341-бапқа түсініктемелер. Алкоголизммен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауыратын науқасты наркологиялық ұйымға мәжбүрлеп емдеуге жіберу туралы өтініш беру Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі
1. Алкоголизммен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауыратын науқасты наркологиялық ұйымға мәжбүрлеп емдеуге жіберу туралы өтінішті оның келісімінсіз мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымының өкілі науқастың туыстарының, еңбек ұжымдарының, қоғамдық ұйымдардың, ішкі істер органдарының, прокуратураның, қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын органның бастамасы бойынша науқастың тұрғылықты жері бойынша береді. Тұрақты тұрғылықты жері жоқ Маскүнемдікпен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауыратын науқасты наркологиялық ұйымда мәжбүрлеп емдеу туралы мәселе шешілген жағдайда, өтінішті осындай өтініш берілген сәтте науқастың орналасқан жері бойынша ішкі істер органдары береді.
2. Алкоголизммен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауыратын науқасты наркологиялық ұйымға мәжбүрлеп емдеуге жіберу үшін заңда көзделген негіздер көрсетілуге тиіс өтінішке адамды алкоголизммен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауырады деп тану және оған мәжбүрлеп емдеу шараларын қолдану қажеттілігі туралы дәлелді медициналық қорытынды қоса беріледі.
1. Алкоголизм, нашақорлық және нашақорлық-бұл азаматтардың денсаулығына, елдің генофондына зиян келтіретін және қылмыстың өсуіне ықпал ететін аурулар. Осыған байланысты мемлекет алкоголизмнің, нашақорлықтың және уытқұмарлықтың алдын алу және емдеу жөніндегі шаралар жүйесін қамтамасыз етеді.Жалпы ереже бойынша алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын адамдарды медициналық-әлеуметтік оңалту олар наркологиялық көмек көрсететін медициналық ұйымдарға медициналық көмекке жүгінген кезде ерікті түрде жүргізіледі және пациенттің қалауы бойынша жасырын түрде жүзеге асырылуы мүмкін ("Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы"кодекстің 131-бабының 1-тармағы). Нашақорлықпен ауыратын науқас немесе оның заңды өкілі кез келген кезеңде ұсынылатын медициналық-әлеуметтік оңалтудан бас тартуға құқылы. Медициналық-әлеуметтік оңалтудан бас тартқан адамға не оның заңды өкіліне медициналық-әлеуметтік оңалтудан бас тартудың ықтимал салдары түсіндірілуге тиіс. Ықтимал салдары туралы мәліметтерді көрсете отырып, медициналық-әлеуметтік оңалтудан бас тарту нашақорлықпен ауыратын адамның немесе оның заңды өкілінің және психиатр-нарколог дәрігерінің қолы қойылған медициналық құжаттамаға жазбамен ресімделеді. "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы"Кодекстің 133-бабының 2), 3), 4) тармақшаларында көзделген жағдайларды қоспағанда, нашақорлықпен ауыратын адамдардың құқықтары мен бостандықтарын тек нашақорлық диагнозының болуы, наркологиялық ұйымда динамикалық бақылауда болу фактісі негізінде шектеуге жол берілмейді.
Сонымен қатар, ерікті емдеуден жалтарған алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын адамдардың жекелеген санаттарына қатысты мәжбүрлеп емдеу үшін наркологиялық ұйымдарда мәжбүрлеп стационарлық емдеу бойынша шаралар қолданылуы мүмкін. "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" кодекстің 130-бабының 2-тармағына сәйкес медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шаралары қылмыстық құқық бұзушылық жасаған, маскүнемдіктен немесе нашақорлықтан не уытқұмарлықтан емделуге мұқтаж деп танылған адамдарға, сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасаған және созылмалы маскүнемдікпен немесе нашақорлықпен не уытқұмарлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын ерікті емдеуден жалтару. Осы тарау бойынша істерді қарау санатына жататын адамдарды мұндай айқындау 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылады.Сондықтан, егер бұрын медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдануға болатын адамдардың осындай санатына белгіленген тәртіппен созылмалы алкоголизммен немесе нашақорлықпен не уытқұмарлықпен ауырады деп танылған және ерікті емдеуден жалтарған кез келген азаматтар сәйкес келсе, онда жоғарыда аталған күннен бастап бұл тарау қылмыстық құқық бұзушылық жасаған адамдарға ғана қолданылады, алкоголизмнен немесе нашақорлықтан не уытқұмарлықтан емделуге мұқтаж деп танылған, сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасаған және созылмалы маскүнемдікпен немесе нашақорлықпен не уытқұмарлықпен ауыратын және ерікті емдеуден жалтарған деп танылған адамдар.Қарастырылып отырған бапта науқастың тұрғылықты жері бар-жоғына байланысты осындай өтініш беруге құқығы бар адамдар тобы айқындалған. Мұндай болған жағдайда өтінішті мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымы науқастың туыстарының, еңбек ұжымдарының, қоғамдық ұйымдардың, ішкі істер органдарының, прокуратураның, қорғаншылық немесе қамқоршылық жөніндегі функцияларды жүзеге асыратын органның бастамасы бойынша науқастың тұрғылықты жері бойынша береді. Егер алкоголизммен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауыратын науқастың тұрақты тұрғылықты жері болмаса, өтінішті осындай өтініш берілген сәтте науқастың орналасқан жері бойынша ішкі істер органдары береді.
2. Адамды Маскүнемдікпен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауырады деп тануды уәкілетті орган белгілеген тәртіппен тиісті медициналық куәландырудан кейін мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдары жүзеге асырады. Адамды алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауырады деп тану қағидалары Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2009 жылғы 1 желтоқсандағы № 808 бұйрығымен бекітілген. Осы бұйрықтың негізгі ережесіне сәйкес адамды алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын науқас деп тану үшін осы адамға қатысты 10 - шы қайта қарау (бұдан әрі-наркологиялық диагноз) ауруларының қолданыстағы халықаралық жіктемесінің критерийлері бойынша психоактивті заттарды қолдану салдарынан психикалық және мінез-құлық бұзылыстары (тәуелділік синдромы) клиникалық диагнозын белгілеу фактісі негіз болып табылады - ICD-10).Медициналық куәландыру науқасты тексеруді, онымен сөйлесуді, наркологиялық диагноз қою үшін қажетті медициналық тексеруді қамтиды. Медициналық куәландыруды мемлекеттік медициналық ұйымдардың дәрігерлері жүзеге асырады.Наркологиялық диагноз қою және адамды алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын деп тану тиісті сертификаты бар дәрігердің құзыретіне жатады.
Дәрігердің наркологиялық диагнозды анықтауы қиындаған кезде, наркологиялық диагнозды белгілеу және адамды алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауырады деп тану дәрігерлік комиссия қабылдайды. Сот-наркологиялық сарапшылар сот-наркологиялық сараптама жүргізу кезінде наркологиялық диагнозды белгілейді және адамды алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауырады деп таниды. Наркологиялық диагноз қою кезінде дәрігер өз шешімдерінде тәуелсіз және тек ICD нормаларын басшылыққа алады-
10. Нарколог болып табылмайтын өзге де мамандықтар дәрігерлерінің қорытындысы адамды алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын деп тану үшін жеткілікті негіз болып табылмайды. Наркологиялық диагноз адамдардың келесі санатына қатысты белгіленеді:
1) наркологиялық куәландырудан өту үшін өз бетінше жіберілген немесе жүгінген;
2) тиісті емдеу қажеттілігіне байланысты наркологиялық медициналық ұйымдарға жүгінетіндер;
3) сот-наркологиялық, әскери-дәрігерлік сараптамадан өтуге жіберілген;
4) ата-анасының немесе өзге де заңды өкілдерінің өтінішіне байланысты кәмелетке толмағандар;
5) өздеріне қатысты наркологиялық куәландыруды жүргізу үшін медициналық не заңдық негіздері бар өзге де адамдарды қамтуға тиіс. Адам оны алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауырады деп танумен келіспеген жағдайда, мұндай шешімге жоғары тұрған денсаулық сақтауды басқару органына және (немесе) сотқа шағым жасалуы мүмкін. Алкоголизммен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауыратын науқасты наркологиялық ұйымға мәжбүрлеп емдеуге жіберу туралы өтініште:- өтініш берілетін соттың атауы;- наркологиялық ұйымның атауы, оның орналасқан жері;- Т. А. Ә. тұрғылықты жерінің мекен-жайы; - осы адамның алкоголизмнен немесе нашақорлықтан не уытқұмарлықтан емделуге мұқтаж деп танылған қылмыстық құқық бұзушылықтар жасағаны не әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны және созылмалы маскүнемдікпен немесе нашақорлықпен не уытқұмарлықпен ауыратын науқас деп танылғандығы туралы мәліметтер;- ерікті емдеуден жалтарған дәлелдер;- өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжатты өз талаптарын және осы жағдайларды растайтын дәлелдерді негіздейді;- адамды алкоголизммен, нашақорлықпен немесе уытқұмарлықпен ауырады деп тану және оған мәжбүрлеп емдеу шараларын қолдану қажеттілігі туралы дәлелді медициналық қорытынды;- өтінішке қоса берілетін құжаттардың тізбесі. "Алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын науқастарды мәжбүрлеп емдеу туралы" заң өздеріне қатысты мәжбүрлеп емдеу үшін наркологиялық ұйымдарға жолдама қолданылмайтын адамдар тобын көрсетеді. Мұндай адамдарға: кәмелетке толмағандар, жүкті әйелдер, 8 жасқа дейінгі балалары бар, белгіленген тәртіппен ата-ана құқықтарынан айырылмаған әйелдер, 1 және 2 топтағы мүгедектер, сондай-ақ тізбесін Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін медициналық қарсы көрсетілімдері бар адамдар жатады. Аталған "өзіне қатысты мәжбүрлеп емдеу үшін наркологиялық ұйымдарға жолдама қолданылмайтын алкоголизммен, нашақорлықпен және уытқұмарлықпен ауыратын науқастарда болатын медициналық қарсы көрсетілімдердің тізбесі" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 28 маусымдағы № 725 қаулысымен бекітілген. Осылайша, өтініш беруші өтінішке жіберілетін медициналық мәжбүрлеп емдеуге қарсы көрсетілімнің жоқтығын растайтын құжатты қоса беруі тиіс.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ
Астана, 2016 жыл
УДК 347 (574)
К 63
ISBN 978-601-236-042-4
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
