661-бапқа түсініктеме. Лауазымды адамның сараптама жүргізу туралы қаулыны немесе тапсырманы не Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің маманын шақыру туралы талапты орындаудан бас тартуы немесе жалтаруы
Мемлекеттік қадағалау және бақылау органының қаулысы немесе тапсырмасы жіберілген лауазымды адамның сараптама жүргізуден не маманды бақылау жүргізуге, құжаттарды ресімдеуге, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуге немесе оны қарауға қатысу үшін шақыру туралы талаптан, оларды орындаудан бас тартуы немесе дәлелді себептерсіз келмеуі -
жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Қарастырылып отырған әкімшілік азаптың жалпы объектісі-мемлекеттік билік институтының қалыпты қызметі.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша сараптама жүргізудің және маманның іс жүргізуге қатысуының белгіленген тәртібін қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастар рулық объект болып табылады.
Қарастырылып отырған құқық бұзушылықтың объективті жағы бас тарту немесе келмеу түрінде көрсетілген әрекетсіздік болып табылады.
Қарастырылып отырған норманың диспозициясына сүйене отырып, әрекетсіздіктің балама түрлері үшін жауапкершілік туындауы мүмкін екенін ескеріңіз:
1) лауазымды адамның мемлекеттік қадағалау және бақылау органының қаулысын немесе тапсырмасын орындаудан, сараптама жүргізуден дәлелді себептерсіз бас тартқаны үшін;
2) лауазымды адамды маманды шақыру туралы талапты орындаудан дәлелді себептерсіз бас тартқаны үшін:
- бақылау жүргізу;
- құжаттарды ресімдеу өндірісінде;
- әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу немесе оны қарау.
3) лауазымды адамның дәлелді себептерсіз келмегені үшін.
Қарастырылып отырған мақаланың тақырыбында объективті жақтың екі белгісі бар – "бас тарту" және "жалтару". Сонымен қатар, мақаланың диспозициясында "бас тарту" және "келмеу"көрсетіледі.
Сонымен, құқық теориясында жалтару белгілі бір міндеттерді орындай алмаудың жалған себептерімен түсіндірілетін бас тартудың жасырын түрі ретінде танылады.
Осылайша, осы Әкімшілік құқық бұзушылықты қарау кезінде бас тартудың өзі анық болған кезде – лауазымды адам мемлекеттік қадағалау және бақылау органына қаулыны немесе тапсырманы орындаудан өзінің бас тартуын, сондай-ақ маманды шақыру туралы талапты анық білдіретін тиісті құжатты (жауапты) жіберген кезде танылуға тиіс.
Жасырын бас тарту (жалтару) – бұл лауазымды адам келіп түскен Қаулыға немесе тапсырмаға, сол сияқты талаптарға қатысты нақты іс-қимыл жасамайтын жағдай.
Өз кезегінде, келмеу дегеніміз-болмау; бір жерге келмеу. Бұл жағдайда келмеу лауазымды адамға сараптама жүргізу, құжаттарды ресімдеу, әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу немесе оны қарау кезінде оның қатысу қажеттілігі туралы хабарланған жағдайларда бағалануы тиіс.
Жалтару түрінде жасалған бұл әкімшілік құқық бұзушылық ұзаққа созылады деп танылады және міндетін орындамаудың бірінші, нақты актісі сәтінен, яғни мұндай лауазымның бірінші күнінен немесе сағатынан басталады. Мұндай құқық бұзушылық кінәлі адамның іс-әрекетінің салдарынан немесе оны одан әрі жасауға кедергі келтіретін оқиғалардың басталуымен аяқталады (мысалы, әкімшілік хаттама жасауға байланысты).
Өз кезегінде, айқын бас тарту ұзаққа созылмайды, өйткені ол бір уақытта көрінеді.
Келмеген адам көрсетілген мерзімде келмеген сәттен бастап аяқталды деп танылады.
Талданатын әкімшілік азаптаудың объективті жағының міндетті белгісі - дәлелсіз себептердің болуы.
Келмеудің дәлелді себебі азаматтың өзі немесе оның жақын туыстарының біреуі, егер оларға қамқорлық жасайтын ешкім болмаса немесе тәуелсіз объективті жағдайларға келу мүмкін болмаса, болуы мүмкін. Бұл ауа-райының, көліктің, техногендік апаттар мен апаттардың барлық түрлері, нәтижесінде үйден көрсетілген жерге дейінгі қашықтықты еңсеру қиынға соғады немесе мүмкін болмайды.
Айта кетейік, сараптама жүргізу туралы қаулыны немесе тапсырманы орындаудан бас тартудың дәлелді себебі "сот-сараптама қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көрсетілген сараптама жүргізудің мүмкін основстігі негіздерінің болуы болып табылады: егер сот сарапшысы (сот сарапшылары) зерттеу жүргізгенге дейін, оның алдына қойылған сұрақтар оның арнайы білімінің шегінен шығып кететінін немесе оған ұсынылған материалдар қорытынды беруге жарамсыз немесе жеткіліксіз екенін және оларды толтыруға болмайтынын не ғылым мен сараптамалық практиканың жай-күйі қойылған сұрақтарға жауап беруге мүмкіндік бермейтінін, ол қорытынды берудің мүмкін .стігі туралы дәлелді хабарлама жасайды және оны өзінің қолымен және жеке мөрімен куәландырады. Сот сараптамасын сот сараптамасы органы жүргізген жағдайда сот сарапшысының (сот сарапшыларының) қолы көрсетілген органның мөрімен куәландырылады.
Осылайша, сот сараптамасы органының лауазымды адамы (сот-сараптама қызметін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен жүзеге асыратын мемлекеттік заңды тұлға) сараптама жүргізуден негізсіз бас тартылған жағдайларда ғана әкімшілік жауаптылыққа тартылуы мүмкін.
Мемлекеттік органдардың лауазымды адамдары (атап айтқанда, мемлекеттік қадағалау және бақылау органдары) тексерілетін субъектілерге бақылау және қадағалау жүргізу кезінде Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің (154-бап) ережелеріне сәйкес мемлекеттік органдар мен ведомстволық бағынысты ұйымдардың мамандарын, консультанттарын және сарапшыларын тартуға құқылы екенін атап өтеміз.
Мысалы, қоршаған орта және табиғатты пайдалану саласындағы әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаларды жасауда атқарушы билік органдары қызметкерлерінің, ІІО қызметкерлерінің ең үлкен қиындығы Хаттамадағы әкімшілік құқық бұзушылық оқиғасының сипаттамасынан туындайды. Хаттаманы жасау кезінде санитарлық-эпидемиологиялық қызметтің қызметкері, балық қорғау қызметкері, ихтиолог, аңшы, ветеринар, агроном, химик, топырақтанушы, дозиметрист және т.б. мамандардың кеңесінсіз және тікелей қатысуынсыз жасауға болмайды.
Қаралып отырған Әкімшілік құқық бұзушылықты арнайы субъект - лауазымды адам көздейді. ӘҚБтК-нің 30-бабына сәйкес лауазымды адам қызметтік міндеттерін орындамауына немесе тиісінше орындамауына байланысты әкімшілік құқық бұзушылық жасалған жағдайда әкімшілік жауаптылыққа тартылады.
Әкімшілік құқық бұзушылық жасалған кезде билік өкілінің функцияларын тұрақты, уақытша немесе арнайы өкілеттік бойынша жүзеге асыратын немесе жүзеге асыратын не әкімшілік құқық бұзушылық жасаған кезде мемлекеттік мекемелерде, квазимемлекеттік сектор субъектілерінде, жергілікті өзін-өзі басқару органдарында ұйымдық-өкімдік немесе әкімшілік-шаруашылық функцияларды орындайтын немесе орындаған адамдар ӘҚБтК бойынша лауазымды адамдар деп танылады.
Айта кетейік, маманның өзі субъект болып табылмайды, өйткені мемлекеттік қадағалау және бақылау органының қаулысы, тапсырмасы немесе талабы белгілі бір маманды ұсынуға міндетті лауазымды адамға жіберіледі. Сонымен қатар, маман әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді жүзеге асыратын органның (лауазымды адамның) шақыруы бойынша келуге; арнайы білімді, дағдыларды және ғылыми-техникалық құралдарды пайдалана отырып, процестік әрекетке қатысуға; өзі жасаған іс-әрекеттер жөнінде түсініктеме беруге міндетті; көрсетілген іс-әрекеттердің жасалу фактісін, олардың мазмұны мен нәтижелерін (ӘҚБтК 756-бабы) өз қолымен куәландырсын, алайда маман жоғарыда көрсетілген барлық іс-әрекеттерді жүргізу қажеттілігі туралы тек лауазымды адамның хабарламасы арқылы біле алады.
Қарастырылып отырған әкімшілік азаптаудың субъективті жағы тікелей және жанама ниет түріндегі кінәмен сипатталады. Тікелей ниеттің болуы лауазымды адам келіп түскен қаулыға, тапсырмаға немесе талапқа қатысты өзінің әрекетсіздігінің құқыққа қайшы сипатын түсінетінін, олардың негізсіз бас тартуында немесе дәлелсіз себептермен келмеуінде зиянды салдарларды болжайтынын және зиянды салдардың туындауын қалайтынын білдіреді.
Жанама ниет лауазымды адамның өзінің негізсіз бас тартуының немесе дәлелсіз себептермен келмеуінің құқыққа қайшы сипатын, зиянды салдарлардың туындауына тікелей тілегі болмаған кезде, бірақ оларға саналы түрде жол берген не оларға деген көзқарасы немқұрайлы қарауды көздейді.
Қаралып отырған баптың санкциясы лауазымды адамдарға - жиырма айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуды көздейді.
ӘҚБтК-нің 684-бабының 1-бөлігі негізінде аталған құқық бұзушылық түріндегі істер мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьяларының қарауына жатады.
ӘҚБтК нің 804 бабының 1 бөлігіне сәйкес осы құқық бұзушылық бойынша хаттама:
30-тармақ) сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің уәкілетті лауазымды тұлғалары;
57-тармақ) сот приставтары және сот төрағасы немесе сот отырысына төрағалық етуші уәкілеттік берген соттардың басқа да қызметкерлері
60-тармақ) Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органның осыған уәкілеттік берілген лауазымды адамдары;
68-тармақ) Экономикалық тергеу қызметінің уәкілетті лауазымды тұлғалары.
662-бап. Айыпталушының (күдіктінің) келуі туралы Жеке кепілгерлікті бұзу
Айыпталушының (күдіктінің) анықтама жүргізетін адамға, тергеушіге немесе айыпталушының (күдіктінің) тергеуден немесе соттан жалтаруына әкеп соққан сотқа келгені туралы адамдардың өздері берген жазбаша кепілгерлікті бұзуы немесе орындамауы, –
үш айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
