Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің хабарламасының күшін жою туралы
01.08.2023 ж. № 6001-23-00-6ап/227
Талапкер: "ӘКК" АҚ.
жауапкерге: "Қазақстан Республикасы Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің қала бойынша департаменті"РММ.
Даудың мәні: хабарламаның күшін жою туралы.
Жауапкердің кассациялық шағымы бойынша қайта қарау.
ФАБУЛА: 2021 жылғы 23 желтоқсанда Департамент "ӘКК" АҚ-ға ақпарат беру туралы сұрау салуды жолдады:
1) қоғам үшін жер учаскелерін беру тәртібі.
2) қоғамның қарамағындағы жер учаскелері.
3) 2021 жылы олардың нысаналы бағыты берілген жер учаскелерінің ауданы. 2021 жылғы 29 желтоқсанда Қоғам осы сұрауға жауап берді.
2022 жылғы 14 сәуірде Агенттік Департаментке бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнаманың қорытындысы мен қарау нәтижелерін, оның ішінде 2022 жылғы 12 мамырға дейінгі мерзімде бұзушылық белгілері болған жағдайда ұсыну туралы тапсырма жіберді. 2022 жылғы 3 мамырда Департамент Агенттіктің көрсетілген тапсырмасын орындау шеңберінде іс-әрекетте (әрекетсіздікте) Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзу белгілерінің бар екендігі туралы хабарлама шығарды.
Талап "ӘКК" АҚ нарықтың жекелеген субъектілеріне жеңілдіктер немесе басқа да артықшылықтар бермейтіндігімен негізделеді, өйткені әрбір субъект қолданыстағы заңнаманың және ішкі нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес келген жағдайда инвестициялық жобаны іске асыру туралы жалпы негізде өтініш бере алады.
Сот актілері:
1-ші инстанция: сот удовлетвор қанағаттандырылды.
Апелляция: сот шешімі күшінде қалды.
Кассация: сот актілері жойылды, талап қайтарылды.
Қорытындылар: бірінші сатыдағы сот талапты қанағаттандыра отырып, іс-әрекетте (әрекетсіздікте) Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау саласындағы заңнамасын бұзу белгілерінің бар екендігі туралы хабарламаны қоғамға жолдауға болмайтынын, өйткені ол мұндай бұзушылықтардың субъектісі болып табылмайтынын көрсетті.
Апелляциялық саты, бірінші сатыдағы соттың қорытындыларымен келісті. Алқа жергілікті соттардың көрсетілген тұжырымдарымен мынадай негіздер бойынша келісе алмайды. Бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар шешім қабылдау кезінде талап қоюшының шағымында келтірілмеген, бірақ даулы сот актілерінің заңдылығына әсер еткен іс жүргізу құқығы нормаларын бұзуға жол берді. Сот қоғамның хабарламаны әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға жатпайтындығына байланысты оны заңсыз деп тану туралы талабын қайтаруы керек еді.
АӨК-нің 102-бабының екінші бөлігіне сәйкес соттарға әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен осы Кодексте көзделген жария-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар сотталады. АӨК-нің 4-бабының бірінші бөлігіне сәйкес: 4) Әкімшілік акт әкімшілік орган, лауазымды адам жария-құқықтық қатынастарда қабылдайтын, белгілі бір адамның немесе жеке белгілі бір адамдар тобының Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген құқықтары мен міндеттерін іске асыратын шешім; 9) әкімшілік талап-жария-құқықтық қатынастардан туындайтын бұзылған немесе даулы құқықтарды, бостандықтарды немесе заңды мүдделерді қорғау және қалпына келтіру мақсатында сотқа берілген талап. Әкімшілік акт қабылданады әкімшілік органдар мен лауазымды тұлғалардың басқару қызметінің негізгі сыртқы нысаны болып табылады.
Ол қоғамдық-құқықтық қатынастардағы әкімшілік орган болып табылады, билік сипатына ие және билік өкілеттіктері берілген, міндетті сипатқа ие және мемлекеттік мәжбүрлеумен қамтамасыз етілген және ең алдымен субъективті жария құқықтар мен міндеттерді іске асыруға бағытталған, белгілі бір адамға немесе жеке белгілі бір адамдар тобына бағытталған әкімшілік органның біржақты шешімін білдіреді.
Бұл анықтамадан Әкімшілік акт бірқатар белгілерге жауап беруі керек:
- билік шарасы, яғни әкімшілік органның жария өкілеттігі жүзеге асырылатын шешім, әрекет (әрекетсіздік) түріндегі саналы ерік білдіру болу;
- әкімшілік органнан (АӨК-нің 4-бабы бірінші бөлігінің 7) тармақшасы мағынасында)шығуға тиіс;
- реттеуші әсерге ие болу, яғни қандай да бір құқықтық қатынастарды орнатуға, жоюға немесе өзгертуге бағытталған шара болу;
- жеке анықталу, әкімшілік акті жіберілген нақты адресаттың болуы;
- жария құқық саласында қабылданған.
Себебі орган, ұйым тек әкімшілік ретінде ғана емес, сонымен бірге шаруашылық жүргізуші субъект ретінде де әрекет ете алады.
Жария құқық саласында қабылданған және әкімшілік сипаттағы актілер ғана; жария-құқықтық сипаты болуы мүмкін-сыртқы бағыт, яғни әкімшілік органның шегінен тыс адам адресат болған кезде актінің Құқықтық әсері тікелей сыртта болуы тиіс.
Істің мән-жайларын талдай отырып, сот алқасы шағымданатын құжат (хабарлама) өзінің құқықтық табиғаты бойынша орындалуы міндетті акт болып табылмайды, сыртқы ықпалы жоқ, керісінше мемлекеттік органға жіберілген және талапкердің мүдделерін қозғамайтын, құқықтық салдарға әкеп соқпайтын және міндетті сипатқа ие емес ішкі акт болып табылады деген қорытындыға келеді. тергеу сотқа шағымданудың дербес нысаны бола алмайды.
Құқықтық нормаларға қарамастан, соттар Департаменттің Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің (бұдан әрі – КҚ) 199-бабына сәйкес хабарламаны орындамау фактісі болған кезде тергеу жүргізілуі мүмкін екенін көрсете отырып, КҚ 216-бабында реттелген институттың диспозитивтілігі мен құқықтық табиғатын, сондай-ақ онда аталған себептер мен негіздерді назарға алмады.
Яғни, орындалмаған хабарлама болса да, ДК-нің 216-бабының мағынасы бойынша монополияға қарсы тергеу басталмауы мүмкін.
Бұл тергеуді бастау туралы мәселені шешкен кезде әкімшілік органның белгілі бір сенімділік деңгейіне ие болу қажеттілігіне байланысты, субъектілердің іс-әрекеттерінде заңнаманы бұзу белгілері көрінеді. Бұл органның осы мәселедегі әкімшілік қалауын көрсетеді. талапкер дауласатын актіні әкімшілік актілер санатына жатқызу үшін ол билікті, реттеуші әсерді алып жүруге, оны орындамағаны үшін жауапкершілік туындау қаупімен орындауға міндетті болуға тиіс.
Алайда, даулы хабарлама билік сипатына ие емес, мемлекеттік мәжбүрлеумен қамтамасыз етілмеген және талапкердің жария құқықтары мен міндеттерін жүзеге асыруға тікелей бағытталмаған.
Тиісінше, бұл жағдайда бұзылған немесе даулы құқықтарды, бостандықтарды немесе заңды мүдделерді қорғау және қалпына келтіру қажеттілігі туындамайды.
Оның бағалауын сот аяқталған әкімшілік рәсімдегі әкімшілік әрекет ретінде немесе іс бойынша әкімшілік дәлел ретінде бере алады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
