Мемлекеттік кірістер органының хабарламасын заңсыз деп тану және оның күшін жою туралы
Іс № 6001-22-00-6ап/1629.
«Автомобиль көлігі туралы» Заңның (бұдан әрі – Заң) 19-4-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағы арқылы автокөлік құралдарының жүруіне көліктік бақылау Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасындағы Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасымен сәйкес келетін автокөлік өткізу пункттерінде, Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы тауарларды өткізудің өзге орындарында, Қазақстан Республикасының аумағындағы көліктік бақылау бекеттерінде, сондай-ақ арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдары арқылы жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасындағы Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасымен сәйкес келетін автокөлік өткізу пункттерінде, сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасы арқылы тауарларды өткізудің өзге орындарында автокөлік құралдарының жүруіне көліктік бақылауды Қазақстан Республикасының мемлекеттік кірістер органдары жүзеге асырады.
Заңның 19-5-бабының 3-тармағына сәйкес ірі көлемді және ауыр салмақты көлік құралдарына көліктік бақылау көлік құралдарының нақты салмақтық және габариттік параметрлерін тексеру және олардың Қазақстан Республикасында белгіленген рұқсат етілген параметрлерден асып кету мөлшерін анықтау арқылы мынадай құралдарды пайдалана отырып жүргізіледі:
- өлшеу аспаптары мен габариттік рамалар;
- стационарлық үлгідегі таразы жабдықтары немесе тасымалды мобильді таразылар;
- арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдары.
ЖАҚ Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Түркістан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті РММ-не және бас маман М.М.-ға қарсы 2021 жылғы 19 тамыздағы Қазақстан Республикасының аумағы бойынша жүріп өткен жолы үшін автокөлік құралдарынан алынатын 60 425 теңге мөлшеріндегі алымды төлеу қажеттілігі туралы хабарламаны және 2021 жылғы 19 тамыздағы автокөлік құралын ұстау туралы актіні заңсыз деп тану және олардың күшін жою туралы талап қоюмен жүгінді.
Түркістан облысының Мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2022 жылғы 4 ақпандағы шешімімен талап қанағаттандырылды. 2021 жылғы 19 тамыздағы хабарлама, автокөлік құралы мен тіркемені ұстау туралы акт заңсыз деп танылып, күші жойылды. Жауапкерден талап қоюшының пайдасына сот шығындары өндірілді.
Түркістан облыстық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 13 мамырдағы қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалдырылды.
Дауды шешу және талаптарды қанағаттандыру барысында жергілікті соттар талап қоюшының ұстанымын қолдап, №689 Қағидаларда көзделген өлшеу қателіктері кедендік шекарада орнатылған автомобиль таразыларына қолданылуға тиіс деген қорытындыға келді. Осыған байланысты қателіктерді ескере отырып, жетекші оське түсетін рұқсат етілген жүктеме мөлшері 11 тоннаны құрайды. Бұл мән-жай ӘҚБтК-нің 571-бабының 6-бөлігімен де расталады, оған сәйкес әкімшілік жауаптылық салмақ параметрлері бір тоннадан артық асқан жағдайда туындайды. Соттар «Mettler-Toledo (Changzhou) Measurement Technology Co, Ltd.» (Қытай) өлшеу жабдығының қателігін тасымалдаушының пайдасына түсіндірген.
Автокөлік құралын ұстау туралы акт жауапкер оның заңдылығын дәлелдей алмағандықтан заңсыз деп танылып, күші жойылды. Көліктік бақылау қағидаларының 10-тармағында Қазақстан Республикасынан шығу кезінде рұқсат етілген салмақтық және (немесе) габариттік параметрлердің асып кетуі анықталған жағдайда көлік құралын ұстау сияқты шара көзделмеген.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы сот актілерін қайта қарау кезінде жергілікті соттардың аталған қорытындыларымен келіспеді.
Автокөлік құралының салмақ параметрлерінің асып кетуі және 60 452 теңге мөлшеріндегі алымды төлеу қажеттілігі туралы хабарламаның заңдылығы жөнінде
Көліктік бақылау қағидаларының 6-тармағына сәйкес лауазымды адамдар көлік құралдарының нақты салмақ параметрлерін сертификатталған автоматтандырылған салмақтық және габариттік параметрлерді анықтау жүйесін және бейнебақылау құралдарын (бұдан әрі – өлшеу жабдығы) пайдалану арқылы тексереді. Өлшеу нәтижелері жабдықтың деректер базасында сақталады. Салмақ параметрлері өлшеу жабдығы арқылы өткен кезде анықталады.
Қазақстан Республикасының кеден бекеттерінде көлік құралдарының салмақ параметрлерін өлшеу үшін сертификатталған «Mettler-Toledo (Changzhou) Measurement Technology Co, Ltd.» (Қытай) автоматтандырылған жүйесі (бұдан әрі – Toledo ААЖ) пайдаланылады. Оның техникалық паспортына сәйкес рұқсат етілетін өлшеу қателігі 0,5% (50 кг дейін) құрайды.
№689 Қағидалардың 5-тармағына сәйкес арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдары жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарына орнатылады және қозғалыс кезінде салмақтық-габариттік параметрлердің асып кетуін бақылайды, бұл олардың жоғары қателік деңгейін (1 тоннаға дейін) көздейді.
Осыған байланысты сот алқасы №689 Қағидалар Toledo ААЖ пайдалану арқылы кеден бекеттерінде салмақ параметрлерін бақылау тәртібін реттемейді деген қорытындыға келді. Сондықтан аталған Қағидалардағы өлшеу қателіктері бұл жүйеге қолданылмайды.
Toledo ААЖ арқылы өлшеу кезінде оның техникалық паспортында көзделген рұқсат етілген қателік ескеріледі.
Жергілікті соттардың Toledo ААЖ-ға өлшеу қателігін қолдану ӘҚБтК-нің 571-бабының 6-бөлігімен расталады деген қорытындысын сот алқасы қате деп таныды. Аталған баптың диспозициясы әкімшілік жауаптылықтың туындау негіздерін белгілейді. Ал салықтар мен алымдарды төлеу міндеті оське түсетін салмақ 10 000 кг-нан асқан кезде туындайды және әкімшілік құқық бұзушылық құрамының болуымен байланысты емес.
Талап қоюшының Қазақстан Республикасынан шығу кезінде кеден бекетінде Toledo ААЖ арқылы жүргізілген бақылау барысында көлік құралының салмақ параметрлерін асырғаны дәлелденгендіктен, дауланып отырған хабарлама заңды түрде шығарылған. Сондықтан оны жоюға негіздер жоқ деп танылып, осы бөліктегі сот актілері күшін жойып, талапты қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім қабылданды.
2021 жылғы 19 тамыздағы автокөлік құралын ұстау туралы актінің заңсыздығы жөнінде
ӘҚБтК-нің 797-бабының 2 және 3-бөліктеріне сәйкес көлік құралын ұстау, жеткізу және пайдалануға тыйым салу шараларын көліктік бақылау органдарының қызметкерлері өз құзыреті шегінде, сондай-ақ мемлекеттік кірістер органдарының лауазымды тұлғалары өз өкілеттіктері шегінде жүзеге асырады. Бұл туралы белгіленген нысанда акт жасалып, әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаға қоса тіркеледі.
ӘҚБтК-нің 827-бабының 1 және 2-бөліктеріне сәйкес құқықтары мен бостандықтарына әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізетін органның (лауазымды тұлғаның) әрекеттері (әрекетсіздігі) және (немесе) шешімдері тікелей әсер еткен тұлға заң бұзушылықтарға байланысты жоғары тұрған органға (лауазымды тұлғаға) және (немесе) сотқа шағымдануға құқылы.
Іс бойынша дауланып отырған ұстау актісі ӘҚБтК-де белгіленген тәртіпті бұза отырып жасалғаны анықталды.
Сонымен бірге бұл мән-жай талап қоюшыны актіні жасаған лауазымды тұлғаның әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және (немесе) шешіміне ӘҚБтК-нің 44-тарауында көзделген тәртіппен шағымдану құқығынан айырмайды.
Көлік құралын ұстау ӘҚБтК бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету шараларының бірі болып табылатындықтан, бұл актіге дау айту туралы талап Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекс тәртібімен қаралуға жатпайды.
Осыған байланысты талаптың осы бөлігі ӘРПК-нің 138-бабы 11) тармақшасының негізінде талап арыз берген тұлғаға қайтарылды.
Нормативтік база
- Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 тамыздағы Конституциясы;
- Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі (ӘРПК);
- Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» кодексі;
- Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 13 желтоқсандағы №115-VI Заңымен ратификацияланған Еуразиялық экономикалық одақтың Кеден кодексі;
- Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2019 жылғы 29 қарашадағы №7 нормативтік қаулысы «Соттардың кеден заңнамасын қолдануының кейбір мәселелері туралы»;
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі;
- Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексі;
- Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі;
- Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексі;
- 2014 жылғы 29 мамырдағы Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарт;
- ЕАЭО құқығын құрайтын халықаралық шарттар мен актілер;
- Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 2018 жылғы 27 наурыздағы №42 шешімі.
Қолданылған қысқартулар
- ҚР ЖС ӘІСА – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы;
- ӘІСА – облыстық және оларға теңестірілген соттардың әкімшілік істер жөніндегі сот алқалары;
- МАӘС – мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соттар;
- ММ – мемлекеттік мекеме;
- РММ – республикалық мемлекеттік мекеме;
- МКК – Мемлекеттік кірістер комитеті;
- МКД – Мемлекеттік кірістер департаменті;
- МКБ – Мемлекеттік кірістер басқармасы;
- ЖШС – жауапкершілігі шектеулі серіктестік;
- ЖК – жеке кәсіпкер.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
