Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынымдары бойынша оңалту рәсімі және банкрот деп тану істерін қайта қарау
1) Салық органы оңалту рәсімін тоқтату және «VIP-Презент» ЖШС-ны банкрот деп тану туралы өтінішпен сотқа жүгінді.
Апелляция 2020 жылғы 19 мамырдағы қаулысымен өзгеріссіз қалдырылған Маңғыстау облысы МАЭС-нің 2020 жылғы 16 қаңтардағы шешімімен өтініш қанағаттандырылды.
Бұдан бұрын «VIP-Презент» ЖШС салық басқармасының талабы бойынша 2017 жылғы 20 желтоқсандағы сот шешімімен банкрот деп танылғаны анықталды. Банкроттық рәсімнің мерзімі 2019 жылдың ақпанына дейін ұзартылды.
Кейін осы соттың 2019 жылғы 11 қаңтардағы шешімімен борышкердің банкроттық рәсімді тоқтату және оңалту рәсімін қолдану туралы өтініші бес жыл мерзімге қанағаттандырылды. Салық органы (жалғыз кредитор) алдындағы кредиторлық берешекті өтеу кестесі белгіленді.
Соттар ЖШС-ны қайтадан банкрот деп тани отырып, өтеу кестесі 2019 жылдың шілдесінен бастап орындалмайтынын, ақша қаражаты мен мүлкінің жоқтығын, дебиторлық берешектің болмағанын негізге алған.
Сонымен қатар борышкердің төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және 139 702 161 теңге сомасында салықтар бойынша берешекті өтеу мүмкіндігі туралы дәлелдері, атап айтқанда: құм-қиыршық тас қоспасын және саз балшықтарды өндіруге арналған келісімшарттың, қоспаны жеткізу бойынша құрылыс компанияларымен келісімшарттардың болуы тексерілмеген.
Сонымен қатар борышкерге қатысты 2024 жылға дейінгі мерзімге оңалту қолданылды, оңалту жоспары жасалды, алайда соттар оңалту жоспарының қаншалықты орындалғанын немесе оны орындамау себептерін анықтамаған.
Осыған байланысты Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуы бойынша іс апелляциялық сатыдағы сотқа жаңа қарауға жіберіліп, сот актілерінің күші жойылды.
Жаңа қарау нәтижелері бойынша 2022 жылғы 8 ақпандағы апелляция қаулысымен салық органының өтінішін қанағаттандырудан бас тартылды.
2) «Байсері» ЖШС банкроттық басқарушысы Б.С. Ахметовке субсидиарлық жауаптылыққа тарту және 3 111 749 теңге сомасын өндіріп алу туралы талап қоюмен сотқа жүгінді.
Апелляцияның 2021 жылғы 23 ақпандағы қаулысымен өзгеріссіз қалдырылған Ақмола облысы МАЭС-нің 2020 жылғы 16 қыркүйектегі шешімімен талап қоюлар қанағаттандырылды.
Б.С. Ахметовтің 2014 жылғы шілдедеен бастап серіктестіктің құрылтайшысы және басшысы болғаны анықталды.
2019 жылғы 3 шілдеде борышкер банкрот деп танылды.
Жергілікті соттар талапты қанағаттандыра отырып, серіктестіктің лауазымды адамының банкроттық туралы сотқа жүгінуді көздейтін заң талаптарын бұзуы оның банкроттық қарыздары бойынша субсидиарлық жауаптылыққа әкеп соқтыратынын көрсетті.
Алайда соттар АК-нің уақыт бойынша азаматтық заңнаманың қолданылуы туралы ережелерін ескермеген.
Азаматтық заң актісі қолданысқа енгізілгенге дейін туындаған қатынастар бойынша АК-нің 4-бабының ережелеріне сәйкес, ол қолданысқа енгізілгеннен кейін туындаған құқықтар мен міндеттерге қолданылады.
2019 жылғы 27 желтоқсанда Заңға, егер лауазымды адам серіктестіктің төлемге қабілетсіздігінің басталғаны туралы лауазымды адам білген немесе білуге тиіс болған күннен бастап алты ай ішінде серіктестікті банкрот деп тану туралы өтінішпен сотқа жүгіну туралы талаптарды орындамаған жағдайда, борышкердің лауазымды адамының субсидиарлық жауаптылықта болу міндетін болдырмайтын өзгерістер енгізілді.
Осыған байланысты Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуы бойынша іс апелляциялық сатыдағы сотқа жаңа қарауға жіберіліп, сот актілерінің күші жойылды.
Сот алқасы соттар шешім қабылдаған кезде Заңның жаңа редакциядағы 11-бабын басшылыққа алуы керек деген қорытындыға келді, онда борышкердің лауазымды адамының субсидиарлық жауаптылығы алынып тасталған.
Осыған ұқсас негіздер бойынша тағы екі іс бойынша сот актілерінің күші жойылды (21-11-3тт, 21-147-3тт).
3) «Қаратау» ААҚ-ның бұрынғы қызметкерлері индекстеуді ескере отырып, ұлғайтылған капиталдандырылған сомаларды кредиторлар талаптарының тізіліміне енгізуден бас тарту туралы ААҚ банкроттық басқарушысының шешімінің күшін жою, бірінші кезектегі кредиторлардың талаптарын тану міндетін жүктеу туралы талаптармен сотқа жүгінді.
2021 жылғы 14 қыркүйектегі апелляциялық қаулымен өзгеріссіз қалдырылған Жамбыл облысы МАЭС-нің 2021 жылғы 9 маусымдағы шешіміме талап қоюды қанағаттандырудан бас тартылды.
Іс материалдары бойынша 2021 жылғы 12 ақпанда апелляциялық сатының ұйғарымымен «Қаратау»ААҚ-ның конкурстық іс жүргізуі қайта басталды.
Бірінші кезектегі кредиторлар ретінде талап қоюшылар ай сайынғы төлемдерді көбейту арқылы капиталдандырылған сомаларды индекстеу туралы талаптарды мәлімдеді, бұл ең төменгі жалақы өскенін, азық-түлік, дәрі-дәрмек және тауар бағасы өскенін көрсетті. Бұдан басқа, Еңбек министрлігі 2021 жылы 70 жасқа толған «Қаратау» ААҚ-ның біртекті кредиторларына төлемдер белгіледі.
Банкроттықты басқарушы Қаржы министрлігінің 2021 жылғы 15 наурыздағы хатына және 2021 жылғы 25 ақпандағы «Қаратау» ААҚ-ның бұрынғы қызметкерлеріне өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу есебіне тиесілі сомаларды төлеу мәселелері жөніндегі жұмыс тобының хаттамасына сілтеме жасай отырып, талаптарды қанағаттандырудан бас тартты.
Соттар талап қоюдан бас тарта отырып, капиталдандырылған төлемдер (өтемақы) сомасы индекстеуге жатпайтындығын негізге алды.
Жоғарғы Сот бұл тұжырымдармен келіспеді, өйткені олар Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделмеген және АК-нің 47-тарауының жалпы нормаларына қайшы келеді.
Конкурстық басқарушының есебі мен тарату балансын бекіту кезінде 2003 жылы сот бітімгершілік келісімді назарға алғаны анықталды, оның шарттары бойынша бірінші кезектегі кредиторлардың берешегі толық көлемде өтелді. Алайда кейін бітімгершілік келісімді және конкурстық басқарушының есебін бекіту туралы ұйғарымдардың күші жойылды, яғни бірінші кезектегі кредиторлардың капиталдандырылған төлемдерінің мөлшері туралы мәселе шешілмеді.
Сонымен қатар сот «Қаратау» ААҚ бірінші кезектегі кредиторларының әрқайсысының капиталдандырылған төлемдерінің сомасы қандай екенін, талап қоюшыларға өткен кезең үшін қандай сома төленгенін, төленбеген соманың қалдығын анықтауы керек еді. Сондай-ақ 1999 жылғы 9 қаңтардан бастап бірінші кезектегі кредиторлар талаптарының тізіліміне енгізілген күнгі кезеңдегі инфляция деңгейін ескере отырып, капиталдандырылған төлемдердің мөлшері туралы мәселені шешу қажет болды.
Осыған байланысты Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуы бойынша іс апелляциялық сатыдағы сотқа жаңа қарауға жіберіліп, сот актілерінің күші жойылды.
Жаңа қарау нәтижелері бойынша апелляциялық алқаның 2022 жылғы 5 шілдедегі қаулысымен талап қою қанағаттандырылды, банкроттықты басқарушыға бірінші кезектегі кредиторлардың ай сайынғы төлемдерінің талаптарын тану және жылдық инфляцияның болжамды деңгейі негізінде капиталдандырылған сомалардың қалдығын төлеу міндеті жүктелді.
4) Атырау облысы МАЭС-нің 2019 жылғы 28 маусымдағы шешімімен «BekJan»ЖШС банкрот деп танылды.
Борышкер кредиторлар алдындағы берешекті жалпы сомасы 4 750 000 теңгеге өтеуге мүмкіндігі жоқ екенін атап өтті. ЖШС-ға мүлік тіркелмеген, оның дебиторлық берешегі жоқ.
Сот өтінішті қанағаттандыра отырып, уақытша басқарушының қорытындысына сілтеме жасап, ЖШС-ның төлемге қабілетсіздігі туралы дәлелдерімен келісті.
Кассациялық сот алқасының 2020 жылғы 12 қарашадағы қаулысымен Жоғарғы Сот Төрағасының ұсынуы бойынша шешімнің күші жойылды және өтінішті қанағаттандырудан бас тартылды, өйткені уақытша басқарушының қорытындысы дәлелді емес, борышкердің төлем қабілетсіздігін негізделген бағалау қамтылмаған.
Осыған ұқсас түрде осы салада тағы 3 шешімнің күші жойылды.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2020-2021 жылдар кезеңінде және 2022 жылғы 1-жартыжылдықта соттар қараған істер бойынша оңалту және банкроттық туралы заңнаманы қолданудың сот практикасына қорыту
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкендігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды.
Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
