Жер учаскесін жалдау шартын бұзу туралы Жер даулары
"Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласының жер қатынастары бөлімі" ММ жер учаскесін жалдау шартын бұзу туралы "Ж", Б., О., А (Р), З., Ж., К. шаруа қожалығына (бұдан әрі – ШҚ) талап арызбен сотқа жүгінді. Шығыс Қазақстан облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2017 жылғы 3 ақпандағы шешімімен талап қанағаттандырылды. Қаулы етілді: "Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласының жер қатынастары бөлімі" ММ мен "Ж" ШҚ, Б., О., А. арасында жасалған 2012 жылғы 26 қаңтардағы № 367 жер учаскесін жалдау шарты бұзылсын. (Р), з., ж., к., мемлекеттік меншіктегі жер учаскесін уақытша өтеулі жер пайдалануға беру туралы. Жауапкерлерден мемлекет кірісіне әрқайсысынан 177 теңге сомасында мемлекеттік баж өндірілді. Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2017 жылғы 25 сәуірдегі қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалды. Өтініште өтініш беруші соттардың материалдық және іс жүргізу құқығының нормаларын бұзуына сілтеме жасай отырып, бірінші және апелляциялық сатылардағы сот актілерінің күшін жоюды және істі іс үшін маңызы бар мән-жайлардың шеңберін дұрыс анықтамауға және нақтылауға байланысты істі жаңа қарауға жіберуді сұрайды. Заңнама талаптары, сондай-ақ жер пайдаланушының жалдау шартының талаптары сақталады деп санайды. Жоғарғы Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасы жергілікті соттардың сот актілерінің күшін жойып,іс бойынша "Шығыс Қазақстан облысы Семей қаласының жер қатынастары бөлімі" ММ-нің "Ж" ШҚ Б., О., а. (Р), з., ж., к. жер учаскесін жалдау шартын бұзу туралы талабын қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығарды келесі негіздер бойынша. Іс материалдарынан Семей қаласы әкімдігінің 2009 жылғы 2 шілдедегі № 793 және 2011 жылғы 6 қыркүйектегі № 989 қаулыларына сәйкес "Ж" ШҚ, Б., О., а. (Р), з., ж., к. шаруа қожалығын жүргізу үшін 49 жыл мерзімге жер учаскесіне уақытша өтеулі жер пайдалану құқығы берілді, ауданы 93 га, оның ішінде Приречное селолық округінің аумағындағы 18,6 га үлесі, Приречное селосы. 2012 жылғы 26 қаңтарда жоғарыда аталған қаулылардың негізінде "Семей қаласының жер қатынастары бөлімі" ММ мен жауапкерлер арасында № 367 жер учаскесін жалға алу шарты жасалды.
Жер учаскесін жалдау шартын бұзу туралы Жер даулары
Сот сатылары талап қоюды қанағаттандыру туралы шешім қабылдай отырып, жауапкерлердің жер учаскелері меншік иелері мен жер пайдаланушылардың жер учаскелерін пайдалану жөніндегі міндеттерін регламенттейтін Қазақстан Республикасы Жер кодексінің (бұдан әрі – Жер кодексі) 65-бабының талаптарын, сондай-ақ жерді оның нысаналы мақсатына сәйкес пайдалануды шарттайтын жалдау шартының 3.2-тармағының ережелерін бұзған мән-жайларын негізге алды. Сот сатылары Семей қаласының жер қатынастары бөлімі мен Приреченка ауылдық округі әкімдігі жасаған 2016 жылғы 18 тамыздағы жер учаскесін тексерудің комиссиялық актісін қорытындыларды негіздеуге келтірді. Сот сатыларының заң талаптары мен Шарт талаптарын жоғарыда баяндалған бұзушылықтары жалдау шартын бұзуға әкеп соғатын елеулі деп танылды. Сонымен қатар, сот органдарының істің мән-жайлары толық емес және дұрыс анықталмаған. Сонымен қатар, материалдық құқық нормаларын қолдануда қате жіберілді. Мәселен, жер учаскесін нысаналы мақсаты бойынша пайдаланбауды нақты белгіленген деп санауға болмайды, өйткені "Шығыс Қазақстан облысының жерді пайдалану мен қорғауды бақылау басқармасы" ММ-нің 2015 жылғы 8 қазандағы № 147 актісінен тексеру нәтижелері бойынша учаскенің мақсаты бойынша пайдаланылып жатқаны, учаскенің бір бөлігі көпжылдық шөптерді егу үшін жыртылғаны, ал екінші бөлігі житнякпен себілгені көрінеді және шөп шабу жүргізіледі. Іс материалдарына шаруа қожалығында 15 бас ірі қара малдың, ауыл шаруашылығы техникасының, оның ішінде трактордың, шөп шабатын машинаның, тиегіштің болуын растайтын құжаттар қоса тіркелді. Жер кодексінің 92-бабында жалға алушының жерді мақсатына сәйкес пайдалану жөніндегі міндетін орындамауы берілген құқықты алып қоюға әкеп соғады деп көзделген. Мәжбүрлеп алып қою тетігі Жер кодексінің 94-бабымен реттеледі. Осылайша, жер учаскесін меншік иесінен және жер пайдаланушыдан мәжбүрлеп алып қою үшін: 1) белгілі бір кезеңде тиісті мақсаттарда пайдаланбау; 2) Жер кодексінің 94-бабында көзделген тәртіпті сақтау (талап қойылғанға дейін кемінде 1 жыл бұрын жасалған жазбаша ескерту) негіз болып табылады. 3) меншік иесі, жер пайдаланушы жазбаша ескерту енгізілгеннен кейін мұндай учаскені нысаналы мақсаты бойынша пайдалану жөнінде қажетті шаралар қолданбаған. Жер кодексінің 92 және 93 – баптарында көзделген меншік иелері мен жер пайдаланушылардан жер учаскелерін мәжбүрлеп алып қою жер учаскесінің орналасқан жері бойынша облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жер ресурстарын басқару жөніндегі аумақтық органының (бұдан әрі-жер ресурстарын басқару жөніндегі аумақтық органдар) талап қоюы бойынша сот тәртібімен жүргізіледі. Бұл ретте жер учаскесіне құқық ауыртпалығы ретінде Қазақстан Республикасы заңнамасының бұзылуын жою қажеттілігі туралы нұсқама мемлекеттік тіркеуге жатады (Жер кодексінің 94-бабының 2-тармағы). "Соттардың жер заңнамасын қолдануының кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2007 жылғы 16 шілдедегі № 6 нормативтік қаулысының 10-тармағында мақсатына сай пайдаланылмайтын жер учаскелеріне жеке меншік құқығын немесе жер пайдалану құқығын тоқтату негіздері түсіндірілді. Осылайша, мақсаты бойынша пайдаланылмайтын жер учаскелерін мәжбүрлеп алып қою жер учаскесіне меншік құқығын, жер пайдалану құқығын және өзге де заттық құқықтарды тоқтатуға әкеп соғады және Жер кодексінің 94-бабының қағидаларына сәйкес жер учаскесіне құқықтарды кейіннен іске асыруды көздейді. Сонымен қатар, шартты бұзу туралы талап заңды негіздерді келтіре отырып, жер пайдалану құқығын тоқтату туралы талаптарды қамтымайды. Демек, аталған бөлімде жалдау шартының мазмұны арнайы алып қою тәртібін реттейтін заң талаптарына, атап айтқанда: Жер кодексінің 92, 94-баптарына сәйкес келмейді. Осыған байланысты 3.2 – тармаққа сілтеме жасай отырып, шартты бұзу туралы жалдау шартының 4.3-тармағын қолдану-нысаналы мақсаты бойынша пайдаланылмауына байланысты заңсыз болып табылады, өйткені ол Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 383-бабының 1-тармағына қайшы келеді. Бұл жағдайларға тиісті баға берілмеген. Баяндалғанды ескере отырып, сот алқасы жергілікті соттардың қорытындыларын заңға негізделмеген деп тапты.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
