі өкілдерінің талаптарын орындамайтынын ашық айтпаған кезде де жасырын түрде жасалуы мүмкін, бірақ соған қарамастан оларды дәлелді себептерсіз орындамайды.
ҚК-нің 360-бабы бойынша қылмыстық жауаптылықтың басталуының маңызды шарты қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің талаптарының заңдылығын белгілеу болып табылады. Қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің сотталғандарға жазаны өтеудің белгіленген тәртібін сақтау талабы заңды болып саналады.
Әрекетті Қылмыстық деп тану үшін мойынсұнбау зиянды, яғни ашық, бірнеше рет немесе батыл түрде білдірілуі керек, сондай-ақ талаптардың бірнеше рет қайталануына қарамастан, кінәлі оларды елемейтін жағдайларда болуы керек. Қарапайым бағынбау қылмыстық-атқару заңнамасында көзделген тәртіптік ықпал ету шараларына әкеп соғуы мүмкін. Мысалы, жұмыстан бас тарту немесе жұмысты тоқтату ҚІЖК-нің 99-бабының 2-бөлігіне сәйкес жазаны өтеудің белгіленген тәртібін қасақана бұзу болып табылады және жазалау шаралары мен материалдық жауапкершілікті қолдануға әкеп соғуы мүмкін. Бірақ егер сотталған адам жұмысты бірнеше рет орындаудан бас тартса немесе басқа сотталғандарды жұмыстан бас тартуға шақырса, мұндай мінез-құлық қылмыстық-түзеу мекемесі әкімшілігінің талаптарына қасақана бағынбау деп танылуы мүмкін.
Қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің өкілдеріне қылмыстық-атқару заңнамасына сәйкес көтермелеу және жазалау шараларын қолдану құқығын пайдаланатын лауазымды адамдар, сондай-ақ кезекшілер, колониялар бастықтарының көмекшілері және бақылаушылар құрамының адамдары сотталғандарды қадағалау жөніндегі міндеттерін орындау кезінде жатады.
УСК-нің 115-бабына сәйкес көтермелеу және жазалау шараларын қолдану құқығын пайдаланатын лауазымды адамдар түзеу мекемелерінің (түзеу колонияларының, тәрбие колонияларының, қоныс колониялары мен түрмелердің) бастықтары, олардың орынбасарлары мен жасақ бастықтары болып табылады. УСК-нің 134-бабы аталған лауазымды тұлғалардың қатарына тәрбие-еңбек колониялары бөлімшелерінің тәрбиешілері де жатады. Осылайша, қылмыстық-атқару мекемесі әкімшілігінің өкілдеріне УСК-нің 115 және 134-баптарында аталған барлық лауазымды тұлғаларды жатқызуға болады.
Бас бостандығынан айыру орындарының қызметкерлеріне қатысты зорлық-зомбылық қолдану қаупін білдірумен қатар жүретін, кейде агрессивті сипаттағы қылмыстық-атқару мекемелері әкімшілігінің өкілдеріне қатысты белсенді әрекеттерді қарсылықтан, яғни белсенді әрекеттерден мойынсұнбауды ажырату керек. Бұл әрекеттер қылмыс құрамының басқа белгілері болған кезде ҚК-нің 361-бабы бойынша саралануға жатады. Қылмыс әкімшіліктің талаптарын орындаудан бас тартқан сәттен бастап аяқталды деп саналады, сондықтан ресми құрамдар санатына жатады.
Субъективті жағынан қылмыс тікелей ниетпен жасалады. Кінәлі әкімшіліктің заңды талаптарына бағынбайтынын түсінеді, бірақ ол оларды орындауы керек және мүмкін.
Бұл қылмыстың субъектісі 16 жасқа толған, түзеу колониясында, кез-келген режимдегі тәрбие колониясында, қоныс колониясында немесе түрмеде бас бостандығынан айыру жазасын өтеп жатқан сотталған болуы мүмкін. ҚСК-нің 14-бабының бесінші бөлігінде өлім жазасы түріндегі жазаны қылмыстық-атқару жүйесі мекемелері орындайды делінген. Сондықтан сотталғандар тек бас бостандығынан айыруға ғана емес, өлім жазасына да осы қылмыстың субъектісі бола алады.
ҚІЖК-нің 72-бабына сәйкес бас бостандығынан айыруға сотталғандардың кейбірі тергеу изоляторында жазасын өтеу үшін қалдырылуы мүмкін.
Алайда, біздің еліміздің қылмыстық-атқару заңнамасы тергеу изоляторларын қылмыстық-атқару жүйесінің мекемелеріне жатқызбайды. Мұны УСК-нің 14-бабының мазмұны дәлелдейді. Атап айтқанда, осы баптың сегізінші бөлігінде қылмыстық-атқару жүйесі мекемелері, сондай-ақ тергеу изоляторлары шаруашылық қызмет көрсету жөніндегі жұмыстарды орындау үшін қалдырылған сотталғандарға қатысты.
Бұдан тергеу изоляторында қамауда отырған адамдар тарапынан орын алған тергеу изоляторлары әкімшілігінің заңды талаптарына қасақана бағынбау ҚК-нің 360-бабының қолданыстағы редакциясы бойынша ҚК-нің осы бабы бойынша жауаптылыққа әкеп соқтыратын қылмыс деп танылмағаны шығады. Мұндай тұжырым жасауға болады, өйткені ҚК-нің қарастырылып отырған бабының диспозициясында бұл қылмыстың субъектісі бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеп жатқан адам болуы мүмкін екендігі көрсетілген. Ал тергеу изоляторлары бас бостандығынан айыру орындарына жатпайды.
Қамауға алу түріндегі жазасын өтеп жүрген адам қамауға алу үйі әкімшілігінің заңды талаптарына қасақана бағынбаған жағдайда ҚК-нің 360-бабы бойынша жауапқа тартыла алмайды, өйткені бұл қылмыстың субъектісі бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеп жатқан адам болып табылады. Қамауға алу үйлері бас бостандығынан айыру орындарына жатпайтындықтан, Қылмыстық кодекстің қаралып отырған бабын қамауға алу түріндегі жазасын өтеп жатқан адамдарға қолдануға болмайды.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
