84-бапқа түсініктемелер. Маманның немесе сарапшының тірі адамнан үлгілерді алуы Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі
1. Судья маманға үлгілері алынуға тиіс адамды, сондай-ақ тиісті тапсырмасы бар ұйғарымды жібереді. Анықтамада осы іс жүргізу әрекетінің барлық қатысушыларының құқықтары мен міндеттері көрсетілуі керек.2. Судьяның тапсырмасы бойынша маман қажетті іс-әрекеттерді жүргізеді және сараптамалық зерттеуге қажетті үлгілерді алады. Үлгілер буып-түйіледі және мөрленеді, содан кейін маман жасаған ресми құжатпен бірге судьяға жіберіледі.3. Зерттеу жүргізілгеннен кейін сарапшы өз қорытындысына үлгілерді оралған және мөрленген түрде қоса береді.4. Зерттеу барысында сарапшы эксперименттік үлгілерді жасай алады, ол туралы ол қорытындыда хабарлайды.5. Егер үлгілерді судьяның тапсырмасы бойынша маман немесе сарапшы алса, ол ресми құжат жасайды, оған іс жүргізу әрекетінің барлық қатысушылары қол қояды және іс материалдарына қосу үшін судьяға беріледі.6. Хаттамаға алынған үлгілер оралған және мөрленген түрде қоса беріледі.1. Маман адамнан үлгілерді алу қажет болған жағдайда судья осы адамды маманға жібереді. Маманға үлгілерді алу туралы тапсырмамен ұйғарым жіберіледі.Сот ұйғарымында осы процестік әрекетке қатысушылардың барлығының: іске қатысушы адамдардың (АІЖК-нің 46-бабы); үлгілерді алған адамның (АІЖК-нің 86-бабы); маманның (АІЖК-нің 77-бабы) құқықтары мен міндеттері көрсетіледі.2. Маман АІЖК-нің 83-бабының бесінші бөлігінде көзделген тәртіпке ұқсас үлгілерді алу және осы іс-әрекеттерді ресімдеу жөніндегі іс-қимылдарды жүргізеді.3. Сараптамалық зерттеу объектілері толық жойылған жағдайларды қоспағанда, сарапшы зерттеу жүргізілгеннен кейін үлгілерді өз қорытындысына қосымша ретінде сотқа қайтарады (АІЖК-нің 82-бабының тоғызыншы бөлігі). Үлгілерді сотқа қайтару рәсімін сақтау қайталама немесе қосымша сараптама жүргізу қажет болған жағдайда, сондай-ақ сараптамалық зерттеуге бағытталған үлгілердің түпнұсқалығына күмән туындаған жағдайда растау мүмкіндігін қамтамасыз етуге бағытталған.
4. Зерттеу барысында эксперименттік үлгілерді жасаған сарапшы бұл туралы өз қорытындысында айтады. Көрсетілген үлгілер де сотқа жіберілетін сарапшының қорытындысына қоса беріледі.5. Судьяның тапсырмасы бойынша үлгілерді алу туралы маман немесе сарапшы хаттама жасайды, оған осы процестік әрекетке қатысқан барлық адамдар қол қояды. Хаттама үлгілерді алудың белгіленген рәсімінің сақталуын және соның салдарынан осы кезеңде дәлелдемелерді (сарапшының қорытындысын) жинаудың заңдылығын растайды. Хаттама іс материалдарына қоса тіркеледі.6. Хаттамаға алынған үлгілер буып-түйілген және мөрленген түрде қоса беріледі, олар хаттамамен бірге іс материалдарына қоса тіркеледі.Қосымша түсініктеме1. Тірі адамға сараптамалық зерттеу үшін үлгілер қажет болуы мүмкін, олар сілекей, қан және адам ағзасының басқа секрециялары болуы мүмкін. Судья тірі адамнан үлгілерді алу туралы ұйғарым шығарады, онда үлгілердің түрі, үлгілерді алу қажет адам, осы рәсімді жүргізу тапсырылған маман көрсетіледі.Тірі адамның биологиялық қасиеттерін көрсететін үлгілерді алу тек қажетті үлгілерді алу керек адамның келісімімен ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Егер екінші Тараптың өтініші бойынша қажетті үлгілерді алу керек адам дәлелді себептерсіз оларды алуға және одан әрі зерттеуге өз келісімін бермесе, АІЖК-нің 82-бабының сегізінші бөлігінің ережелерін басшылыққа алу керек, оған сәйкес мұндай бас тарту адамның алынған қажетті жағдайларды зерттеу арқылы анықталуы мүмкін жағдайларды дәлелдеуден жалтаруы ретінде қарастырылуы керек немесе егер қажетті үлгілер алынып, зерттелсе, екінші Тарап айтқан дәлелдерді жоққа шығарудан жалтару ретінде.2. Осы іс жүргізу әрекетін жүргізу кезінде ЭҚЖ туралы заңда бекітілген тірі адамдарға сот сараптамасын жүргізу кезінде қолданылатын ережелерді сақтау қажет (38-бап).Тірі адамдардан үлгілерді алу медициналық ұйымда немесе осындай рәсімді жүргізу және осы адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету үшін қажетті жағдайлар бар басқа жерде жүргізілуі мүмкін. Бұл шектеу аталған рәсімдерді жүргізуге қатысатын дәрігерлерге және басқа да медицина қызметкерлеріне қолданылмайды (ЭҚЖ туралы Заңның 41-бабының 3-тармағы).3. Зерттеу аяқталғаннан кейін сарапшының тірі адамнан алған үлгілері объектілерге қойылатын талаптарды ескере отырып, жеке қаптамаларға буып-түйіледі, мөрленеді, түсіндірме жазбалармен жабдықталады және сарапшының қорытындысымен бірге судьяға беріледі.4. Сараптамалық зерттеу барысында әдістемелерге сәйкес сарапшы тірі адамнан қажетті үлгілерді өз бетінше ала алады. Бұл жағдайда үлгілерді алу тәртібі мен шарттарын сарапшы қорытындының зерттеу бөлігінің тиісті бөлімінде сипаттайды. Зерттеу аяқталғаннан кейін алынған үлгілер сарапшының қорытындысымен бірге оралады және сотқа беріледі.5. Үлгілерді алу рәсімі маман (сарапшы) және үлгілерді алған адам қол қоятын тірі адамнан үлгілерді алу актісінде егжей-тегжейлі көрсетіледі. Алынған үлгілер актімен бірге соттың атына ұйымның ресми бланкісінде басылған және бірінші басшы қол қойған ілеспе хатпен жіберіледі. Хатта үлгілерді алу негіздері, олардан алынған тұлға, алынған объектілерді орау тәртібі және сақтау шарттары көрсетіледі.
6. Үлгілерді олардың ерекшеліктерін ескере отырып, жеке қаптамаларға орау қажет, қаптамалардың әрқайсысына түсіндірме жазбалар (үлгілердің түрі, олар іріктелген адам), үлгілерді алған күні, үлгілерді іріктеп алған адамның лауазымы, тегі және қолы қойылады. Әрбір үлгі іріктеу жүргізілген соттың не ұйымның мөр бедерімен мөрленеді.Көрсетілген рәсім сараптамалық зерттеу объектілерінің дұрыстығы мен жол берілуін қамтамасыз етуге бағытталған (АІЖК 87-бабының үшінші бөлігі).
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
