88-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің жеке-дара және комиссиялық сараптамасы

1. Сараптама жүргізуді сарапшы жеке-дара не сарапшылар комиссиясы жүзеге асырады.2. Комиссиялық сараптама күрделі сараптамалық зерттеулер жүргізу қажет болған жағдайларда тағайындалады және оны бір мамандықтың кемінде екі сарапшысы жүргізеді.3. Комиссиялық сот сараптамасын жүргізу кезінде сот сарапшыларының әрқайсысы өз бетінше және өз бетінше сот-сараптамалық зерттеуді толық көлемде жүргізеді. Сараптама комиссиясының мүшелері алынған нәтижелерді бірлесіп талдайды және ортақ пікірге келе отырып, қорытындыға немесе қорытынды беру мүмкін .стігі туралы хабарламаға қол қояды. Сарапшылар арасында келіспеушілік болған жағдайда олардың әрқайсысы жеке қорытынды береді не пікірі комиссияның қалған мүшелерінің қорытындыларына қайшы келетін сарапшы оны қорытындыда жеке тұжырымдайды.4. Комиссиялық сараптама жүргізу туралы соттың ұйғарымы сот сараптамасы органының басшысы үшін міндетті. Сот сараптамасы органының басшысы ұсынылған материалдар бойынша комиссиялық сараптама жүргізу туралы шешімді дербес қабылдауға және оның жүргізілуін ұйымдастыруға құқылы.Бұл мақала зерттеуге қатысатын сарапшылардың санына байланысты сараптама түрлерін реттейді.1. Сараптамалық зерттеуге, әдетте, сараптама тағайындау туралы сот ұйғарымында көрсетілген не сот сараптамасы органының басшысы сараптама жүргізу тапсырылған бір сот сарапшысы қатысады.Күрделі немесе аса күрделі сот-сараптамалық зерттеулер жүргізу кезінде сараптаманы сол сараптамалық мамандық бойынша арнайы ғылыми білімді пайдаланатын сарапшылар комиссиясы (мысалы, құжатқа сот сараптамасын жүргізу кезінде қолжазба мен қолтаңбаларды аса күрделі зерттеу) жүргізуі мүмкін.2. Комиссиялық сараптама күрделі, көп объектілі сараптамалық зерттеулер жүргізу қажет болған жағдайларда тағайындалады (Қазақстан Республикасы Әділет министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 24 мамырдағы № 193 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Сот сараптамасы орталығында сот сараптамаларын жүргізуді ұйымдастыру жөніндегі Нұсқаулықтың 6-тармағы).

Сот-сараптамалық зерттеулердің түрлері бойынша сот сараптамаларының күрделілік санаттары Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2015 жылғы 26 қаңтардағы № 46 бұйрығымен бекітілген сот сараптамаларын жүргізу мерзімдерін олардың күрделілік санатына қарай есептеу және сот сараптамаларының күрделілік санаттарын айқындау қағидаларына қосымшада көзделген. Комиссиялық сараптаманы тізбесі Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2015 жылғы 25 қаңтардағы № 52.3 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Сот сараптамасы органдарында жүргізілетін сот сараптамаларының түрлерінің тізбесінде көзделген бір мамандықтың кемінде екі сарапшысы жүргізеді. Осы баптың үшінші бөлігінде комиссиялық сот сараптамасын жүргізу тәртібі көзделген, ол сондай-ақ ЭҚЖ туралы Заңның 28-бабында белгіленген.Сот сарапшыларының әрқайсысы сот сарапшысының тәуелсіздігі қағидатына байланысты толық көлемде дербес және дербес сот-сараптамалық зерттеу жүргізеді (ЭҚЖ туралы Заңның 5-бабының 3) тармақшасы).Жалпы пікір әзірленген жағдайда сараптама комиссиясының мүшелері қорытындыға не қорытынды беру мүмкін .стігі туралы хабарламаға қол қояды.Комиссиялық сараптама жүргізу кезінде сарапшылар арасында келіспеушіліктер туындаған жағдайда қорытындыны әрбір сарапшы жеке іс жүргізу құжаты ретінде жасауы мүмкін (мысалы, егер сараптаманы екі сарапшыдан тұратын комиссия жүргізсе). Егер комиссияның құрамына екіден артық сарапшы кірген жағдайда, онда сарапшы мен комиссияның қалған мүшелері арасында келіспеушілік болған жағдайда бір қорытынды жасалады, онда сарапшының және комиссияның қалған мүшелерінің қорытындылары жеке көрсетіледі

.4. Егер сот комиссиялық сараптама тағайындаған болса, онда бұл ұйғарым комиссияның құрамын анықтайтын сот сараптамасы органының басшысы үшін міндетті болып табылады. Егер сот ұйғарымында комиссиялық сараптама жүргізу көрсетілмесе, алайда мұндай сараптамалық зерттеудің күрделілік санатын негізге ала отырып жүргізу қажеттілігі туындаса, сот сараптамасы органының басшысы ұсынылған материалдар бойынша комиссиялық сараптама жүргізу туралы шешімді дербес қабылдауға және оны жүргізуді ұйымдастыруға құқылы. Мұндай жағдайда алынған сарапшылардың қорытындысы сараптама тағайындау туралы сот ұйғарымының орындалуын білдіреді және іс бойынша дәлелдеменің күшіне ие болады.Қосымша түсініктеме1,

2. Сот ұйғарымымен немесе сот сараптамасы органының басшысы тағайындаған білімнің бір саласының мамандары болып табылатын екі және одан да көп сарапшы қатысатын кез келген сараптама комиссиялық сараптама болып табылады. Комиссия құрамына кіретін сот сарапшыларының қызметін үйлестіру үшін сот сараптамасы органының басшысы не комиссиялық сот сараптамасын тағайындаған судья жетекші сарапшыны тағайындайды.Сарапшылар комиссиясының әрбір мүшесі зерттеуді толық көлемде жүргізеді. Егер сарапшылар комиссиясы біртекті зерттеу жұмысының үлкен көлемін орындау үшін құрылған болса, мысалы, көптеген объектілерге байланысты болса, онда Комиссияның әрбір мүшесі соңында бұл жұмыстың және басқа сарапшылардың тиісті деңгейде орындалғанына көз жеткізіп, содан кейін ғана бірлескен талдауға және түпкілікті қорытындыларды талқылауға кірісуі керек.

3. Комиссияның құрамына кіретін әрбір сарапшы зерттеу қызметінде дербес, ол өз бетінше зерттеулер жүргізеді және олардың қорытындысы бойынша қорытындылар тұжырымдайды, нәтижелер үшін толық жауапты болады. Сот сараптамасы органы басшысының тапсырмасы бойынша сарапшылардың бірі сараптама комиссиясы басшысының рөлін атқарады. Ол сараптамалық комиссияның жұмысын ұйымдастырады, сараптамалық зерттеулердің басталу және аяқталу мерзімдерін, зерттеулер көлемін жоспарлайды, сарапшылардың жемісті жұмысына жағдай жасайды (ЭҚЖ туралы Заңның 28-бабының 4-тармағы). Сонымен қатар, комиссия басшысының сарапшыларға қарағанда қандай да бір артықшылығы жоқ, ол сарапшы болып қалады және процестік тұрғыдан зерттеу барысы мен нәтижелеріне әсер ете алмайды.Комиссиялық сараптама жүргізуге қатысатын барлық сарапшылардың тең құқықтары бар. Комиссиялық сараптама жүргізуге тартылған барлық сарапшылардың пікірлері сәйкес келетін жағдай идеалды болып табылады. Бұл жағдайда сарапшылар комиссиясы бірыңғай қорытынды жасайды. Егер комиссия құрамының кез-келгенінің өз пікірі болса, басқалардан өзгеше болса, ол тәуелсіз сараптамалық қорытынды жасайды немесе өз қорытындыларын бөлек тұжырымдайды. Сараптамалық комиссияның шешіміне қойылған мәселелер бойынша тұжырымдарды тұжырымдаудың жалғыз критерийі мен негізі сарапшының арнайы ғылыми білімі болып табылады.

4. Сараптама тағайындау туралы ұйғарымда соттың оны сарапшылар комиссиясының жүргізуі туралы Нұсқауы сот сараптамасы органының басшысы үшін міндетті болып табылады. Заңдылық бұзылған жағдайда сот басқарушылық функцияларды орындайтын тиісті ұйымдарға жеке ұйғарым шығаруға және жіберуге құқылы, олар өздері қабылдаған шаралар туралы бір ай мерзімде хабарлауға міндетті (АІЖК-нің 270-бабының бірінші бөлігі).Сот сараптамасы органының басшысы ұсынылған материалдарды зерделеп және сараптама жұмысының көлемін айқындай отырып, комиссиялық сараптама жүргізу туралы шешімді дербес қабылдауға және оның жүргізілуін ұйымдастыруға құқылы.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ

Астана, 2016 жыл

УДК 347 (574)  

К 63

ISBN 978-601-236-042-4

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы