116-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК адамның иммун тапшылығы вирусын (АИТВ/ЖИТС) жұқтыру
1. Басқа адамды АИТВ/ЖИТС жұқтыру қаупіне қасақана жеткізу, -
үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не бір жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Басқа адамға АИТВ/ЖИТС жұқтырғаны туралы білетін адаммен жұқтыру оның осы аурудың болуы, -
бес жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
3. Осы баптың екінші бөлігінде көзделген, екі немесе одан да көп адамға не көрінеу кәмелетке толмаған адамға қатысты жасалған іс-әрекет, -
сегіз жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.
4. Медициналық қызметкердің тұрмыстық немесе халыққа өзге де қызмет көрсетуді өзінің кәсіби міндеттерін тиісінше орындамауы салдарынан басқа адамға АИТВ/ЖИТС жұқтыру -
үш жылға дейінгі мерзімге белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыра отырып, бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Адамның иммун тапшылығы вирусы (АИТВ) жоғары қауіпті, себебі ол ЖИТС ауруына әкеледі. Ол таралу жылдамдығына, тиімді дәрі-дәрмектердің болмауына, сондай-ақ аурудың ауыр нәтижесіне байланысты "ХХ ғасырдағы оба" деп аталады. Вирус тасымалдаушы кейде өзінің ауруы туралы білмейді, өйткені инкубациялық кезең жылдарға, кейде ондаған жылдарға созылады. Басқа адамдармен байланыста болған кезде гигиена мен санитарияны бұза отырып, ол көптеген адамдарды жұқтыруы мүмкін, оларды өлімге душар етеді, өйткені осы уақытқа дейін АИТВ-инфекциясын емдеуге арналған дәрі-дәрмектер жоқ.
ЖИТС-жүре пайда болған иммун тапшылығы синдромы-адамның иммун тапшылығы вирусын жұқтырумен байланысты аса қауіпті жұқпалы ауру (2006 жылғы 7 шілдедегі "азаматтардың денсаулығын қорғау туралы" ҚР Заңы). Аталған заң ерікті емдеуден жалтарған жағдайларда мәжбүрлеу шаралары қолданылатынын белгілейді. Тексеруге және емдеуге келуден жалтарған, сондай-ақ жыныстық жолмен берілетін аурулар мен ЖҚТБ-ны тарататын адамдар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауапты болады.
Бұл норма төрт бөліктен тұрады. Адам тек АИТВ/ЖИТС жұқтырғаны үшін ғана емес, сонымен қатар басқа адамды жұқтыру қаупіне ұшыратқаны үшін де жауапкершілікке тартылады.
Қылмыстың объектісі-адам денсаулығы. Қылмыстың объективті жағы басқа адамды жұқтыру тәсіліне қарамастан адамның иммун тапшылығы вирусын АИТВ/ЖИТС жұқтыру қаупіне әдейі қоюдан тұрады. Медицина вирустың жыныстық жолмен берілуі мүмкін екенін анықтады (гомосексуалдық байланыстарда басым болады), қан арқылы, стерильді емес құралдар мен шприцтерді, операцияларды жүргізу кезінде жүйелерді, қан құюды және т.б. қолданған жағдайда, ауру емшек сүтімен емізу кезінде науқас анадан балаға берілуі мүмкін.
Ең жиі кездесетіні-жыныстық қатынас. Бұл ретте жәбірленушінің вирус тасымалдаушымен жыныстық қатынасқа түсуге келісуі кінәлінің қылмыстық жауаптылығын жоққа шығармайды.
Қылмыс жәбірленуші иммун тапшылығы вирусын жұқтыру қаупіне ұшыраған сәттен бастап аяқталған болып саналады.
Қылмыстың субъективті жағы көбінесе тікелей немесе жанама ниетпен сипатталады. Кінәлі өзінің іс-әрекетімен басқа адамға АИТВ-инфекциясын жұқтырудың нақты мүмкіндігін тудыратынын біледі және оны қалайды немесе оған немқұрайлы қарайды. Басқаша айтқанда, кінәлі адам вирус тасымалдаушы бола отырып, басқа адаммен жыныстық қатынасқа түсуге тыйым салуды немесе басқа сақтық ережелерін бұзатынын түсінеді. Қылмыстың субъектісі-16 жасқа толған, оның АИТВ-инфекциясы бар екенін білетін, есі дұрыс адам.
Білікті құрам (ҚК-нің 116-бабының 2-бөлігі) басқа адамның АИТВ-инфекциясын оның осы аурудың бар-жоғын білген адаммен нақты жұқтырғаны үшін жауапкершілікті көздейді. Қылмыс басқа адамға вирус жұқтырған сәттен бастап аяқталған болып саналады.
ҚК-нің 116-бабының 3-бөлігі АИТВ-инфекциясын екі және одан да көп адамға не көрінеу кәмелетке толмаған адамға жұқтыруды көздейді.
Қылмыстық Кодекстің 116-бабының 4-бөлігі арнайы қылмыс субъектісінің болуымен ерекшеленеді. Олар медициналық қызметкер немесе кәсіби қызметі донорлық қан алуға немесе сақтауға, АИТВ/ЖИТС жұқтырған адамдарды емдеуге немесе оларға қызмет көрсетуге байланысты қызметкер, сондай-ақ тұрмыстық немесе халыққа өзге де қызмет көрсету ұйымдарының қызметкері болуы мүмкін. Кәсіби міндеттер стерильді емес құралдарды, шприцтерді пайдалану, донорларды сапасыз тексеру және т. б. арқылы бұзылуы мүмкін.
Қылмыстық Кодекстің 116-бабының 4-бөлімінде көзделген қылмыстың объективті жағы жәбірленушіге АИТВ-инфекциясының алдын алудың арнайы белгіленген ережелерін бұзумен, кәсіптік міндеттерді тиісінше орындамау мен қылмыстық салдарлар арасында себептік байланыстың болуымен көрінеді.
Субъективті жағы абайсыздық түріндегі кінәмен сипатталады: менмендік немесе немқұрайлылық.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
