Тергеу судьясы күзетпен ұстау түріндегі бұлтартпау шарасына санкция беру туралы қаулы шығарған кезде Алматыда адвокат кепіл мынадай жағдайларда белгіленбейді
Тергеу судьясы күзетпен ұстау түріндегі бұлтартпау шарасына санкция беру туралы қаулы шығарған кезде адам жәбірленушінің өліміне әкеп соққан қылмыстар жасады деп күдіктенген, айыпталған жағдайларда кепіл белгіленбейді;
қылмыстық топтың құрамында қылмыс жасады, сондай-ақ өзге де террористік және/немесе экстремистік қылмыстар жасады деген күдіктер, айыптаулар;
күдікті, айыпталушы сот ісін жүргізуге кедергі келтіреді немесе тергеу мен соттан жасырынып қалады деп пайымдауға жеткілікті негіздер бар;
күдіктінің, айыпталушының бұрын таңдалған кепіл түріндегі бұлтартпау шарасын бұзуы. Кепіл мөлшерін айқындау кезінде судья ҚІЖК жобасының 145-бабын басшылыққа алуға тиіс, оған сәйкес:
Кепіл күдіктінің, айыпталушының не басқа тұлғаның өзі соттың депозитіне күдіктінің, айыпталушының сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын адамға, прокурорға немесе олардың шақыруы бойынша сотқа келу жөніндегі міндеттерді орындауын қамтамасыз ету үшін ақша қаражатын енгізуден тұрады.
Кепіл ретінде тыйым салынатын басқа құндылықтар, жылжымалы және жылжымайтын мүлік қабылдануы мүмкін.
Кепілдің құндылығын дәлелдеу және ауыртпалықтардың болмауы кепіл берушіге жүктеледі.
Кепіл аса ауыр қылмыс жасады деп күдіктелген адамдарға қатысты қолданылмайды.
Кепіл мөлшерін тергеу судьясы: - күдіктің ауырлығын, - күдіктінің, айыпталушының жеке басын, - қылмыстық іс - әрекеттің сипатын, - кепіл берушінің мүліктік жағдайын ескере отырып айқындайды, – кепіл: айлық есептік көрсеткіштің жүз еселенген мөлшерінен – ауырлығы аз қылмыс жасады деген күдік болған кезде; айлық есептік көрсеткіштің үш жүз еселенген мөлшерінен-абайсызда қылмыс жасады деген күдік болған кезде кем болмауы тиіс. ауырлығы орташа қылмыстар; айлық есептік көрсеткіштің бес жүз еселенген мөлшері-қасақана ауырлығы орташа қылмыс жасады деген күдік болған кезде; айлық есептік көрсеткіштің мың еселенген мөлшері – ауыр қылмыс жасады деген күдік болған кезде.
Қылмыстық іс жүргізу заңы (ҚІЖК жобасының 145-бабы) кепілдің қолданылуына байланысты сақталуы тиіс бірқатар ережелерді көздейді. Егер ол қамауда ұстау түріндегі бұлтартпау шарасын санкциялау туралы қаулыда кепіл енгізу мүмкіндігін көрсетсе және кепіл енгізілсе, олардың тергеу судьясына қатысы бар-жоғын анықтау қажет.
Бірінші ереже, егер күдікті, айыпталушы өзіне жүктелген міндеттерді бұзбаса, бірақ күдіктіге, айыпталушыға қатысты қатаң бұлтартпау шарасы қолданылса, қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы үкім немесе қаулы шығарылса, кепіл заты кепіл берушіге дереу қайтарылады. Қатаң бұлтартпау шарасын қолданған кезде кепілге қайтару туралы шешімді қылмыстық процесті жүргізетін орган шешетін сияқты. Қылмыстық істі түпкілікті шешетін үкім шығару немесе қаулы шығару кезінде, тиісінше, сот немесе қылмыстық қудалау органы кепіл нысанасының тағдырын бір мезгілде шешеді, яғни тергеу судьясы емес. Екінші Ережеде, егер кепіл беруші күдікті, айыпталушы болса, сот кепілдің тағдыры туралы мәселені азаматтық талап, іс жүргізу шығындары және өзге де мүліктік өндіріп алу қажеттілігі болған кезде қарай отырып, прокурордың өтініші бойынша кепіл нысанасына не оның бір бөлігіне өндіріп алу туралы шешім қабылдауға құқылы екендігі айтылады. Күдікті, айыпталушы болып табылмайтын кепіл беруші енгізген кепіл нысанасына өндіріп алу оның келісімімен ғана жүргізілуі мүмкін.
Бұл шешімді істі мәні бойынша шешетін сот қабылдайды. Үшінші ереже күдіктіге, айыпталушыға кепіл енгізген адамның күдіктінің, айыпталушының қылмыстық процесті жүргізуші органға келу жөніндегі міндеттерін одан әрі орындауын қамтамасыз ете алмайтындығы туралы жазбаша өтінішін қарауға қатысты. Бұл мәселені қылмыстық процесті сотқа дейінгі және сот сатыларында жүргізетін орган, яғни тергеу судьясы қарамайды. Егер күдікті, айыпталушы аталған міндеттерді бұзбаса, ал қажет болған жағдайда оған қатысты басқа да бұлтартпау шарасы қолданылса, кепіл заты дереу қайтарылуға жатады. ҚІЖК жобасының 145-бабының 11-бөлігінде көзделген келесі төртінші ереже ғана тергеу судьясына қатысты. Күдікті, айыпталушы кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемелерді дәлелсіз себептермен орындамаған жағдайда, прокурор тергеу судьясына кепілді мемлекет кірісіне айналдыру туралы өтінішхат жібереді. Заңның осы ережесіне сәйкес күдіктінің, айыпталушының кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемелерді орындамау фактілері туралы дәлелдеме прокурорда жатыр деген қорытынды жасауға болады. Ол сондай-ақ міндеттемелердің орындалмауы дәлелді себептермен байланысты емес екенін дәлелдеуі керек.
Сот өтінішхатты сот отырысында мүдделі тұлғаларды (кепіл берушіні, күдіктіні, айыпталушыны, оның қорғаушысын, заңды өкілін, прокурорды) хабардар ете отырып қарайды. Тараптардың өтінішхаты бойынша қажетті жағдайларда қылмыстық процесті жүргізетін адамдардан және өтінішхатты дұрыс шешу үшін маңызы бар мәліметтерді білетін адамдардан жауап алынуы мүмкін. Өтінішті қарағаннан кейін тергеу судьясы тиісті шешім қабылдайды. ҚІЖК жобасының 145-бабының 11-бөлігінде судьяның қаулысына осы Кодекстің 107-бабының тәртібімен кепіл беруші Жоғары тұрған сотқа шағым жасай алатыны көрсетілген. Осы арқылы заң шығарушы тергеу судьясы тек прокурордың өтінішін қанағаттандыру және кепілдің мемлекет кірісіне айналуы туралы қаулы шығарады деп болжайды. Бірақ тергеу судьясы мұндай өтінішті қанағаттандырмауы мүмкін. Мысалы, сот отырысында күдіктінің, айыпталушының міндеттемелерді бұзуға жол бермегені немесе жол бергені, бірақ дәлелді себеппен (мысалы, келу туралы хабарлама алмағаны, ауырғаны, отбасылық және басқа да мән-жайлардың тоғысуы) анықталды. Сондай-ақ, кепіл беруші қылмыстық процесті жүргізуші органға күдіктінің, айыпталушының қылмыстық процесті жүргізуші органға келу жөніндегі міндеттерді одан әрі орындауын қамтамасыз ете алмайтындығы туралы уақтылы жазбаша өтініш жасаған және бұл ретте кепіл беруші осы өтініш берген кезде күдікті, айыпталушы өз міндеттерін бұзбаған жағдай орын алуы мүмкін. Бірақ кепіл берушінің бұл өтініші уақтылы қаралмады және олар осы кезеңде бұзушылықтарға жол берді, бірақ кепіл берушінің Кепіл нысанасын қайтару туралы жазбаша өтініші бойынша мәселе шешілгенге дейін. Осы жағдайлардың барлығында тергеу судьясының прокурордың кепілді мемлекет кірісіне айналдыру туралы өтінішін қанағаттандыру туралы шешімі бір мәнді болуы екіталай. Кепіл затын қайтару кезінде кепіл берушіден кепілдің сақталуын қамтамасыз етуге жұмсалған сома өндіріп алынады. Сонымен қатар, заң шығарушы кепіл кепіл берушіге оңалту негіздері бойынша істі тоқтатқан кезде де қайтарылған жағдайларда ерекшелік жасамайды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
