Талапкер мен жауапкердің ортақ үлестік меншігі деп танылған мүлікті жақсарту олардың бірге өмір сүруі кезеңінде Тараптардың басқа біреудің мүддесі үшін құқықтық қатынастарын реттейтін АК баптарының нормалары тапсырмасыз жүргізілді, бұл дау бойынша қолданылмайды.
П. сотқа М. және О. - ға соманы өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінді. Шымкент қаласы Еңбекші аудандық сотының 2013 жылғы 18 маусымдағы шешімімен талап қоюды қанағаттандырудан толық көлемде бас тартылды. Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2013 жылғы 9 тамыздағы қаулысымен сот шешімі өзгеріссіз қалды. Кассациялық сот сатысы п. к. М. соманы өндіріп алу туралы талап қоюдан бас тарту бөлігінде іс бойынша шығарылған сот актілерінің күшін жойды. Бұл бөлімде талапты қанағаттандыру және М. - дан П. пайдасына өндіріп алу туралы жаңа шешім шығарылды. 1 594 430 теңге және сот шығыстары - 15 944 теңге. Қалған бөлігінде сот актілері өзгеріссіз қалады. Өтініште М. материалдық және процестік құқық нормаларының бұзылуына сілтеме жасай отырып, кассациялық алқаның қаулысының күшін жоюды сұрап, бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалау сот алқасының 2013 жылғы 11 қаңтардағы қаулысы негізінде шешім қабылдағанын көрсетіп, М. және П. - ның Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі бір отбасының мүшелері ретінде: Шымкент қаласы, Е. көшесі және П. үйді сатып алуға және жөндеуге қосқан үлесін ескере отырып, аталған мүліктегі ½ үлеске құқық танылды. Сондықтан одан жөндеу үшін соманың жартысын қайта өндіріп алу заңсыз болып табылады.
Өтінішке кері байланыс берілмеген. Іс материалдарын зерделегеннен кейін Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі қадағалау сот алқасы Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының кассациялық сот алқасының 2013 жылғы 4 желтоқсандағы талап қоюды қанағаттандыру бөлігіндегі қаулысының күшін жойды. Шымкент қаласы Еңбекші аудандық сотының 2013 жылғы 18 маусымдағы шешімі және Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының азаматтық және әкімшілік істер жөніндегі апелляциялық сот алқасының 2013 жылғы 9 тамыздағы қаулысы күшінде қалды. П. сотқа О. - ға талап арызбен жүгінді. 2002 жылғы 7 қыркүйекте ол бұрынғы азаматтық жұбайы М. – мен бірлесіп, Шымкент қаласы, Е. көшесі (бұдан әрі-даулы мүлік) мекенжайында орналасқан үй құрылысын 6 500 АҚШ долларына сатып алғанын, оның 4 700 АҚШ доллары салынғанын өз талаптарын дәлелдей отырып, соманы өндіріп алу туралы. Сот актілерімен даулы мүлік М. және П. ортақ үлестік меншік болып танылады және ол үшін ½ үлеске меншік құқығы танылады.
Талапкер мен жауапкердің ортақ үлестік меншігі деп танылған мүлікті жақсарту олардың бірге өмір сүруі кезеңінде Тараптардың басқа біреудің мүддесі үшін құқықтық қатынастарын реттейтін АК баптарының нормалары тапсырмасыз жүргізілді, бұл дау бойынша қолданылмайды.
Талапкер "сараптамалық-консультациялық бағалау кәсіпорны" ЖШС-нің 2012 жылғы 17 сәуірдегі № 172 қорытындысына сілтеме жасай отырып, оған сәйкес даулы үй құрылысының бағалау құны 8 111 000 теңгені, ал орындалған жұмыстардың құны – 3 188 860 теңгені құрайды, жауапкерлер оған үй құрылысының жай-күйін жақсартуға жұмсалған шығындардың жартысын 1 сомада өтеуі тиіс деп есептейді 594 430 теңге. Талапты қанағаттандырудан бас тарта отырып, бірінші сатыдағы сот АІЖК-нің 71-бабының екінші бөлігінің негізінде Шымкент қаласы Еңбекші аудандық сотының 2012 жылғы 20 маусымдағы бұрын қаралған азаматтық іс бойынша О. к. П. - ның көшіру туралы талабы және сыйға тарту шартын жарамсыз деп тану, жалпы деп тану туралы п. К. О. - ның қарсы талабы бойынша заңды күшіне енген шешімін үлестік меншік және үй құрылысындағы үлесті анықтау сот актілерінде М. 1997 жылдан бастап тіркелмеген некелік қатынастарда тұрған П. екеуі 2002 жылы сатып алған үй құрылысында бір отбасының мүшелері ретінде тұрақты тұрды, мүлікті бірлесіп күтіп-ұстауды және шаруашылық жүргізуді жүзеге асырды, 9 жылдан астам уақыт бойы үй құрылысын жабдықтады, қайта салды және жөндеді.
Бұл мән-жайлар П. үшін даулы мүліктегі ½ үлеске меншік құқығын тануға, М. мен оның қызы о. арасындағы сыйға тарту шартын жарамсыз деп тануға және П. - ны шығарудан бас тартуға негіз болды, бұл ретте талапкер осы іс бойынша сілтеме жасаған "сараптамалық-консультациялық бағалау кәсіпорны" ЖШС-нің 2012 жылғы 17 сәуірдегі № 172 қорытындысы бұрын қаралған азаматтық іс бойынша зерттеу пәні және сот органдары оған тиісті құқықтық баға берді. Үшін П. құны жүргізілген жақсартуларды ескере отырып айқындалған даулы мүліктің жартысына меншік құқығы танылды. Бірінші сатыдағы соттың қорытындыларымен келісе отырып, апелляциялық саты барлық жақсартулар талапкер мен жауапкердің бір отбасының мүшелері ретінде бірге өмір сүрген кезеңінде жүргізілгендіктен, олардың ортақ мүліктегі үлестері үйді сатып алуға және жөндеуге ақша салудан тұратын барлық инвестицияларды ескере отырып, ½ - ге тең деп анықталды және үйді сатып алу мен жөндеуге арналған келісімді белгілейді. ортақ мүлікті пайдалану тәртібі немесе жауапкердің міндеттемелерін көздейтін М. талапкерге үйді жөндеу бойынша шығындарды өтеу туралы ештеңе жоқ, содан кейін талапкердің талаптары негізсіз болып табылады. Кассациялық сот алқасы бірінші және апелляциялық сатылардағы сот актілерінің күшін жойып, талапкердің талабына АК-нің 859-бабы 1-тармағының ережесін қолдану қажеттілігі туралы қорытындыға келді, оған сәйкес бөтеннің мүддесінде әрекет еткен адамға мүдделі тұлғадан мақұлдау алғаннан кейін қабылданған әрекеттерге байланысты оның шеккен шығындары мен шығындары өтелуге жатады. тиісті түрдегі шарт туралы ережелер. Сонымен қатар, кассациялық алқаның бұл тұжырымдары материалдық құқық нормаларын дұрыс қолданбауға негізделген және төмендегілерге байланысты іс бойынша белгіленген жағдайларға сәйкес келмейді.
АК-нің 211-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес ортақ мүлікті пайдаланудың белгіленген тәртібін сақтай отырып, оның бөлінбейтін жақсартуларын өз есебінен жүзеге асырған үлестік меншікке қатысушының ортақ мүлікке құқықтағы өз үлесін тиісінше ұлғайтуға құқығы бар. Ортақ мүліктің бөлінетін жақсартулары, егер үлестік меншікке қатысушылардың келісімінде өзгеше көзделмесе, оларды өндірген қатысушылардың меншігіне түседі. Өйткені жалпы үлестік меншік ретінде танылған мүлікті жақсарту П. м. и. талапкер мен жауапкердің бір отбасының мүшелері ретінде бірге өмір сүрген кезеңінде АК-нің 855, 857, 858 және 859-баптарының нормалары кассациялық алқа сілтеме жасайтын тапсырмасыз тараптардың құқықтық қатынастарын реттейтін осы дау бойынша қолданылмайды. Осылайша, бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың талап қоюды қанағаттандыру үшін негіздердің жоқтығы туралы тұжырымдары негізделген, бұл жағдайда қолдануға жататын материалдық құқық нормалары көрсетілген соттар дұрыс қолданылған, сондықтан кассациялық сатыдағы сотта іс бойынша шығарылған сот актілерінің күшін жоюға негіз болған жоқ.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
