444-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексіне қатысу, тарту немесе құмар ойындарға жіберу
1. Бұл үшін бөлінбеген орындарда құмар ойындарға (ақшаға, заттарға және өзге де құндылықтарға) қатысу, сол сияқты оған арнайы рұқсаты жоқ адамдардың спорттық және өзге де жарыстарға ставкаларды қабылдауы, -
Жеке тұлғаларға ойын керек-жарақтары, ақша, заттар және өзге де құндылықтар тәркіленіп, екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
2. Қазақстан Республикасының жиырма бір жасқа дейінгі азаматтарын құмар ойындарға және (немесе) ақшаға, заттарға және өзге де құндылықтарға бәс тігуге тарту және жіберу -
Жеке тұлғаларға екі жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
Ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін құмар ойындар өзінің дамуында ұзақ жолдан өтті, байыту мен бос уақытты өткізудің белгілі бір тәсілі ретінде әрекет етті. Ойындарға азапты тарту мәселесі-әлемдегі көптеген адамдардың үшінші мыңжылдық мәселесі. Кейбір мемлекеттер құмар ойындардың ауқымдылығын бағалап, оны қылмыстық-құқықтық тыйым салды, ал басқа мемлекеттер мұндай хоббиден түскен кірісті миллиондаған деп санады.
Қазақстан Республикасында ойын бизнесін реттейтін арнайы Заң 2007 жылы пайда болды. Казино мен ойын автоматтарының екі ойын аймағы анықталды: Алматы облысы Қапшағай су қоймасының жағалауында және Ақмола облысының Щучье ауданы жергілікті атқарушы органдар айқындайтын аумақтар шегінде. Әкімшілік жауапкершілік бірінші әкімшілік кодификацияланған заң қабылданғаннан бері болды. Қазақ КСР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің 182-бабында құмар ойындарға (картаға, рулеткаға, "ойыққа" және басқаларға) ақшаға, заттарға және өзге де құндылықтарға қатысқаны, сол сияқты жеке тұлғалардың спорттық және өзге де жарыстарға ставкаларын қабылдағаны үшін жауапкершілік көзделген.
Құқық бұзушылық объектісі қоғамдық тәртіп пен адамгершілік саласында қалыптасатын қоғамдық қатынастар болып табылады. Мұнда азаматтардың денсаулығы мен материалдық әл-ауқаты факультативті объект бола алады.
Қарастырылып отырған баптың 1-бөлігінің объективті жағы құқыққа қарсы іс-қимылдар түрінде көрсетіледі:
1) бұл үшін бөлінбеген орындарда құмар ойындарға (ақшаға, заттарға және өзге де құндылықтарға) қатысу;
2) арнайы рұқсаты жоқ адамдардың спорттық және өзге де жарыстарға ставкалар қабылдауы.
"Ойын бизнесі туралы" 2007 жылғы 12 қаңтардағы ҚР заңы осы нормада пайдаланылатын құқықтық ұғымдар берілді:
1) құмар ойын-қатысушылардың өзара Не ойын Мекемесінің өкілімен өздері қатысатын ұтысты болжайтын оқиғаның нәтижесіне жасалған тәуекелге негізделген келісім (7-тармақ);
2) ставка — құмар ойынға қатысушы және (немесе) бәс тігуші ойын бизнесін ұйымдастырушыға беретін және ойын бизнесін ұйымдастырушы белгілеген қағидаларға сәйкес құмар ойынға және (немесе)бәс тігуге қатысудың негізгі шарты болып табылатын ақша сомасы (17-2-т.);
3) бәс тігу — қатысушылардың өзара Не ойын бизнесін ұйымдастырушымен олар қатыспайтын ұтысты болжайтын оқиғаның нәтижесіне жасалған тәуекелге негізделген келісім.
"Ойын бизнесі туралы" 2007 жылғы 12 қаңтардағы № 219 ҚР Заңының 6-бабы ойын бизнесінің мынадай түрлерін көздейді:
1) казино;
2) Ойын автоматтары залы;
3) букмекерлік кеңсе;
4) тотализатор.
Қазақстан Республикасының аумағында тыйым салынады:
1) ойын бизнесі саласында жоғарыда аталған қызмет түрлерінен басқа, жүзеге асыру;
2) электрондық казино және интернет-казино қызметі;
3) өзге мүлік түріндегі ұтысты беруге жол берілетін казино қызметін қоспағанда, ақшадан басқа, ставкаларды қабылдауды және (немесе) өзге мүлік түріндегі ұтысты беруді көздейтін құмар ойындарды және (немесе) бәс тігуді ұйымдастыру және өткізу;
4) Жергілікті атқарушы органдар айқындайтын аумақтар шегінде Алматы облысында Қапшағай су қоймасының жағалауында және Ақмола облысының Щучье ауданында қоспағанда, ойын жабдықтарын кәсіпкерлік мақсаттарда орнату және пайдалану;
5) бәс тігу, ставкаларды қабылдау (есепке алу), ойын мекемелерінен тыс ұтыстарды төлеу (тотализатор кассалары немесе букмекерлік кеңселер);
6) ставкалар жасасу, ставкаларды қабылдау (есепке алу), ұтыстарды тотализатор немесе букмекерлік кеңсе қызметін жүзеге асыратын ойын бизнесін ұйымдастырушылар болып табылмайтын тұлғалардың төлеуі.
Ойын бизнесі саласындағы қызмет өтініш берушіге әрбір ойын мекемесіне он жыл мерзімге берілетін лицензиялар негізінде жүзеге асырылады. Ойын бизнесі саласындағы қызметті лицензиялау "Рұқсаттар және хабарламалар туралы"2014 жылғы 16 мамырдағы ҚР Заңына сәйкес жүзеге асырылады. Бұл заңда лицензияның 4 түрі қарастырылған:
1) Ойын автоматтары залының қызметімен айналысуға;
2) казино қызметімен айналысуға;
3) тотализатор қызметімен айналысуға;
4) букмекерлік кеңсенің қызметімен айналысуға.
Сонымен қатар, жоғарыда аталған лицензиялардың барлық түрлері бөлінбейтін, 3-сынып және 10 жылға жарамды.
Қаралып отырған құқық бұзушылықтың 1-бөлігінің субъектісі әкімшілік құқық бұзушылық аяқталған немесе жолын кесу сәтіне он алты жасқа толған, есі дұрыс жеке тұлғалар болып табылады.
Түсініктеме берілген құқық бұзушылықтың 2-бөлігінің объективті жағы Қазақстан Республикасының 21 жасқа дейінгі азаматтарын құмар ойындармен айналысуға тарту және жіберу және (немесе) ақшаға, заттарға және өзге де құндылықтарға бәс тігу түріндегі екі құқыққа қарсы іс-қимылмен көрсетіледі.
Әр түрлі мағынадағы әрекеттерді тарту және рұқсат ету (рұқсат ету) және біліктілік кезінде олар бір-бірінен тәуелсіз өмір сүруі керек. Осыған байланысты "қатысу" және "қабылдау" сөздерінің арасында "немесе"предлогын қосу керек екендігі негізделген.
"Ойын бизнесі туралы" 2007 жылғы 12 қаңтардағы №219 ҚР Заңының 15-бабында жиырма бір жасқа дейінгі Қазақстан Республикасы азаматтарының құмар ойындарға және (немесе) бәс тігуге қатысуына тыйым салу көзделеді. Ойын мекемесі жұмысының, ставкаларды қабылдаудың және өткізілетін құмар ойындардың және (немесе) бәс тігудің қазақ және орыс тілдеріндегі қағидалары құмар ойындарға және (немесе) бәс тігуге қатысушыларды олармен танысу үшін ойын мекемелерінде көрнекті жерде белгіленуге тиіс.
Зерттелетін құқық бұзушылықтың 2-бөлігінің субъектісі 21 жасқа толмаған адамдарды жіберу және тарту жөніндегі іс-шараларды жүзеге асырған жеке тұлға құмар ойындармен айналысатын болады.
Түсініктеме берілген құқық бұзушылықтың барлық бөліктерінің субъективті жағы тікелей ниетпен де, кінәнің абайсыз түрімен де көрінуі мүмкін.
ӘҚБтК-нің 444-бабы бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасауға құқығы бар:
1) 1-бөлім бойынша-ішкі істер органдарының оған уәкілеттік берілген лауазымды адамдары (ӘҚБтК 804-бабының 1-бөлігі 1-тармағы);
2) 1-бөлім бойынша-ҚР Қарулы Күштері Әскери полиция органдарының жиындарға шақырылған әскери қызметшілер, әскери міндеттілер және Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының Көлік құралдарын басқаратын адамдар жасаған құқық бұзушылықтар туралы осыған уәкілеттік берілген лауазымды адамдары (ӘҚБтК 804-бабының 1-тармағының 4-тармағы);
3) 1-бөлім бойынша-ойын бизнесі саласындағы органдардың уәкілетті лауазымды адамдары (ӘҚБтК 804-бабының 1-бөлігі 14-тармағы);
4) 2 - бөлім бойынша-ҚР Қарулы Күштерінің әскери қызметшілері мен қызметшілеріне қатысты ҚР Қарулы Күштері Әскери полиция органдарының лауазымды адамдары (ӘҚБтК 804-бабының 5-тармағының 3-бөлігі).
Мамандандырылған аудандық және оларға теңестірілген әкімшілік соттардың судьялары ӘҚБтК-нің 444-бабының 1-бөлігінде (ӘҚБтК-нің 684-бабының 1-бөлігі)көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарайды
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға және ішкі істер органдарының атынан әкімшілік жаза қолдануға құқылы:
1) 2-бөлім бойынша-ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары мен департаменттерінің бастықтары, аумақтық ішкі істер органдарының, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті полиция қызметінің бастықтары, олардың орынбасарлары;
2) 2-бөлім бойынша-ауданның (қаланың, қаладағы ауданның) әкімшілік, көші-қон полициясы, жергілікті полиция қызметі бөлімдерінің, полиция бөлімшелерінің, бөлімшелерінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК-нің 685-бабы 2-тармағының 2-тармағы);
3) 2-бөлім бойынша-ішкі істер органдарының желілік бөлімдерінің, бөлімшелерінің, полиция пункттерінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабының 2-бөлігінің 3-тармағы)
Түсіндірме баптың бірінші бөлігінің санкциясы ойын керек-жарақтарын, ақшаны, заттарды және өзге де құндылықтарды тәркілеуге байланысты санкцияны көздейтіндіктен, әкімшілік құқық бұзушылық туралы материалды ресімдеу кезінде ӘҚБтК-нің 795-бабында көзделген тәртіппен осы заттарды алып қоюды жүзеге асыруға тиіс.
Мүлікті тәркілеу түрінде қосымша өндіріп алу шарасын тағайындай отырып, сот қаулының қарар бөлігінде тәркіленуге жататын мүліктің көлемін көрсетеді және тәркіленуге жататын заттарды аударады.
Әкімшілік құқық бұзушылық жасау құралы не нысанасы болған затты, сол сияқты әкімшілік құқық бұзушылық жасау салдарынан алынған мүлікті тәркілеу туралы сот қаулысын орындау ӘҚБтК-нің 899-бабында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
