Қылмыстық жауаптылыққа заңсыз тартумен байланысты зиянды өтеу
О о., бұрын сотталмаған, сотқа дейінгі тергеп-тексеру органы оны 2020 жылғы 1 қаңтарда сағат 15:00 шамасында kz993WAZ 03 мемлекеттік тіркеу нөмірі бар "Toyota Camry" маркалы автомашинасын басқарып, Жүнісов көшесімен Ақмола облысы Целиноград ауданы Қоянды ауылына қарай жүріп, белгіленген жол жүру ережелерін сақтамады деп айыптады. көктайғақ пен қатты боран жағдайында оған қашықтықты сақтамай, шектеулі көріну кезінде соқтығысудан аулақ болуға мүмкіндік беретін қозғалыс жылдамдығы, жүріс бөлігінде тұрған kz538LBA/01 мемлекеттік тіркеу нөмірі бар "Lada" маркалы автокөлікпен соқтығысуға жол берді, ол соққыдан Алға өтіп, kz020mna/01 мемлекеттік тіркеу нөмірі бар "Toyota Camry" маркалы автокөлігін соқты, содан кейін қозғалысты жалғастыра отырып, жәбірленуші М. - ға соққы жасап, оған абайсызда зиян келтірді және Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 345-бабының 1-бөлігі бойынша сотқа берілді. Ақмола облысы Целиноград аудандық сотының 2020 жылғы 27 шілдедегі қаулысымен о.қатысты қылмыстық теріс қылық туралы іс Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің (бұдан әрі – ҚІЖК) 35-бабы 1-бөлігінің 2) тармағының негізінде, оның әрекетінде қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты тоқтатылды. Жәбірленуші М. - ның іс бойынша азаматтық талабы қараусыз қалды. ҚІЖК-нің 39-бабының 1-бөлігіне сәйкес О.үшін қылмыстық жауаптылыққа заңсыз тартумен байланысты зиянды өтеу құқығы танылды. Іс бойынша заттай дәлелдемелердің тағдыры ҚІЖК-нің 118-бабында көзделген тәртіппен шешілді. Сондай-ақ, сот жеке қаулы шығарды, оған Ақмола облысының ҚДП бастығының назарына Целиноград ӨКМ ББ мдти х. сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыру және О. қатысты қылмыстық теріс қылық туралы істі сотқа жіберу кезінде жол берілген заң бұзушылықтар туралы жеткізілді, Ақмола облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2020 жылғы 16 қыркүйектегі Қаулысымен бірінші сатыдағы соттың қаулысы мен жеке қаулысы өзгеріссіз қалды. Наразылықта Бас Прокурор О. қатысты сот актілерімен келіспей, мемлекеттік айыптаушы айыптаудан бас тартқаннан кейін ҚІЖК-нің 337-бабының 7-бөлігінің талаптарын бұза отырып, бірінші сатыдағы сот жәбірленуші М. мен оның өкіліне осы Кодекстің 71-бабының 6-бөлігінің 16) тармағында, 72-бабында көзделген олардың іс жүргізу құқықтарын түсіндірмегенін көрсетеді, сондай-ақ мемлекеттік айыптаушының айыптаудан бас тартуының және жәбірленушіні жеке айыптаушы деп тануының салдары. Сондай-ақ, бұл ретте сот тек мемлекеттік айыптаушының ұстанымын және оның айыптаудан бас тарту себептерін түсіндірумен, сондай-ақ жәбірленуші тараптың осы мәселе бойынша ұстанымын анықтаумен шектелгенін көрсетеді. Сонымен қатар, сот жәбірленуші мен оның өкілі О. - ны қолдайтынына көз жеткізіп, олардың құқықтарын бұза отырып, оны талап етіп, жәбірленуші тарапқа сот жарыссөзінде сөйлеуге мүмкіндік бермеді.
Қылмыстық жауаптылыққа заңсыз тартумен байланысты зиянды өтеу
Өтініште жәбірленуші М.О.-ға қатысты сот актілерімен келіспей, сондай-ақ бірінші сатыдағы және апелляциялық сатыдағы соттар қылмыстық іс жүргізу заңнамасының талаптарын бұзуға жол бергенін, бұл қылмыстық сот ісін жүргізуге қатысушылардың кепілді ҚІЖК құқықтарын шектеу арқылы заңды және негізделген сот шешімін шығаруға әсер еткенін көрсетеді. Сот актілерінің күшін жоюды, ал О-ға қатысты қылмыстық теріс қылық туралы істі апелляциялық сатыдағы сотқа Жаңа сот қарауына жіберуді сұрайды. ҚІЖК-нің 485-бабының 1-бөлігіне сәйкес заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға тергеу кезінде жол берілген азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарының бұзылуы не соттың қылмыстық-процестік заң нормаларын дұрыс қолданбауы негіздер болып табылады. О-ға қатысты сот актілерінің күшін жоюдың мұндай негіздері белгіленбеген. Сотқа дейінгі тергеп-тексеру органының нұсқасы бойынша ҚК-нің 345-бабының 1-бөлігінде көзделген, оны жасағаны үшін О.айыпталған қылмыстық бұзушылық 2020 жылғы 1 қаңтарда орын алды. Жәбірленуші М.-ның дене жарақаты бойынша сот-медициналық сараптаманың қорытындысын алғаннан кейін 2020 жылғы 17 қаңтарда іс бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды. ҚК-нің 345-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыстық құқық бұзушылық ҚК-нің 10-бабының 3-бөлігіне сәйкес қылмыстық теріс қылыққа жатады және ҚІЖК-нің 191-бабының 23-бөлігінің, 526-бабының 1-бөлігінің талаптарына сәйкес сотқа дейінгі тергеп-тексеру хаттамалық нысанда жүргізіледі, ол адам күдікті ретінде жауап алған кезден бастап он тәулік ішінде тәртіппен жасалады. жауапкершілікке тартудың ескіру мерзімі шегінде ҚІЖК-нің 64-бабы 1-бөлігінің 4) тармағында көзделген. Іс материалдарынан күдікті ретінде О. - дан 2020 жылдың 25 сәуірінде жауап алынғаны шығады. Осыған байланысты, ҚІЖК-нің 526 - бабы 1-бөлігінің талаптарына сәйкес анықтау органы күдікті ретінде О. - дан жауап алған сәттен бастап он тәулік ішінде қылмыстық теріс қылық туралы хаттама жасауға міндетті болды. Алайда, қылмыстық іс жүргізу заңының көрсетілген императивті нормаларын бұза отырып, О. - ға қатысты қылмыстық теріс қылық туралы хаттаманы анықтау органының бастығы 2020 жылдың 30 мамырында ғана, яғни 35 күннен кейін, іс жүргізуді тоқтатпай және ол бойынша іс жүргізу мерзімдерін заңда белгіленген тәртіппен ұзартпай жасады және бекітті.
ҚІЖК-нің 50-бабына сәйкес, көзделген мерзімдерді бұза отырып жүзеге асырылған істер бойынша іс жүргізу мұндай әрекеттерді жарамсыз деп тануға әкеп соғады, өйткені дәлелдемелер ҚІЖК-нің 9 және 10-баптарында көзделген қылмыстық процесс қағидаттарын бұза отырып, оларды алу салдарынан жол берілмейді деп танылады. Сотқа дейінгі іс жүргізу заңда көзделген мерзімдерден жоғары жүзеге асырылғанына қарамастан, ҚІЖК-нің 189-бабының 4-бөлігіне сәйкес анықтау органының бастығы іс бойынша анықтау тағайындаған жоқ. Сонымен қатар, мемлекеттік айыптаушы қылмыстық іс жүргізу заңының нормаларын елеулі бұзушылықтарды анықтап, негізгі сот талқылауында соттан О. - ға қатысты қылмыстық теріс қылық туралы істі прокурорға қайтаруды сұрады, яғни іс жүзінде айыптаудан толық бас тартты. ҚІЖК-нің 35-бабының 8-бөлігіне сәйкес, сот қылмыстық қудалауды болдырмайтын мән-жайларды тауып, қылмыстық істі тоқтату туралы мәселені шешуге міндетті. Іс бойынша қалпына келтіруге жатпайтын қылмыстық теріс қылық туралы хаттаманы жасаудың іс жүргізу мерзімі бұзылғандықтан, бірінші сатыдағы сот іс бойынша алынған барлық дәлелдемелерді негізді түрде заңсыз деп таныды және ҚІЖК-нің 35-бабы 1-бөлігінің 2) тармағының негізінде О. - ға қатысты іс бойынша іс жүргізуді тоқтатты, оның ісінде қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты. Осылайша, О. - ға қатысты іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы сот органдарының қорытындылары заңға негізделген. ҚІЖК-нің 440-бабына сәйкес істі тоқтату туралы қаулы немесе сотталушының пайдасына шығарылған өзге де шешім ҚІЖК-нің 436-бабында көрсетілген қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі бұзу себептері бойынша күшін жоя алмайды. Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы о.қатысты жергілікті соттардың актілерін өзгеріссіз қалдырды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
