Банк жауапкерден қарыздың барлық сомасын мерзімінен бұрын өндіріп алу туралы талаптардың заңдылығы мен негізділігін растайтын жеткілікті дәлелдемелер ұсынбаған
Қарағанды қаласы Қазыбек би ауданы №2 аудандық сотының 2012 жылғы 30 қаңтардағы шешімімен талап арыз қанағаттандырылды. Банктің пайдасына банктік қарыз шарты бойынша 3 367 289,68 теңге сомасында берешек, мемлекеттік бажды төлеу бойынша 101 018,69 теңге сомасында шығыстар өндіріп алу туралы қаулы шығарылды. Қарағанды облыстық сотының апелляциялық сот алқасының 2012 жылғы 05 сәуірдегі Қаулысымен Сот шешімі өзгертілді. Т. – дан өндіріп алынған Банк шарты бойынша берешек сомасы 3 367 289,68 теңгеден 1 564 542 теңгеге дейін төмендетілсін, оның ішінде негізгі борыш бойынша берешек - 128 614 теңге, сыйақы бойынша берешек – 1 361 426 теңге, негізгі борыш пен сыйақыны төлеуді кешіктіргені үшін өсімпұл-74 502 теңге, мемлекеттік баж мөлшері 101 018, 69 теңгеден 40 843 теңгеге дейін.
Қарағанды облыстық сотының кассациялық сот алқасының 2012 жылғы 28 мамырдағы қаулысымен бірінші және апелляциялық сатыдағы соттардың сот актілері өзгертілді. Апелляциялық сатыдағы соттың қаулысы бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгерту бөлігінде жойылсын. Қалған бөлігінде қаулы өзгеріссіз қалды. Негізгі борыш пен сыйақыны өндіріп алу бөлігінде бірінші сатыдағы соттың шешімі күшінде қалды, Банктің пайдасына 2 069 573 теңге сомасында негізгі борыш және 1 223 214 теңге сомасында сыйақы өндірілді. Бірінші сатыдағы соттың шешімі банктің пайдасына өсімпұл сомасын өндіріп алу бөлігінде жойылды және бұл бөлімде талап қоюдан бас тарту туралы жаңа шешім қабылданды. Банктің пайдасына т. - дан өндіріп алуға жататын мемлекеттік баж мөлшері 98 784 теңгеге дейін төмендетілді. Өтініште шағымданатын сот актілерімен келіспеу туралы дәлелдер келтірілген және қарыз шартының мерзімі 2022 жылғы 07 қарашада аяқталатыны көрсетілген, Банк кепілмен қамтамасыз етілген банктік қарыз шарты бойынша міндеттемелерді мерзімінен бұрын орындауды талап етуге құқылы емес, қазіргі уақытта қарыз өтеледі. Осыған байланысты апелляциялық сатыдағы соттың қаулысын күшінде қалдырып, бірінші сатыдағы соттың шешімі мен кассациялық сатыдағы соттың қаулысының күшін жоюды сұрайды. Қадағалау сот алқасы Қарағанды облыстық сотының кассациялық сот алқасының қаулысының күшін жойды, Қарағанды облыстық сотының апелляциялық сот алқасының қаулысын күшінде қалдырды. Т. өкілінің өтініші мынаны көрсете отырып қанағаттандырылды.
Іс материалдарынан 2007 жылғы 07 қарашадағы банктік қарыз шарты бойынша банк жауапкерге жылдық 20% сыйақы төлей отырып, 2022 жылғы 07 қарашаға дейінгі мерзімде 2 100 000 теңге сомасында қарыз бергені анық. Жауапкердің банк алдындағы міндеттемелерін уақтылы орындауын қамтамасыз ету үшін С. 2007 жылғы 07 қарашадағы кепіл шарты бойынша Қарағанды қаласында, Әбдіров даңғылында өзіне тиесілі пәтерді кепілге берді. Банктің есептеулеріне сәйкес 2011 жылғы 14 қарашадағы жағдай бойынша жауапкерде 3 922 787,68 теңге сомасында берешек пайда болды, оның ішінде негізгі борыш бойынша – 2 069 573 теңге, сыйақы бойынша – 1 223 214,68 теңге, негізгі борыш пен сыйақыны төлеуді кешіктіргені үшін өсімпұл – 630 000 теңге. Банк жауапкерден 3 367 289,68 теңге сомасында берешекті өндіріп алуды сұрады, оның ішінде: негізгі борыш бойынша – 2 069 573 теңге, сыйақы бойынша – 1 223 214,68 теңге, негізгі борыш пен сыйақыны төлеуді кешіктіргені үшін өсімпұл – 74 502 теңге.
Бірінші сатыдағы сот жауапкерден 3 367 289,68 теңге мөлшерінде берешек сомасын өндіріп алу туралы банктің талаптарын қанағаттандыра отырып, 2008 жылғы желтоқсаннан бастап жауапкер қарыз сомасын қайтару бойынша міндеттемелерді орындамайтындығына негізделді. Апелляциялық сатыдағы сот бірінші сатыдағы сот актісін өзгерте отырып, банктік қарыз шартының мерзімі 2022 жылы аяқталады, банктің кепіл заты жоғалмайды деген қорытындыға келді, сондықтан жауапкерден талап қою сәтіндегі 1 564 542 теңге сомасындағы ағымдағы берешек сомасы, оның ішінде негізгі борыш бойынша берешек – 128 614 теңге, 1 361 426 теңге сомасындағы сыйақы бойынша берешек, негізгі борыш пен сыйақыны төлеуді кешіктіргені үшін өсімпұл-74 502 теңге.
Банк жауапкерден қарыздың барлық сомасын мерзімінен бұрын өндіріп алу туралы талаптардың заңдылығы мен негізділігін растайтын жеткілікті дәлелдемелер ұсынбаған
Кассациялық сатыдағы сот АК-нің 722-бабының 3-тармағына сілтеме жасай отырып, негізгі борыш бойынша 2 069 573 теңге сомасында және 1 223 214,68 теңге сомасында сыйақы бойынша берешекті өндіріп алу бөлігінде бірінші сатыдағы сот қорытындыларының негізділігі туралы қорытындыға келді. Бұл ретте сот талапкердің өсімпұл сомасын өндіріп алу туралы талаптарының негізсіздігі туралы қорытындыға келіп, заңның жоғарыда аталған нормасында кредитордың мұндай құқығы көзделмегенін алға тартты. Сонымен қатар, кассациялық сатыдағы сот банктік қарыз шартының кепілмен қамтамасыз етілгенін, банктің кепіл заты жоғалмағанын, жауапкер кредитті өтеуді қайта бастағанын, банктік қарыз шартын орындау мерзімі тек 2022 жылы аяқталатынын назарға алған жоқ. АК-нің 321-бабында банктік қарызды мерзімінен бұрын өндіріп алу үшін негіздер көзделген, алайда сот отырысында кепіл берушінің Заңның көрсетілген нормасын бұзуына жол берілмегені анықталды.
Апелляциялық сатыдағы сот банк жауапкерден өтеу мерзімі 2022 жылы аяқталатын қарыздың барлық сомасын мерзімінен бұрын өндіріп алу туралы талаптардың заңдылығы мен негізділігін растайтын жеткілікті дәлелдемелер ұсынбады деген дұрыс тұжырым жасады. Осыған байланысты қадағалау сот алқасы өтінішхаттың дәлелдерімен келісу қажет деп санады, кассациялық сот алқасының қаулысының күшін жойды, апелляциялық сот алқасының қаулысын күшінде қалдырды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
